Wykonanie obowiązku skutkuje brakiem podstaw do wszczęcia egzekucji

Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany. Dobrowolne wykonanie obowiązku pozbawia postępowanie egzekucyjne jego przedmiotu.

Postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze oddaliło skargę na bezczynność wójta gminy jako wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Bezczynność, zdaniem skarżącego, miała polegać na niepodejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania decyzji, którą nakazano właścicielowi działki wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na sąsiedniej nieruchomości. W uzasadnieniu swojego stanowiska SKO wskazało, że postanowieniem zobowiązało wójta gminy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W międzyczasie pismem z 27 sierpnia 2009 r. dłużnik poinformował organ o wykonaniu decyzji, dlatego wójt zdecydował o niewszczynaniu postępowania egzekucyjnego bez sprawdzenia tej informacji. Przeprowadzona kontrola wykazała, że właściciel nieruchomości wykonał wszystkie niezbędne prace i urządzenia, a tym samym zniwelował napór wód płynących z działki na działkę. Wójt powołując się na art. 7 par. 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), odstąpił od zastosowania środka egzekucyjnego. Skargę do sądu skierował skarżący, zarzucając samorządowemu kolegium odwoławczemu naruszenie przepisów i nieprzeprowadzenie koniecznych dowodów.

Zdaniem sądu administracyjnego wykonanie określonego obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej może nastąpić dobrowolnie lub w drodze przymusu, który jest realizowany w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dobrowolne wykonanie obowiązku może mieć miejsce zarówno przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jak i w jego trakcie i okoliczność ta powinna być bezwzględnie wzięta przez organ pod uwagę. Zgodnie bowiem z zasadą racjonalności zawartą w art. 7 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy. Zdaniem WSA z zasady tej wynika, że w każdej sytuacji stwierdzenia realizacji obowiązku organ nie może stosować wobec strony dolegliwości egzekucyjnej. Oznacza to, że jeżeli postępowanie egzekucyjne wszczynane jest na wniosek wierzyciela, to w podanym wyżej przypadku wykonania zobowiązania organ powinien odstąpić od złożenia przedmiotowego wniosku, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym i przystępuje do egzekucji z urzędu na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego (która to sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej) - powinien odstąpić od wszczynania tego postępowania. Natomiast skutki wszczęcia postępowania egzekucyjnego mimo wykonania obowiązku reguluje art. 59 par. 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ powinien w takiej sytuacji umorzyć postępowanie.

opracował Łukasz Sobiech