Jakie są zasady udostępniania informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych. Dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, jeżeli wynika to z przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic chronionych. Od osoby korzystającej z prawa do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Równocześnie prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Nie można, z zastrzeżeniem sytuacji, o których mowa wyżej, ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne w zakresie tych zadań lub funkcji. Jednocześnie ograniczenia dostępu do informacji w tych sprawach nie naruszają prawa do informacji o organizacji i pracy organów prowadzących postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw. Prawo do informacji publicznej to uprawnienia do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego,

Obejmuje ono również wgląd w dokumenty urzędowe oraz dostęp do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.

Dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny. Udostępnianie informacji publicznych następuje:

● poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej,

● na wniosek, jeżeli informacja publiczna nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej,

● w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku, jeżeli informacja publiczna może być udostępniona niezwłocznie,

● poprzez wyłożenie lub wywieszenie w miejscach ogólnie dostępnych,

● poprzez zainstalowanie w miejscach ogólnie dostępnych urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z tą informacją,

● poprzez wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia.

Informacje publiczne udostępniane na wniosek czy poprzez wyłożenie ich w miejscu ogólnie dostępnym muszą być oznaczane: danymi określającymi podmiot udostępniający tę informację, danymi określającymi tożsamość osoby, która przygotowała lub odpowiada za treść informacji, danymi określającymi tożsamość osoby, która udostępniła informację, oraz datą udostępnienia. Organ administracji udostępniający informację publiczną jest zobowiązany zapewnić możliwość: kopiowania ich albo wydruk, przesłania albo przeniesienia informacji publicznej na odpowiedni, powszechnie stosowany nośnik.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie 14 dni, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację. Nie może to jednak trwać dłużej niż dwa miesiące od dnia złożenia wniosku.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje organ administracji, umożliwiają to. W takiej sytuacji konieczne jest pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazanie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanej w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.

Jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek organ administracji ma ponieść dodatkowe koszty, można pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom.

Organ administracji powinien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że dokonał on w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek.

Jeżeli organ władzy publicznej odmawia udostępnienia informacji publicznej oraz umarza postępowania o udostępnienie informacji w przypadku niemożności udostępnienia informacji we wnioskowanej formie, to następuje to w drodze decyzji. W tym przypadku stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, a uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra podjęto decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Podobne zasady stosuje się również do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, z tym że wnioskodawca może wystąpić o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania.

W praktyce mogą wystąpić również sytuacje, gdy obywatel zażądał informacji, której tryb i zasady udostępniania zostały uregulowane odmiennie w przepisach innych ustaw. W takim przypadku obowiązkiem organu, do którego wystąpiono z żądaniem, jest poinformowanie wnioskodawcy, np. iż żądane przez niego informacje są objęte inną procedurą, czy taka informacja jest w posiadaniu innych organów. Przykładowo, gdy wnioskodawca żąda przekazania mu egzemplarza wskazanego konkretnie aktu normatywnego, podmiot zobowiązany powinien poinformować, że zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych są uregulowane przez odrębną ustawę i z tego powodu zainteresowany powinien zwrócić się w tej sprawie do organów tam wskazanych. Podobnie jest w przypadku podatków i opłat lokalnych. Na przykład jeżeli wniosek obejmuje dane statystyczne, ich udostępnienie następuje w trybie określonym ustawą o udostępnianiu informacji publicznych. Jeżeli jednak wniosek obejmuje tajemnicę skarbową, zasady udostępniania tego typu informacji zawarte są w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Z kolei w przypadku gdy wniosek wpłynął do organu niewłaściwego, np. do gminy, a żądane informacje są w posiadaniu starostwa powiatowego, powinien on niezwłocznie przekazać wniosek według właściwości. Następuje to na ogólnych zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że na postanowienie o przekazaniu przysługuje zażalenie. W wymienionych wyżej sytuacjach brak możliwości udzielania informacji publicznej rodzi po stronie organu obowiązek poinformowania o tym wnioskodawcy. Właściwą formą będzie forma pisemna lub ustna. Nie będzie to jednak decyzja administracyjna, gdyż ta forma rozstrzygnięcia zgodnie z przepisami jest właściwa tylko dla odmowy udzielenia informacji lub umorzenia postępowania.

● organy władzy publicznej,

● organy samorządów gospodarczych i zawodowych,

● podmioty reprezentujące Skarb Państwa,

● podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,

● podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego mają pozycję dominującą,

● organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne w Trójstronnej Komisji do spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz partie polityczne.

● polityki wewnętrznej i zagranicznej, w tym te mówiące o: zamierzeniach władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, projektowaniu aktów normatywnych, programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji,

● organów władzy publicznej oraz podmiotów reprezentujących państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego,

● trybu działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, osób prawnych samorządu terytorialnego, sposobów stanowienia aktów publicznoprawnych oraz przyjmowania i załatwiania spraw,

● danych publicznych, w tym: treści i postaci dokumentów urzędowych, stanowisk w sprawach publicznych zajętych przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych, treści innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej oraz informacji o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych,

● majątku publicznego, czyli m.in. majątku Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego oraz pomocy publicznej i ciężarach publicznych.

Hanna Wesołowska

gp@infor.pl

Ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.).