Samodzielność jednostek samorządu podlega ochronie sądowej

Skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze, wniesiona przed podjęciem uchwały lub wydaniem stosowanego zarządzenia, nie może zostać odrzucona, jeżeli w późniejszym terminie akt ten zostanie uchwalony i przekazany do sądu administracyjnego.

Postanowieniem z 17 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę powiatu wołowskiego na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody dolnośląskiego w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały rady powiatu w sprawie przystąpienia samorządu do spółki akcyjnej. W uzasadnieniu swojego stanowiska WSA wskazał, że zarządzeniem przewodniczącego wydziału pełnomocnika strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków skargi, poprzez dołączenie uchwały o zaskarżeniu rozstrzygnięcia do sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z 3 marca 2010 r., oznaczonym jako - wniosek o przedłużenie terminu - pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że rada powiatu podejmie stosowną uchwałę dopiero na najbliższej sesji. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniósł powiat wołowski, zaskarżając je w całości i zarzucając mu błędną interpretację prawa procesowego i materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 85 ust. 3 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) do złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, uprawnionym jest powiat lub związek powiatów, którego interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą wniesienia skargi, jest uchwała organu którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. NSA podkreślił jednak, że w przepisie tym nie określono terminu, w którym uchwała ta powinna zostać podjęta. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano w odniesieniu do analogicznego rozwiązania zastosowanego w ustawie z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) zawartego w art. 98 ust. 3, że przepis ten powinien być interpretowany w sposób najszerzej uwzględniający prawo organu samorządu terytorialnego do zbadania przez sąd administracyjny legalności rozstrzygnięć nadzorczych. Z tego też względu w ocenie NSA skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze, wniesiona przed podjęciem uchwały lub wydaniem stosowanego zarządzenia, nie może zostać odrzucona, jeżeli w późniejszym terminie taki akt zostanie uchwalony i przekazany do sądu administracyjnego. Dodatkowo zdaniem NSA niedołączenie stosownej uchwały lub zarządzenia do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze nie jest brakiem formalnym pisma ani inną przyczyną jej niedopuszczalności, która uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Nie stanowi to również podstawy do jej odrzucenia, bez uprzedniego wyznaczenia terminu do złożenia stosownego aktu. Prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia nadzorczego zdaniem NSA powinno być interpretowane w sposób najszerzej uwzględniający prawo organu jednostki samorządu terytorialnego do zbadania przez sąd administracyjny legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, skoro prawo to wynika wprost z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Zdaniem NSA jest to o tyle istotne, iż rada powiatu jest organem obradującym na sesjach zwoływanych przez przewodniczącego rady w miarę potrzeby, nie rzadziej jednak niż co kwartał. Zatem sesyjny tryb działania tego organu, minimum czasowe zwoływania sesji określone jako kwartał oraz stosunkowo krótki termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego wraz z podjętą w tym przedmiocie uchwałą mogą prowadzić do nieuzasadnionego zawężenia prawa organów samorządowych do kwestionowania legalności rozstrzygnięcia nadzorczego przed sądem.

opracował Łukasz Sobiech