Nawet kilka tysięcy złotych premii za przygotowanie do zawodu

Przygotowanie zawodowe dorosłych może odbywać się w formie:

● praktycznej nauki zawodu dorosłych lub

● przyuczenia do pracy dorosłych.

Forma przygotowania zawodowego determinuje czas jego trwania. W przypadku praktycznej nauki zawodu jest to od 12 do 18 miesięcy, a w razie przyuczenia do pracy - do trzech do sześciu miesięcy.

Działania dotyczące przygotowania zawodowego dorosłych inicjuje, organizuje i finansuje starosta. Pracodawca chcący przeprowadzić takie przygotowanie powinien zatem śledzić roczne plany sporządzane w tym zakresie przez starostę. Można dowiedzieć się z nich przede wszystkim o liczbie tworzonych miejsc przygotowania zawodowego dorosłych oraz wysokości środków Funduszu Pracy na finansowanie takiego przygotowania.

Roczne plany realizacji przygotowania zawodowego dorosłych upowszechniane są poprzez umieszczenie ich na tablicy ogłoszeń w siedzibie powiatowego urzędu pracy i na stronie internetowej tego urzędu. Plan może być aktualizowany w ciągu roku.

Przygotowanie zawodowe dorosłych jest organizowane na podstawie umowy w sprawie realizacji takiego przygotowania. Zawarcie umowy musi jednak poprzedzać złożenie wniosku przez zainteresowanego pracodawcę.

Wniosek musi zawierać oznaczenie pracodawcy, miejsce prowadzenia działalności i osoby uprawnione do reprezentowania pracodawcy. Kolejny element wniosku to liczba przewidywanych miejsc przygotowania zawodowego dorosłych. Pracodawca musi także wskazać w nim osoby, które mają zostać opiekunami uczestników przygotowania zawodowego. Pracodawca powinien znaleźć takie osoby jeszcze przed złożeniem wniosku, gdyż opiekunem uczestników przygotowania nie może być dowolny pracownik. W przypadku praktycznej nauki zawodu dorosłych od opiekunów wymaga się posiadania kwalifikacji instruktorów praktycznej nauki zawodu. Jeśli natomiast uczestnicy przygotowania zawodowego mają być tylko przyuczani do pracy, to znalezienie opiekunów powinno być prostsze, gdyż wystarczającymi kwalifikacjami jest posiadanie wykształcenia średniego, trzyletniego stażu pracy w zawodzie, do którego ma nastąpić przyuczenie, oraz rocznego doświadczenia w wykonywaniu zadań z zakresu nadzoru nad pracownikami, stażystami lub praktykantami.

Wniosek musi zawierać także informacje potrzebne do określenia programu przygotowania zawodowego, a w szczególności określenie:

● formy przygotowania deklarowanej przez pracodawcę,

● nazwy zawodu,

● wykazu zadań, które uczestnik ma realizować u pracodawcy,

● kwalifikacji, które ma nabyć oraz

● wymagań co do wykształcenia i predyspozycji zdrowotnych i psychofizycznych osób, które mają podlegać przygotowaniu zawodowemu.

Kolejny niezbędny element wniosku to propozycja tego, w jaki sposób uczestnicy mają uzyskiwać wiedzę teoretyczną niezbędną do realizacji zadań zawodowych oraz wskazanie instytucji, w której uczestnicy mogliby odbyć egzaminy kończące przygotowanie. Kształcenie teoretyczne pracodawca może przeprowadzać samodzielnie w swoim przedsiębiorstwie lub kierując uczestnika do instytucji szkoleniowej wskazanej przez starostę.

We wniosku wskazuje się także kwotę przewidywanych wydatków związanych z przeprowadzeniem przygotowania zawodowego dorosłych.

Starosta ma miesiąc na rozpatrzenie wniosku pracodawcy. Jeżeli wniosek zostanie zatwierdzony, strony zawierają pisemną umowę, która będzie podstawą do przyjęcia uczestników przygotowania zawodowego. Stroną umowy obok pracodawcy może być również instytucja szkoleniowa, jeśli będzie ona prowadziła kształcenie teoretyczne.

Umowa zawiera wszystkie dane, które wskazał we wniosku pracodawca, oraz określa inne niezbędne elementy - w tym wysokość premii, którą może otrzymać pracodawca, oraz termin jej płatności.

Przygotowanie zawodowe poszczególnych uczestników odbywa się na podstawie programu, który stanowi załącznik do umowy zawieranej ze starostą. Obowiązkiem pracodawcy jest prowadzenie dokumentacji realizacji tego programu. Pracodawca musi także poinformować uczestników o ich prawach i obowiązkach związanych z jego przeprowadzeniem.

Przed przystąpieniem do realizacji programu uczestnicy powinni zostać przeszkoleni z zakresu bhp. Pracodawca ma obowiązek zapewnienia im warunków bezpieczeństwa i higieny identycznych jak te przewidziane dla pracowników - mimo że nie posiadają oni takiego statusu. Takie same obowiązki ciążą na nim w zakresie zapewnienia uczestnikom przygotowania profilaktycznej ochrony zdrowia, odzieży i obuwia roboczego, środków ochrony indywidualnej oraz posiłków i napojów profilaktycznych.

Wymiar czasu przygotowania zawodowego nie może przekraczać ośmiu godzin zegarowych dziennie i 40 godzin zegarowych tygodniowo, przy czym co najmniej 80 proc. tego czasu powinny stanowić zajęcia praktyczne. Pracodawcy są obowiązani do udzielenia uczestnikom urlopu w wymiarze dwóch dni za każde 30 dni kalendarzowych. Program przygotowania zawodowego dorosłych u pracodawcy nie może być realizowany w niedziele i święta ani w porze nocnej. Tylko wyjątkowo starosta może wyrazić zgodę na realizację programu u pracodawcy w porze nocnej, jeśli charakter pracy w danym zawodzie wymaga pracy w porze nocnej.

Podczas realizacji umowy o przygotowanie zawodowe dorosłych w ramach działań nadzorczych starosta może dokonać wizytacji zajęć pod kątem przestrzegania umowy, a pracodawca ma obowiązek informowania starosty o wszelkich zdarzeniach mających wpływ na realizację programu. Jeżeli starosta stwierdzi, że pracodawca nie przestrzega umowy, może rozwiązać ją w trybie natychmiastowym.

Pracodawca, który w prawidłowy sposób wywiąże się z umowy zawartej ze starostą, może osiągnąć z tego tytułu korzyść finansową w postaci premii wypłaconej mu przez starostę ze środków Funduszu Pracy. Wysokość premii wynosi obecnie 416,80 zł za każdy pełny miesiąc przygotowania zawodowego zrealizowanego dla każdego uczestnika. Podlega ona waloryzacji z dniem 1 czerwca każdego roku o średni wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w roku poprzednim.

Wypłata premii zależy nie tylko od pracodawcy, gdyż warunkiem jej otrzymania jest ukończenie przygotowania zawodowego przez uczestników i zdanie przez nich egzaminu sprawdzającego, kwalifikacyjnego lub czeladniczego.

Premię wypłaca się na podstawie wniosku, który pracodawca musi złożyć w terminie trzech miesięcy od dnia zdania egzaminu przez uczestnika. Wraz z wnioskiem należy złożyć kserokopię dokumentu potwierdzającego zdanie egzaminu. Do wniosku o wypłatę premii dołącza się także zaświadczenie o wysokości pomocy de minimis uzyskanej wcześniej przez pracodawcę.

Zasadą jest, że pomoc nie może zostać udzielona, jeśli jej wartość brutto łącznie z wartością innej pomocy de minimis otrzymanej przez pracodawcę w okresie bieżącego roku i dwóch poprzednich lat kalendarzowych spowodowały przekroczenie równowartości:

● 200 tys. euro - w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą,

● 100 tys. euro - w przypadku pracodawcy wykonującego taką działalność w sektorze transportu drogowego.

Niezależnie od premii pracodawca może otrzymać refundację wydatków, które poniósł w związku z realizacją umowy o przygotowaniu zawodowym dorosłych. Wniosek o zwrot wydatków składa się do powiatowego urzędu pracy, dołączając do niego - poświadczone za zgodność z oryginałami - kopie dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków. Zwrot może dotyczyć przykładowo kosztów materiałów i surowców, eksploatacji maszyn i urządzeń, odzieży roboczej czy posiłków regeneracyjnych. Maksymalna kwota refundacji wydatków pracodawcy związanych z przygotowaniem zawodowym każdego uczestnika jest jednak ograniczona do 2 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc realizacji programu.

Pracodawca nie później niż w terminie siedmiu dni od ukończenia przez uczestnika programu przygotowania zawodowego dorosłych wydaje mu zaświadczenie o jego ukończeniu

Właściciel cukierni zawarł ze starostą umowę dotyczącą przygotowania zawodowego trzech młodych bezrobotnych, której przedmiotem była praktyczna nauka zawodu cukiernika. Pracodawca nie przestrzegał programu przygotowania zawodowego, a uczestnicy pracowali przez cały czas przy załadunku towarów i ich transporcie do sklepów, na co poskarżyli się staroście. Okoliczności te potwierdziły się po przeprowadzonej wizytacji. W tej sytuacji umowa może zostać rozwiązana ze skutkiem natychmiastowym.

Pracodawca prowadzi praktyczną naukę zawodu trzech uczestników przez okres 12 miesięcy. Po zdaniu przez nich egzaminu, ma zamiar wystąpić o wypłatę premii i refundację wydatków w kwocie 30 tys. zł. Pracodawca będzie mógł otrzymać premię w kwotach po 5001,60 zł za każdego z uczestników. Refundacja wydatków nie może jednak nastąpić w kwocie żądanej przez pracodawcę, gdyż w przypadku prowadzenia programu dla trzech uczestników maksymalną sumę zwrotu wydatków stanowi łącznie 72 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego (2 proc. x 12 x 3).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 53a-53m ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Par. 6, par. 9-14, par. 20-23, par. 26 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 7 kwietnia 2009 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. nr 61, poz. 502).