Złożenie skargi w interesie mieszkańców wymaga pisemnej zgody tych osób

Nie jest wystarczające dla uznania legitymacji skargowej organizacji społecznej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wyłącznie istnienie powiązania przedmiotu kwestionowanej uchwały lub zarządzenia z celami statutowymi i zakresem działania tej organizacji, bez wykazania przez nią własnego interesu prawnego.

Uchwałą nr LXI/747/06 Rada Miejska Białegostoku uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla Białostoczek w Białymstoku. Plan stanowiący akt prawa miejscowego opublikowano w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego. Skargę na powyższą uchwałę, wniesioną w jednym piśmie łącznie ze skargą na uchwałę Rady Miejskiej Białegostoku w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Białegostoku, złożyło do sądu administracyjnego lokalne stowarzyszenie. W uzasadnieniu skargi kwestionującej uchwałę przedstawiciel stowarzyszenia podniósł jako główny zarzut złą lokalizację połączenia centrum miasta z osiedlem przez jedną z ulic. Dodatkowo wskazał, że bez stosownej wizji lokalnej wybrano najbardziej kosztowny wariant, wymagający budowy tunelu albo estakady nad torami kolejowymi, jak również wymagający wyburzenia części zabudowań.

W ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego skarga wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) podlegała oddaleniu. Stosownie do powołanego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym tej skargi jest zatem uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa kwestionowanym zarządzeniem lub uchwałą. Skarżący wypełnił ten warunek kierując do prezydenta miasta pismo, którym wezwał do unieważnienia uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zmianę zaproponowanego w nim rozwiązania komunikacyjnego.

Wobec wypełnienia przez skarżącego wymogów formalnych skargi - ocenie w następnej kolejności podlegało posiadanie przez stowarzyszenie legitymacji materialnej. Zdaniem sądu w skardze wniesionej w imieniu własnym na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym legitymacja skargowa musi być oparta na subiektywnym przekonaniu danej osoby, iż został naruszony jej interes prawny lub uprawnienie. Oznacza to, że osoba zainteresowana powinna wykazać naruszenie konkretnego interesu prawnego opartego na konkretnie naruszonym przepisie prawa materialnego. Również sąd rozpoznający taką skargę zobowiązany jest do zbadania, czy będąca przedmiotem skargi uchwała lub zarządzenie narusza prawnie chroniony interes prawny lub uprawnienie skarżącego, a nie interesy innych osób. Przedmiotowe naruszenie nie może mieć charakteru przyszłego i niepewnego, ale powinno być realne i aktualne. Natomiast złożenie skargi w interesie grupy mieszkańców (art. 101 ust. 2a u.s.g.) wymaga legitymowania się pisemną zgodą poszczególnych osób, tworzących tę grupę, do ich reprezentowania we wniesieniu tej konkretnej skargi.

Skarga uregulowana w art. 101 ust. 1 i ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym nie jest zatem skargą powszechną. Można ją wnieść z powołaniem się na naruszenie własnego, zindywidualizowanego interesu prawnego lub interesu grupy mieszkańców, ale tylko po uzyskanym od nich umocowaniu. Wykluczone jest skarżenie uchwały lub zarządzenia w oparciu o powołany przepis, ale w interesie bliżej nieoznaczonych osób. Innymi słowy zdaniem sądu skarga oparta na art. 101 ust. 1 i ust. 2a ustawy o samorządzie gminnym musi odnosić się do takiej sytuacji prawnej, którą można określić jako własną, indywidualną i konkretną danego podmiotu, albo jest wnoszona w interesie grupy osób przy pisemnym od nich umocowaniu. Wymagania te dotyczą również skargi wnoszonej przez organizację społeczna, jaką jest też skarżące stowarzyszenie. Jeżeli bowiem przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie daje podstaw do skarżenia w interesie publicznym uchwał organu gminy przez każdego, to również organizacja społeczna występująca w roli skarżącego powinna, dla skutecznego wniesienia skargi, wykazać związek między zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną sytuacją prawną. Dodatkowo związek ten musi powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień lub nałożenia obowiązków w stosunku do tej organizacji. Zdaniem sądu oznacza to, że organizacja społeczna nie może skarżyć uchwał lub zarządzeń organu gminy w oparciu o art. 101 ustawy wyłącznie z powołaniem się na własny cel statutowy, bowiem nie jest to wówczas działanie z uwagi na naruszenie własnego interesu prawnego, ale w obronie interesu publicznego, a ten wyłączną przesłanką zaskarżenia na podstawie powyższego przepisu być nie może.

opracowała Hanna Wesołowska