Będzie można zaskarżyć przewlekłe postępowanie

Skarga na bezczynność nie będzie jedynym narzędziem w ręku podatnika w walce z opieszałością organów podatkowych. Nowelizacja kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwarza możliwość skarżenia przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie tylko samej bezczynności organu administracji publicznej, ale również prowadzenia przez te organy postępowania w sposób przewlekły. Ustawa wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.

Obowiązujące obecnie przepisy skutkują tym, że w praktyce organy podatkowe mogą przedłużać w nieskończoność prowadzenie postępowania podatkowego. Wystarczy, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiadomi podatnika o niezałatwieniu sprawy we właściwym terminie, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Ten sam obowiązek ciąży na organie podatkowym również w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu. Dopuszczenie możliwości zaskarżania przewlekłości postępowania ma na celu usprawnienie efektywności działania organów administracji publicznej, które obecnie miały możliwość dokonywania pozornych czynności w celu uniknięcia skargi na bezczynność.

Nowe przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wprowadzają jednak definicji przewlekłości postępowania. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, o przewlekłości postępowania przed organem podatkowym można mówić, gdy czas trwania postępowania przekracza rozsądne granice, przy uwzględnieniu terminowości i prawidłowości czynności podjętych przez organ, a także stopnia zawiłości sprawy i postawy samej strony. Z bezczynnością mamy natomiast do czynienia, w przypadku gdy w ustawowo określonym czasie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, nie podejmując rozstrzygnięcia.

Różnica między bezczynnością a przewlekłością postępowania przejawia się zatem w tym, że w pierwszym przypadku mamy do czynienia z przekroczeniem ustawowego terminu do załatwiania sprawy, bez jednoczesnego podejmowania jakichkolwiek czynności w celu jej załatwienia. Oznacza to, w każdym przypadku przekroczenia terminu rozpatrzenia sprawy należy zbadać, czy organ podatkowy podejmował jakiekolwiek działania oraz czy miały one na celu faktyczne zakończenie postępowania, czy też miały one jedynie charakter pozorny.

Terminy załatwienia sprawy podatkowej zostały określone w art. 139 Ordynacji podatkowej. I tak załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawianych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub na podstawie faktów powszechnie znanych i dowodów znanych z urzędu organowi prowadzącemu postępowanie. Natomiast załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Zaś sprawę, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - należy zakończyć nie później niż w ciągu 3 miesięcy.

Przy ustalaniu, czy w danym przypadku doszło do przewlekłości postępowania, zastosowanie mają tylko mierniki obiektywne. Na przykład bierze się pod uwagę, ile faktycznie czasu potrzeba było, by daną czynność załatwić w normalnym toku. Warto również wskazać, że definicję przewlekłości można odnaleźć w przepisach innych ustaw. Np. w ustawie z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Przewlekłość zdefiniowano jako sytuację, w której postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Nowelizacja czeka na podpis prezydenta.

Do terminów załatwiania spraw podatkowych określonych w przepisach Ordynacji podatkowej nie wlicza się okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu

● za pośrednictwem organu podatkowego, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi,

● organ podatkowy może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Art. 54 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).