Przekazanie funkcji pomiędzy organami gminy narusza konstytucję

Niedopuszczalne jest działanie organu realizującego delegację ustawową, w efekcie którego dochodzi do powtarzania bądź modyfikacji wiążących go norm o charakterze powszechnie obowiązującym.

Rada Gminy Trzcianne 29 kwietnia 2010 podjęła uchwałę nr XXXIX/161/10 w sprawie ustalenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat i określenia trybu ich pobierania. W § 1 ust. 2 uchwały radni określili, że pierwszeństwo przy przyznaniu usług opiekuńczych mają osoby samotnie mieszkające i nieposiadające osób zobowiązanych do alimentacji. W § 2 organ stanowiący gminy wskazał dokumenty, na podstawie których będzie przyznawane świadczenie. Wprowadził m.in. obligatoryjne zaświadczenia lekarskie przy korzystaniu z wszelkich usług opiekuńczych. Z kolei w § 4 ust. 2 rada ustaliła, że koszt jednej godziny przyjęty zostaje corocznie, począwszy od 2011 roku w formie zarządzenia wójta.

W ocenie organu nadzoru, podjęta przez radę gminy uchwała narusza art. 50 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.), z którego wprost wynika, iż pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej oraz może być przyznana osobie, która wymaga pomocy innych, a rodzina nie może takiej pomocy zapewnić. Dodatkowo wojewoda podkreślił, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym norma kompetencyjna zawarta w art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, powinna być interpretowana w sposób ścisły uwzględniający językowe dyrektywy wykładni prawa. Oznacza to, że w ramach tak wytyczonego upoważnienia rady mieści się wyłącznie kompetencja do wskazania przesłanek, których spełnienie zapewni korzystanie z usług opiekuńczych, przesłanek kształtujących cenę za usługę, przesłanek warunkujących częściowe lub całkowite zwolnienie od opłat za usługi oraz ustalenie porządku pobierania opłat za usługę opiekuńczą. W konsekwencji organ stanowiący gminy, ustalając krąg osób uprawnionych do korzystania z usług opiekuńczych, wykroczył poza regulację wynikającą z art. 50 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Dodatkowo zdaniem organu nadzoru rada gminy bezpodstawnie rozszerzyła konieczność przedłożenia zaświadczenia lekarskiego przy korzystaniu z wszelkich usług opiekuńczych, gdyż ustawa o pomocy społecznej wymaga takiego zalecenia lekarskiego jedynie przy świadczeniu jednego rodzaju usług - pielęgnacji.

Z kolei postanowienie uchwały o przekazaniu kompetencji prawotwórczych do innego właściwości organu w ocenie wojewody jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 92 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji innemu organowi. Obowiązujący w stosunku do rozporządzeń konstytucyjny zakaz subdelegacji kompetencji prawotwórczych obejmuje także kompetencje do prawotwórstwa lokalnego. Zdaniem organu nadzoru pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, które wyraźnie zakazuje subdelegacji kompetencji prawotwórczych przez radę gminy, tj. przez organ do tego upoważniony ustawowo na rzecz organu w takie kompetencje nie wyposażonego. Dodatkowo art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej w sposób niebudzący wątpliwości upoważnia radę jako organ właściwy do określenia szczegółowych warunków odpłatności za usługi opiekuńcze. Oznacza to, że ustanawiając w uchwale szczegółowe warunki odpłatności, rada gminy nie możne delegować kwestii sposobu ustalenia i wysokości kosztu usługi.

Opracowała Hanna Wesołowska