Koncesjonowanie usług ochrony osób i mienia

Przepisy regulujące koncesjonowanie działalności gospodarczej zostały przewidziane w ustawie o swobodzie działalności i innych aktach. Jednym z siedmiu zakresów działalności koncesjonowanych jest świadczenie usług ochrony osób i mienia, uregulowane ustawą z 22 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 145, poz. 1221 ze zm.).

Koncesją jest indywidualny akt administracyjny, który uchyla ograniczenie w podejmowaniu działalności. Organem właściwym do udzielenia, odmowy, ograniczenia zakresu działalności lub formy usług oraz cofania koncesji na działalność gospodarczą w tym zakresie jest minister spraw wewnętrznych i administracji (po zasięgnięciu opinii właściwego komendanta wojewódzkiego policji).

Warunkiem koniecznym dla uzyskania koncesji na podjęcie i wykonywanie omawianej działalności jest posiadanie licencji drugiego stopnia pracownika ochrony fizycznej lub pracownika zabezpieczenia technicznego przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, a w pozostałych przypadkach przez co najmniej jedną osobę będącą wspólnikiem spółki cywilnej, jawnej lub komandytowej, członkiem zarządu, prokurentem lub pełnomocnikiem ustanowionym przez przedsiębiorcę do kierowania działalnością określoną w koncesji. Licencje takie wydawane są na czas nieokreślony. Stwierdzić można zatem, iż warunki uzyskania ww. licencji stanowić będą pośrednio przesłanki ubiegania się o przyznanie koncesji.

Do warunków wymaganych dla uzyskania licencji pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia, które powinny być spełnione łącznie należą:

● posiadanie obywatelstwa polskiego lub obywatelstwa innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;

● ukończone 21 lat;

● posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych, stwierdzonej własnym oświadczeniem;

● brak skazania prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne;

● posiadanie nienagannej opinii wydanej przez komendanta komisariatu policji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania takiej osoby;

● posiadanie zdolności fizycznej i psychicznej do wykonywania zadań, stwierdzonej orzeczeniem lekarskim;

Poza wyżej wymienionymi warunkami ustawa określa jeszcze trzy warunki, przewidując jednocześnie wymóg spełniania jednego z nich, tj.:

● legitymowanie się dyplomem lub świadectwem szkoły lub innej placówki oświatowej, który potwierdza uzyskanie specjalistycznego wykształcenia, albo

● pełnienie nienagannej służby w stopniu podoficera lub chorążego w Biurze Ochrony Rządu przez okres co najmniej 15 lat albo

● ukończenie kursu pracowników ochrony pierwszego stopnia i pozytywny wynik egzaminu przed właściwą komisją.

Warunki uzyskania licencji pracownika zabezpieczenia technicznego drugiego stopnia w szerokim zakresie pokrywają się z warunkami wymaganymi do uzyskania licencji drugiego stopnia pracownika ochrony fizycznej. Różnica sprowadza się do warunków alternatywnych i dla uzyskania licencji pracownika zabezpieczenia technicznego drugiego stopnia wymagane jest posiadanie:

● wykształcenia co najmniej średniego technicznego o specjalności elektronicznej, elektrycznej, łączności lub mechanicznej albo

● stopnia specjalizacji zawodowej przyznawanego na podstawie odrębnych przepisów.

Nie jest natomiast wymagane spełnienie któregokolwiek z trzech dodatkowych warunków pracownika ochrony fizycznej drugiego stopnia.

Podmiotem uprawnionym do wydania obu licencji jest komendant wojewódzki policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o licencję.

Poza spełnieniem tych warunków, wymaganych pośrednio dla uzyskania koncesji ustawodawca przewidział wiele przesłanek negatywnych, których wystąpienie uniemożliwia przyznanie koncesji danemu podmiotowi.Minister spraw wewnętrznych i administracji może zatem odmówić udzielenia koncesji, gdy przedsiębiorca nie spełnia określonych w ustawie warunków wykonywania działalności objętej koncesją. A to ze względu na zagrożenie obronności i bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa lub dóbr osobistych obywateli. Minister odmówi przedsiębiorcy, którego w ciągu ostatnich trzech lat wykreślono z rejestru działalności regulowanej. Nie dostanie koncesji również ten, wobec którego otwarto likwidację albo ogłoszono upadłość.

Po spełnieniu przez osobę ubiegającą się o przyznanie koncesji wszelkich wymagań, organ koncesyjny udziela jej. Decyzja zawiera zawiera:

● firmę przedsiębiorcy, oznaczenie jego siedziby i adresu albo adresu zamieszkania;

● numer w rejestrze przedsiębiorców albo ewidencji działalności gospodarczej oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP);

● imiona i nazwiska wspólników lub członków zarządu, prokurentów oraz pełnomocników w razie ich ustanowienia, ze wskazaniem osób posiadających licencję drugiego stopnia;

● określenie zakresu działalności gospodarczej i formy usług;

● wskazanie miejsca wykonywania działalności gospodarczej;

● określenie czasu jej ważności;

● określenie obszaru ochrony osób i mienia oraz datę rozpoczęcia działalności.

Ponadto koncesja może zawierać szczególne warunki wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia.

Mając na uwadze kryteria, jakim odpowiadać powinien podmiot ubiegający się o uzyskanie koncesji na prowadzenie działalności w omawianym zakresie, w szczególności w zakresie konieczności uzyskania pozytywnej opinii właściwego komendanta policji oraz braku karalności, warto pamiętać o stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie, z którym działalność gospodarcza w zakresie ochrony osób i mienia ma charakter uzupełniający w stosunku do ochrony publicznej sprawowanej przez wyspecjalizowany aparat państwowy. Ma jednocześnie szereg dodatkowych zalet, których z natury swej nie może mieć ochrona publiczna. Nie istnieje zatem problem, czy dopuszczać do funkcjonowania publicznej ochrony osób i mienia, lecz jedynie dylemat, kto powinien być dopuszczony do wykonywania tego rodzaju działalności, jakie powinien mieć kwalifikacje i w jaki sposób państwo powinno je sprawdzać oraz kontrolować wykonanie działalności.

- wydanie prawomocnego orzeczenia zakazującego przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją;

- nieusunięcie przez przedsiębiorcę w wyznaczonym terminie stanu faktycznego lub prawnego niezgodnego z warunkami określonymi w koncesji, lub z przepisami regulującymi działalność gospodarczą objętą koncesją;

- rażące naruszenie warunków określonych w koncesji lub innych warunków wykonywania koncesjonowanej działalności gospodarczej, określonych przepisami prawa.

Jakub Gilgenast

Senior Associate Deloitte Legal, Pasternak i Wspólnicy Kancelaria Prawnicza spółka komandytowa

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.)

Wyrok NSA z 28 września 2001 r., sygn. akt II SA 1814/00