Przy wymierzaniu kary istotna jest ciągłość w naruszaniu przepisów

Zajęcie pasa drogowego w rozumieniu art. 40 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych nie ogranicza się do aktu zajęcia jako jednorazowej czynności. Przez pojęcie zajęcie pasa drogowego rozumieć należy utrzymywanie stanu zajęcia. Zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia podlega karze bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy.

W trakcie kontroli pasa drogowego stwierdzono jego zajęcie poprzez wygrodzenie terenu o powierzchni 125 mkw. pod zieleń oraz komis samochodowy. Po przeprowadzeniu postępowania prezydent miasta wymierzył skarżącemu karę w kwocie 1600 zł za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej bez zezwolenia zarządcy drogi. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO, które za podlegającą karze administracyjnej na podstawie obowiązujących przepisów ustawy o drogach publicznych uznał nie tylko samą czynność zajęcia pasa drogowego, ale także utrzymywanie tego stanu bez wymaganego zezwolenia, bez względu na okoliczności jego powstania. W ocenie SKO żądanie przez stronę sięgnięcia po dokumentację sprzed 50 lat było nieuzasadnione, albowiem okoliczność przebiegu granic w tamtym okresie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedsiębiorca złożył skargę do sądu administracyjnego. WSA, oddalając skargę, stwierdził, że z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) wynika, iż karze podlega utrzymywanie stanu rzeczy polegającego na zajmowaniu pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia, bez względu na czas i okoliczności jego powstania. Na równi traktowane są tu sytuacje, gdy zajmowanie było legalne w pewnym okresie, jednak po jego zakończeniu pas drogowy nie został zwolniony, z sytuacjami, w których zajmowanie pasa nigdy nie było legalne, powstało bez wymaganego zezwolenia. W ocenie WSA w sprawie wykazano, że skarżący od 2000 r., tj. od daty, gdy nastąpiło wydzielenie działki i poszerzenie ulicy, mieli świadomość, że zajmowany przez nich pas terenu (pod zieleń i komis) jest elementem pasa drogowego. Na uwagę zasługuje także okoliczność, że od dnia kontroli do dnia wydania decyzji strona nie podjęła żadnych działań zmierzających do zwolnienia pasa drogowego. Powyższy wyrok został zaskarżony do NSA.

NSA oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wskazał, że w myśl przepisów ustawy opłatę za zajęcie pasa drogowego ustala się jako iloczyn stawki opłaty za 1 mkw. pasa drogowego, liczby dni zajmowania pasa drogowego i metrów kwadratowych zajętej powierzchni pasa drogowego, ewentualnie mkw. powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy bądź też za każdy rok umieszczenia w pasie drogowym urządzenia. Przy czym za umieszczenie urządzenia przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia tego urządzenia. Z literalnego brzmienia powyższych uregulowań wynika zatem wprost, że nie akt zajęcia, lecz czas zajmowania pasa drogowego (liczba dni) jest elementem obliczania opłaty za zajęcie pasa drogowego, która to opłata z kolei jest podstawą obliczania wysokości kary wymierzanej za zajęcie pasa drogowego. W ocenie NSA ustawodawca dla potrzeb ustalenia należnej opłaty, jak i wymierzenia kary utożsamia zatem zajęcie pasa drogowego z jego zajmowaniem. Znaczy to, że zajęcie pasa drogowego - w rozumieniu art. 40 u.d.p. - nie ogranicza się do aktu zajęcia jako jednorazowej czynności. Przez pojęcie zajęcie pasa drogowego rozumieć należy utrzymywanie stanu zajęcia. NSA podał, iż prawidłowo odczytany art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych wskazuje, że załatwienie sprawy - w przedmiocie wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia - wymaga ustalenia, czy pas drogowy był zajmowany w rozumieniu ww. przepisu, na jakiej powierzchni i jak długo (ile dni) zajęcie to trwało.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA