Powodzianie otrzymają wsparcie przy odbudowie domów i firm

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r. przewiduje preferencyjne kredyty na spłatę zobowiązań bankowych zaciągniętych na remont lub budowę domu, wspomaganie inwestycji dotyczących urządzeń wodnych, a także zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych i robót publicznych osób pracujących w przedsiębiorstwach o wysokich stratach z tytułu powodzi oraz rolników. Przepisy ustawy mają zastosowanie do skutków zdarzeń zaistniałych na obszarze gmin lub miejscowości poszkodowanych w wyniku działania powodzi lub osunięcia ziemi.

Jednym z priorytetów, jakie postawili sobie twórcy ustawy, było przyspieszenie działań organów administracji publicznej rozpoznających sprawy związane z usuwaniem skutków klęski żywiołowej. Przyjęto więc zasadę, że urzędy będą zobowiązane załatwiać je w pierwszej kolejności i bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania.

W przypadku niedotrzymania takiego terminu obywatelowi będzie służyła skarga do sądu administracyjnego. W związku z tym zostanie wyłączone stosowanie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego, który przewiduje możliwość złożenia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia w razie niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. Co więcej, w razie stwierdzenia bezczynności organu sąd administracyjny będzie mógł wymierzyć opieszałemu organowi grzywnę w wysokości do kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim (w 2009 r. było to około 3200 zł).

Do uprzywilejowania powodzian zostały zobowiązane również sądy. Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd Administracyjny, sądy powszechne i wojewódzkie sądy administracyjne będą miały obowiązek rozpoznawać sprawy związane z usuwaniem skutków powodzi w pierwszej kolejności.

Najważniejszym celem nowych przepisów przygotowanych przez rząd jest niesienie pomocy w zakresie nabywania, budowy czy remontu zalanych domostw i infrastruktury publicznej. W jego realizacji ma pomóc zniesienie wielu rygorów związanych z nabywaniem nieruchomości i inwestycjami publicznymi. W pierwszej kolejności postanowiono odstąpić od trybu przetargowego przy zbywaniu nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe dla osób poszkodowanych na skutek powodzi. Co ważne, odstąpiono także od stosowania opłat adiacenckich (czyli opłat z tytułu zwiększenia wartości nieruchomości) w przypadku budowy lub odbudowy infrastruktury technicznej na terenach popowodziowych. Stosowanie takich udogodnień zostało ograniczone w czasie do dnia 31 grudnia 2015 r.

W okresie do dnia 31 maja 2011 r. ustawa ma ułatwić odbudowę, remont lub rozbiórkę urządzeń wodnych, uszkodzonych lub zniszczonych na skutek powodzi. Służyć ma temu w szczególności zniesienie obowiązku uzyskania dla takich urządzeń pozwolenia wodnoprawnego. Przyspieszona zostanie także procedura oceny oddziaływania urządzenia wodnego na środowisko.

W dalszym ciągu odbudowa, remont i rozbiórka części uszkodzonych lub zniszczonych w czasie powodzi urządzeń wodnych będzie wymagała uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Będzie to konieczne, gdy prace będą przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko lub też obszar Natura 2000, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru.

Organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będzie regionalny dyrektor ochrony środowiska. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i kartę informacyjną przedsięwzięcia będzie trzeba przedkładać w jednym egzemplarzu wraz z ich zapisem w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych. Decyzjom o środowiskowych uwarunkowaniach będzie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Od niekorzystnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach będzie można złożyć odwołanie. Będzie musiało ono jednak wskazywać interes prawny lub obowiązek odwołującej się strony, jak też zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.

Co więcej, aby przyspieszyć procedury w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, będzie stosowany tryb z art. 49 kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania. W takich przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie będzie uważane za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia.

Nowe przepisy odnoszą się także do kwestii pracowniczych i sytuacji osób, które nie stawiły się do pracy w związku z wystąpieniem powodzi. Przewidują one uznanie za usprawiedliwioną nieobecność pracownika w pracy w przypadku faktycznej niemożności jej świadczenia ze względu na taką klęskę żywiołową. Pracownikowi będzie przysługiwało prawo do odpowiedniej części minimalnego wynagrodzenia wypłacanego przez pracodawcę przez okres nie dłuższy niż 10 dni roboczych. Wynagrodzenie wypłaci pracodawca. Natomiast w związku z koniecznością usuwania w zakładach pracy skutków powodzi, ustawa dopuszcza możliwość powierzenia pracownikowi wykonywania innego niż wynikający z umowy o pracę, rodzaju pracy, przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia. Przepisy będą odpowiednio dotyczyć osób wykonujących prace na podstawie stosunku służbowego. Rozwiązanie to nie będzie naruszało uprawnień pracownika z tytułu nadgodzin.

Ustawa przewiduje ponadto, że środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych będą mogły być przeznaczone na cele związane z pomocą i likwidacją skutków powodzi na rzecz swoich pracowników oraz pracowników innego pracodawcy.

Rozwiązana została także w dużej mierze sytuacja osób, w których przypadku doszło do zniszczenia dokumentów niezbędnych do ustalenia świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych lub zaopatrzenia emerytalnego. W ustawie wymieniono, jakie dokumenty i dowody będą potwierdzały prawo do wyżej wymienionych świadczeń oraz wysokość ich podstawy wymiaru.

Za takie będą uważane wszelkie dokumenty oraz zeznania świadków pozwalające na udowodnienie okresów zatrudnienia (ubezpieczenia) oraz czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, macierzyństwa lub sprawowania opieki. Równie ważne będą także wszelkie inne dokumenty pozwalające na udowodnienie wysokości ich podstawy wymiaru.

Możliwe będzie także skorzystanie ze zwolnień z opłaty skarbowej dotyczącej dokumentów i czynności podejmowanych w sprawach związanych z powodzią. Powodzianie będą zwolnieni także od podatku dochodowego, jeśli chodzi o nieodpłatne i częściowo płatne świadczenia otrzymane na usuwanie skutków powodzi, darowizny otrzymanej na usuwanie skutków powodzi oraz przychodów uzyskanych na podstawie omawianej ustawy.

W nowych przepisach wskazano, na jakie cele będą mogły być przeznaczane środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Przewiduje się również, że szczegółowe warunki i tryb przyznawania tych środków określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

Tym samym środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych będą mogły być przeznaczone na:

● utrzymanie zagrożonych likwidacją na skutek powodzi miejsc pracy osób niepełnosprawnych,

● odtworzenie zniszczonej lub utraconej na skutek powodzi infrastruktury i wyposażenia warsztatów terapii zajęciowej, zakładów aktywności zawodowej oraz przedsiębiorstw osób niepełnosprawnych prowadzących działalność gospodarczą,

● pomoc dla osób niepełnosprawnych na zakup sprzętu rehabilitacyjnego, środków pomocniczych i przedmiotów ortopedycznych utraconych lub zniszczonych na skutek powodzi,

● usunięcie powstałych na skutek powodzi szkód w obrębie zlikwidowanych uprzednio barier technicznych i architektonicznych w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych (finansowanie remontów, readaptacja oraz zakup sprzętu),

● dofinansowanie do oprocentowania kredytów bankowych zaciągniętych na likwidację skutków powodzi w związku z zatrudnianiem i rehabilitacją osób niepełnosprawnych.

Powyższe cele będą mogły zostać dofinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych maksymalnie do kwoty, która nie może być sfinansowana z innych źródeł.

Środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych będą mogły być także przeznaczane na odtworzenie infrastruktury i wyposażenia utraconych lub zniszczonych na skutek powodzi miejsc pracy oraz rehabilitacji osób niepełnosprawnych u dysponenta tego funduszu.

Regulacja dopuszcza również możliwość umarzania w całości lub w części wraz z odsetkami pożyczek przyznanych przed powodzią ze środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych osobom niepełnosprawnym na działalność gospodarczą lub rolniczą i zakładom pracy chronionej, pod warunkiem że w związku z powodzią nastąpiła utrata możliwości spłaty pożyczki.

Podobne rozwiązanie zostało przewidziane w przypadku pożyczek, o których mowa w art. 42 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Będzie to możliwe, jeżeli na skutek powodzi nastąpiła trwała lub czasowa przeszkoda w funkcjonowaniu instytucji szkoleniowej lub poszkodowany bezrobotny w okresie od 1 maja 2010 r. do 31 lipca 2010 r. nie mógł podjąć lub ukończyć szkolenia. Umorzenia pożyczki wraz z odsetkami dokonywać będzie starosta, w drodze decyzji, na wniosek pożyczkobiorcy złożony do 31 sierpnia 2010 r. lub z urzędu w wypadku śmierci pożyczkobiorcy.

Kolejnym ułatwieniem ma być opracowany mechanizm umarzania refundacji przyznanych na wyposażenie lub doposażenie stanowisk pracy lub na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Będą mogły one zostać umorzone w całości lub w części wraz z odsetkami, jeżeli miejsca pracy uległy zniszczeniu na skutek powodzi. Osobom bezrobotnym, którym zostaną umorzone środki przyznane na podjęcie działalności gospodarczej w związku z utratą miejsca pracy na skutek powodzi, będzie przysługiwało prawo ponownego złożenia wniosku o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej. Umorzenia będzie dokonywał starosta na wniosek złożony w terminie do 31 grudnia 2010 r.

W ustawie przewidziano również, że starosta będzie mógł na wniosek poszkodowanego przyznać mu prawo do świadczenia w wysokości zasiłku dla bezrobotnych za okres poprzedzający dzień zarejestrowania się tej osoby w powiatowym urzędzie pracy. Będzie to możliwe pod warunkiem, że opóźnienie w rejestracji było spowodowane powodzią. Przepisy wprowadzą również w stosunku do poszkodowanych z terenów objętych powodzią, którzy w okresie od 1 maja 2010 r. do 31 lipca 2010 r. utracili prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, prawo do zasiłku dla bezrobotnych przez okres 30 dni.

Dodatkowo starosta będzie mógł zatrudniać w ramach prac interwencyjnych osoby bezrobotne zamieszkałe na terenach dotkniętych powodzią przez 12 miesięcy. Środki na wynagrodzenia tych osób będą pochodziły ze środków utworzonej na ten cel rezerwy Funduszu Pracy. Z tego funduszu będą mogli też być wynagradzani pracownicy przedsiębiorstw zniszczonych powodzią, pod warunkiem że pracodawca utrzyma stan zatrudnienia. Będzie można takie osoby, czasowo bez zajęcia, zatrudnić przy pracach interwencyjnych przez 12 miesięcy. Obydwa rozwiązania będą obowiązywać do końca 2011 r.

Osoby prowadzące gospodarstwa rolne o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, ich małżonkowie i domownicy będą mogli być zatrudniani przy robotach publicznych i pracach interwencyjnych do końca września 2011 r. Skierowanie do prac będzie możliwe, pod warunkiem że zalaniu na skutek powodzi uległo co najmniej 30 proc. gospodarstwa rolnego lub upraw działu specjalnego produkcji rolnej albo straty w hodowli prowadzonej w dziale specjalnym produkcji rolnej powstałe na skutek powodzi przekroczyły 30 proc. hodowanych zwierząt.

W ustawie przewidziano również, że w przypadku pracodawcy prowadzącego działalność gospodarczą, który na skutek powodzi zaprzestał przejściowo prowadzenia tej działalności lub istotnie ograniczył jej prowadzenie i nie posiada środków na wypłatę pracownikom wynagrodzenia w przypadkach wskazanych w ustawie, możliwe będzie uzyskanie nieoprocentowanej pożyczki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Będzie mogło to dotyczyć jedynie wynagrodzenia za okres nie dłuższy niż od 14 maja 2010 r. do 31 lipca 2010 r. W tym celu pracodawca będzie musiał złożyć wniosek kierownikowi właściwego biura terenowego Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z wykazem pracowników, których wynagrodzenie będzie podlegało zaspokojeniu z funduszu.

Mając na uwadze fakt, że najpoważniejsze szkody powstały w zasobie mieszkaniowym, nowe regulacje przewidują także szereg rozwiązań mających na celu ułatwienie usuwania tego rodzaju szkód. Przede wszystkim właściciel lub zarządca budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego uszkodzonego lub zniszczonego przez powódź będzie mógł z kredytu uzyskanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lipca 1999 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielonych na usuwanie skutków powodzi (Dz.U. nr 62, poz. 690, z późn. zm.), dokonać spłaty całości lub części kredytu bankowego lub pożyczki bankowej zaciągniętych na budowę, odtworzenie lub remont tego budynku lub lokalu.

Uchwalona 24 czerwca regulacja łagodzi także rygory ustawy z 30 listopada 1995 r. o pomocy państwa w spłacie niektórych kredytów mieszkaniowych, udzielaniu premii gwarancyjnych oraz refundacji bankom wypłaconych premii gwarancyjnych (Dz.U. z 2003 r. nr 119, poz. 1115 z późn. zm.), wprowadzając możliwość czasowego zawieszenia spłaty kredytów spółdzielczych oraz warunkowe uproszczenie procedury wypłaty premii gwarancyjnej na remont (związanych z likwidacją książeczek mieszkaniowych).

Na wniosek poszkodowanego kredytobiorcy, którego mieszkanie (dom jednorodzinny) zostało uszkodzone lub zniszczone na skutek powodzi, bank zawiesi spłatę kredytu wraz z odsetkami, bez względu na wysokość dochodu jego gospodarstwa domowego. Będzie to możliwe na okres wskazany we wniosku, jednak nie dłuższy niż rok. Wniosek będzie trzeba złożyć najpóźniej w terminie 90 dni od dnia wejścia w życie ustawy.

Zgodnie z ustawą do 31 grudnia 2012 r. poszkodowani właściciele książeczek mieszkaniowych tzw. starego portfela będą mogli otrzymać premię gwarancyjną bezpośrednio po poniesieniu wydatków na remont zalanej nieruchomości (musi to być odpowiednio lokal mieszkalny dom jednorodzinny albo budynek mieszkalny, uszkodzony lub zniszczony na skutek powodzi). Nieważny będzie tutaj rok założenia książeczki mieszkaniowej. Warunkiem otrzymania pieniędzy z książeczki będzie złożenie do banku wniosku o jej likwidację i jej wypłacenie w ciągu 90 dni od wykonania działań związanych z remontem.

● pracodawca, który przejściowo zaprzestał prowadzenia firmy i nie posiada środków na wypłatę wynagrodzenia, będzie mógł uzyskać nieoprocentowaną pożyczkę,

● starosta w ramach prac interwencyjnych będzie mógł zatrudniać osoby bezrobotne zamieszkałe na terenach dotkniętych powodzią przez 12 miesięcy,

● możliwe będzie umarzanie w całości lub w części, wraz z odsetkami, pożyczek przyznanych przed powodzią ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,

● pracownik, który nie stawił się w pracy z powodów wynikających z powodzi zachowa prawo do części minimalnego wynagrodzenia wypłacanego przez pracodawcę przez okres nie dłuższy niż 10 dni roboczych,

● urzędy będą musiały załatwiać sprawy związane z usuwaniem skutków powodzi w pierwszej kolejności i bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od wszczęcia postępowania,

● możliwe będzie odstąpienie od trybu przetargowego przy sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z przeznaczeniem na cele mieszkaniowe dla osób poszkodowanych przez powódź,

● nie będą stosowane opłaty adiacenckie w przypadku budowy lub odbudowy infrastruktury technicznej na terenach popowodziowych,

● będzie można dokonać czasowego zawieszenia spłaty kredytów spółdzielczych oraz szybciej uzyskać wypłatę premii gwarancyjnej na remont.

źródło: www.kprm.gov.pl

Poszkodowani powodzią przedsiębiorcy będą opracowywać zamiast programu naprawczego mniej skomplikowany plan naprawczy

Katarzyna Sawicka

gp@infor.pl

Ustawa z 24 czerwca 2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z maja i czerwca 2010 r.