Firmy dotknięte powodzią mogą się ubiegać o bezzwrotne pożyczki

Od 13 sierpnia 2010 r. obowiązuje ustawa o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami tegorocznej powodzi. Przepisy nowej regulacji określają zasady udzielania pomocy dla mikro- i małych firm. Najważniejszą formą wsparcia będzie udzielenie pożyczki, która w określony sposób może być w części lub w całości umarzana.

Wsparcie przewidziane w ustawie stosuje się wobec przedsiębiorców, którzy ponieśli straty w wyniku powodzi z 2010 r., jak również w przypadkach poniesienia szkody w wyniku osunięć ziemi wywołanych opadami atmosferycznymi.

Pomocą mogą być objęci przedsiębiorcy prowadzący działalność na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, prowadzący działalność wytwórczą, usługową lub handlową, a także prowadzący gospodarstwa agroturystyczne. W ich wypadku szkody dotyczą nie tylko upraw, ale także pokoi gościnnych i w tym zakresie powinny być traktowane identycznie jak działające na danym obszarze bary i sklepy. Pomocą objęci mogą zostać także ci przedsiębiorcy, którzy przed wystąpieniem powodzi zawiesili działalność gospodarczą, np. prowadzą działalność sezonową.

O wsparcie mogą zwrócić się ponadto tylko właściciele firm prowadzący działalność gospodarczą na obszarze gmin lub miejscowości określonych w przepisach rozporządzenia (a właściwie wymienionych w załączniku do niego) wydanego na podstawie art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2001 r. o szczególnych zasadach odbudowy, remontów i rozbiórek obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku działania żywiołu (Dz.U. nr 84, poz. 906). Indywidualna ocena przedsiębiorcy jego sytuacji nie ma więc wpływu na możliwość uzyskania pomocy.

Szczególna pomoc dla małych firm jest podyktowana tym, że wśród poszkodowanych wskutek tegorocznej powodzi najznaczniejszą grupę stanowią przedsiębiorcy, w szczególności mali, zatrudniający do 50 osób. W wyniku powodzi stracili oni najczęściej cały majątek przedsiębiorstwa i mają dużo większe - niż średnie i duże przedsiębiorstwa - trudności w odbudowie swoich firm i wznowieniu działalności gospodarczej. Powodzią zostały dotknięte ponadto w dużej mierze tereny rolnicze, na których najwięcej jest mikro- i małych firm, takich jak sklepy czy też warsztaty usługowe, najczęściej o charakterze rodzinnym. Szkody ponoszone przez tego typu firmy kwotowo nie są wielkie, jednak dla właścicieli są to straty nie do sfinansowania bez pomocy z zewnątrz.

Ustawa bierze pod uwagę tylko liczbę zatrudnianych w dniu wystąpienia powodzi etatowych pracowników. Takie rozwiązanie przyjęto po to, aby w sytuacji, gdy przedsiębiorca, który często stracił całą dokumentację finansową firmy, mógł samodzielnie ocenić, czy pomoc mu się należy.

Rząd zaoferował inne instrumenty wsparcia dla firm średnich i dużych w czasie odbudowy po powodzi. Przedsiębiorstwa średnie i duże, zatrudniające ponad 50 pracowników, dbają najczęściej bowiem o zabezpieczenie podstaw swojej działalności i są w przeważającej większości ubezpieczone. Jednocześnie szkody, jakie ponoszą w wyniku klęski, są dużo większe i potrzebują innych instrumentów pomocy (np. kredytów preferencyjnych).

Pomoc polega na udzieleniu przedsiębiorcy pożyczki do 50 tys. zł, która na określonych zasadach będzie w części lub w całości umarzana. Prawo do uzyskania pomocy mają wszyscy mali przedsiębiorcy, którzy zostali poszkodowani przez powódź w 2010 r. Ustawa nie przewiduje żadnych innych warunków uzyskania pożyczki, jak tylko faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej na terenach dotkniętych powodzią i rzeczywiste poniesienie szkody w majątku trwałym lub obrotowym z tego powodu. Odtworzeniu ze środków udzielanej pomocy nie podlega gotówka posiadana w kasie. Kolejność składania wniosków ani ich merytoryczne przygotowanie nie ma wpływu na przyznanie pomocy. Niezbędne środki do udzielenia pomocy wszystkim kwalifikującym się przedsiębiorcom pochodzą ze środków rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych.

Pomoc jest skierowana na odbudowę tych firm, które przed wystąpieniem powodzi nie były w stanie upadłości. Ma ona służyć odbudowie zdrowych ekonomicznie przedsiębiorstw, a nie podtrzymywaniu działalności firm będących w kryzysie. Dlatego pomoc będą mogli uzyskać ci przedsiębiorcy, którzy w dniu wystąpienia powodzi nie spełniali kryteriów przedsiębiorcy zagrożonego i na których nie ciążył obowiązek zwrotu wcześniej uzyskanej pomocy, która była przyznana niezgodnie z prawem lub ze wspólnym rynkiem.

Pomoc udzielana przedsiębiorcy nie może pokrywać szkód, na pokrycie których otrzymał on inne środki publiczne (np. otrzymał pomoc na odbudowę domu, w którym jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą). Wykluczenie to nie dotyczy pomocy udzielanej przez instytucje charytatywne.

Pożyczki mogą udzielać fundusze pożyczkowe, ponieważ działają one na lokalnych rynkach, znają lokalne potrzeby i uwarunkowania, i są w stanie uruchomić akcję pożyczkową bezpośrednio na terenach dotkniętych powodzią.

Przedsiębiorcy mogą składać wnioski o udzielenie pożyczki do wybranego funduszu pożyczkowego w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 13 lutego 2011 r. Podstawowym warunkiem jest to, że pożyczka może zostać udzielona określonemu przedsiębiorcy jeden raz.

Do uzyskania pomocy w formie określonej tą ustawą niezbędne jest uzyskanie od wójta gminy, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego dla miejsca faktycznego prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej zaświadczenia, że szkoda, jaką poniósł przedsiębiorca, jest wynikiem powodzi z 2010 r. Zaświadczenie to wydawane jest na druku, który stanowi załącznik do ustawy.

Przedsiębiorca musi złożyć dodatkowo oświadczenia stwierdzające, że spełnia warunki wymagane do objęcia go pomocą przewidzianą w ustawie. Chodzi o warunki oświadczenie przedsiębiorcy o spełnianiu warunków, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2-4 ustawy (zatrudnia nie więcej niż 50 pracowników, nie spełniał kryteriów przedsiębiorstwa zagrożonego w trakcie powodzi i nie korzystał z innej pomocy udzielanej ze środków publicznych na pokrycie tych samych szkód powstałych w wyniku powodzi). Dodatkowo będzie musiał oświadczyć o faktycznym wykonywaniu działalności gospodarczej w dniu wystąpienia powodzi albo jej zawieszeniu. Jeżeli przedsiębiorca był ubezpieczony, musi przyznać także, że posiadał umowę ubezpieczenia przedsiębiorstwa od następstw klęsk żywiołowych. W przypadku posiadania przez przedsiębiorcę w dniu wystąpienia powodzi umowy ubezpieczenia przedsiębiorstwa od następstw klęsk żywiołowych przedsiębiorca dołącza jej kopię do wniosku o udzielenie pożyczki. Przyznawanie pomocy na podstawie samodzielnych oświadczeń właścicieli firm i zaświadczenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta jest podyktowane tym, że wielu przedsiębiorców poszkodowanych w tym roku przez powódź straciło także całą dokumentację i dlatego udzielenie im pomocy opierać się będzie w całości na wspomnianych oświadczeniach.

Szkoda, którą poniósł przedsiębiorca, musi być oszacowana przez rzeczoznawcę majątkowego lub komisję powołaną przez fundusz pożyczkowy. Koszt związany z oszacowaniem tych szkód może zostać pokryty ze środków finansowych uzyskanych w ramach pożyczki. Akceptowany jest także szacunek szkód dokonany przez ubezpieczyciela, u którego dany przedsiębiorca był ubezpieczony w dniu wystąpienia powodzi. Musi ono być jednak doręczone funduszowi pożyczkowemu.

Po złożeniu kompletnego wniosku fundusz pożyczkowy jest obowiązany do zawarcia umowy pożyczki z przedsiębiorcą w terminie nie dłuższym niż 14 dni. W przypadku wniosków złożonych przed dniem ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej przewidzianej w ustawie z rynkiem wewnętrznym, termin ten biegnie od dnia ogłoszenia tej decyzji. Jeśli we wniosku pojawią się braki formalne, fundusz pożyczkowy ma obowiązek poinformować przedsiębiorcę o konieczności uzupełnienia tego wniosku w terminie 3 dni od dnia jego złożenia.

Wnioski o udzielenie pożyczki fundusz pożyczkowy rozpatruje w kolejności ich złożenia. W przypadku konieczności uzupełnienia wniosku za datę jego złożenia przyjmuje się datę złożenia uzupełnionego kompletnego wniosku. Wypłata pożyczki następuje niezwłocznie po zawarciu umowy pożyczki.

Przedsiębiorca jest zobowiązany do wykorzystania (zakupienia i zapłacenia za towary lub usługi) i przedłożenia do funduszu pożyczkowego rozliczenia otrzymanej pożyczki w ciągu 6 miesięcy od daty podpisania umowy z funduszem pożyczkowym. W sytuacji szczególnej, np. konieczności długiego oczekiwania na odtwarzany majątek trwały, fundusz może ten termin przedłużyć o dodatkowe 3 miesiące. Podstawę rozliczenia otrzymanej pożyczki stanowią rachunki lub faktury wystawione na przedsiębiorcę.

Fundusz pożyczkowy, który udzielił pożyczki, odpowiada za kontrolę jej wykorzystania. Kontrola może odbywać się na podstawie dokumentów (zarówno faktur, jak i rachunków), ale także na podstawie wizytacji miejsca zamontowania majątku trwałego lub przechowywania majątku obrotowego. Za podlegające rozliczeniu uznaje się te wydatki, które poniósł przedsiębiorca po dniu wystąpienia powodzi. Nie ma znaczenia, że dokonane one były przed podpisaniem umowy pożyczki.

W przypadku wykorzystania pożyczki zgodnie z celem określonym w ustawie, czyli na odtworzenie majątku trwałego i obrotowego i pokrycie kosztów szacowania strat przez rzeczoznawcę, pożyczka, po rozliczeniu zgodnie z ustawą, będzie przez fundusz umarzana automatycznie. Wysokość umorzenia zależy jednak o tego, czy przedsiębiorca być ubezpieczony w dacie wystąpienia powodzi.

Fundusz pożyczkowy musi odmówić umorzenia pożyczki niewykorzystanej lub nierozliczonej we właściwy sposób lub nieterminowo. Pożyczka nie zostanie umorzona także w przypadkach odmowy umożliwienia funduszowi pożyczkowemu przeprowadzenia czynności kontrolnych. Przedsiębiorca jest wówczas obowiązany do zwrotu otrzymanej pożyczki wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia zawarcia umowy pożyczki. Podobnie będzie w przypadku stwierdzenia w ramach kontroli przez fundusz pożyczkowy, że pożyczka lub jej część została wykorzystana niezgodnie z celem, na jaki została udzielona, czyli np. wyposażenie mieszkania lub gdy przedsiębiorca złoży nieprawdziwe oświadczenia prze składaniu wniosku do funduszu pożyczkowego (np. szkoda, której doznał przedsiębiorca, nie była efektem powodzi z 2010 r., firma była ubezpieczona i przedsiębiorca na odtworzenie tego samego majątku otrzymał odszkodowanie i pomoc na podstawie tej ustawy).

Zwrotu otrzymanej pożyczki przedsiębiorca musi dokonać w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu decyzji funduszu pożyczkowego. Spłata powinna być dokonana na rachunek bankowy funduszu pożyczkowego. Od decyzji o odmowie umorzenia pożyczki przedsiębiorcy przysługuje w takim samym terminie odwołanie do ministra właściwego do spraw gospodarki.

Zabezpieczeniem zaciąganej pożyczki jest weksel in blanco. Jest to tania forma zabezpieczenia, która nie wymaga dodatkowych dokumentów i jest szybka w ustanowieniu. Fundusz nie sprawdza ani nie ocenia zdolności spłaty pożyczki przez przedsiębiorcę.

Wyniki konkursu dla funduszy pożyczkowych aplikujących o udzielanie pożyczek przedsiębiorcom dotkniętym skutkami powodzi w 2010 r. (stan na 26 sierpnia 2010 r.)

● Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

● Stowarzyszenie Samorządowe Centrum Przedsiębiorczości i Rozwoju - Sucha Beskidzka

● Górnośląska Agencja Przekształceń Przedsiębiorstw S.A. - Katowice

● Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

● Fundacja Rozwoju Śląska oraz Wspierania Inicjatyw Lokalnych

● Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

● Stowarzyszenie Bielskie Centrum Przedsiębiorczości

● Rudzka Agencja Rozwoju "INWESTOR" Sp. z o. o.

● Agencja Rozwoju Lokalnego S.A.

● Fundacja Rozwoju Śląska oraz Wspierania Inicjatyw Lokalnych - Opole

● Poręczenie Kredytowe Sp. z o. o.

● Poręczenie Kredytowe Sp. z o. o. - Warszawa

● Regionalna Izba Gospodarcza

● Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego

● Agencja Rozwoju Regionalnego "MARR" S.A.

● Ośrodek Promowania i Wspierania Przedsiębiorczości Rolnej Małopolski Instytut Gospodarczy

● Koneckie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiębiorczości - Końskie

● Ośrodek Promowania Przedsiębiorczości

● Fundacja "Puławskie Centrum Przedsiębiorczości" - Puławy

● Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. - Jelenia Góra

● Fundusz Regionu Wałbrzyskiego

● Poręczenie Kredytowe Sp. z o. o.

● Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

● Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości - Kalisz

Zabezpieczeniem zaciąganej pożyczki jest weksel in blanco. Jest to tania forma zabezpieczenia, która nie wymaga dodatkowych dokumentów, i jest szybka w ustanowieniu.

Katarzyna Sawicka

dgp@infor.pl

Ustawa z 12 sierpnia 2010 r. o wspieraniu przedsiębiorców dotkniętych skutkami powodzi z 2010 r. (Dz.U. nr 148, poz. 992).