Odpadów medycznych nie można wyrzucać do kosza

Odpady medyczne to substancje stałe, ciekłe i gazowe powstające przy leczeniu, diagnozowaniu oraz profilaktyce w działalności medycznej prowadzonej w obiektach lecznictwa zamkniętego, otwartego oraz w obiektach badawczych i eksperymentalnych. Rocznie takie placówki wytwarzają około 200 tys. ton śmieci, z czego. 75 - 80 proc. ma charakter komunalny bądź komunalnopodobny. Pozostałe odpady uznaje się za wymagające specjalnego traktowania. Stwarzają szczególne zagrożenie z uwagi na możliwość kontaktu z otoczeniem występujących w nich drobnoustrojów chorobotwórczych. Niebezpieczne mogą okazać się także przeterminowane leki.

Odpady medyczne dzielimy na trzy grupy - odpady zakaźne, odpady specjalne i pozostałe. Odpadami zakaźnymi są odpady niebezpieczne, które zawierają żywe mikroorganizmy lub ich toksyny, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do przyjęcia, że wywołują choroby zakaźne u ludzi lub innych żywych organizmów. Odpady specjalne stanowią z kolei odpady niebezpieczne, które zawierają substancje chemiczne, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby niezakaźne u ludzi lub innych żywych organizmów albo mogą być źródłem skażenia środowiska. Odpadami pozostałymi są odpady medyczne nieposiadające właściwości niebezpiecznych.

Odpady medyczne zaliczane do niebezpiecznych nie mogą być poddawane odzyskowi - zgodnie z Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów medycznych i weterynaryjnych, których poddawanie odzyskowi jest zakazane (Dz. U. nr 8, poz. 102 i 103). W związku z tym odpady te poddawane są różnym sposobom unieszkodliwiania takim jak: termiczne przekształcanie, autoklawowanie, dezynfekcja termiczna, działanie mikrofalami, obróbka fizyczno-chemiczna. Z kolei unieszkodliwianie zakaźnych odpadów medycznych w inny sposób niż spalanie w spalarniach odpadów jest zakazane. Dopuszczalne sposoby unieszkodliwiania niebezpiecznych odpadów medycznych zostały przedstawione są w rozporządzeniu ministra zdrowia z 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. z 2003 r. nr 8, poz. 103 i 104).

Odpady amalgamatu dentystycznego oraz zużyte lecznicze kąpiele, które są aktywne biologicznie o właściwościach zakaźnych powinny być poddawane obróbce fizyczno-chemicznej. Leki cytotoksyczne oraz leki cytostatyczne unieszkodliwiane są jedynie w procesie termicznego przekształcania odpadów. Pozostałe niebezpieczne odpady medyczne mogą być poddawane procesowi termicznego przekształcania odpadów lub innemu procesowi unieszkodliwiania, a więc mogą być autoklawowane, poddawane dezynfekcji termicznej, działaniu mikrofal i obróbce fizyczno-chemicznej. Najbardziej popularnym sposobem unieszkodliwiania odpadów medycznych jest poddawanie ich procesowi termicznego przekształcania odpadów, czyli spalania w specjalnych spalarniach. W Polsce działa 31 takich spalarni.

Nie bez znaczenia jest też postępowanie z odpadami medycznymi przed ich unieszkodliwieniem. Powstawanie odpadów powinno być planowane. Należy wybierać takie formy świadczenia usług, z zastosowaniem takich surowców i materiałów, które zapobiegają powstawaniu odpadów lub pozwalają utrzymać ich ilość na możliwie najniższym poziomie, a także ograniczają ich negatywne oddziaływanie na środowisko i ludzi.

Odpady powinny być zbierane w sposób selektywny. Odpady niebezpieczne, z wyjątkiem odpadów o ostrych końcach i krawędziach, zbiera się do pojemników lub worków jednorazowego użycia z folii polietylenowej, nieprzezroczystych, wytrzymałych, odpornych na działanie wilgoci i środków chemicznych, z możliwością jednokrotnego zamknięcia. Odpady medyczne o ostrych końcach i krawędziach zbiera się w sztywnych, odpornych na działanie wilgoci, odpornych na przekłucie pojemnikach jednorazowego użycia Pojemniki i worki na odpady niebezpieczne należy wymieniać na nowe nie rzadziej niż jeden raz dziennie. Każdy pojemnik powinien posiadać widoczne oznakowanie, świadczące o rodzaju odpadów w nich przechowywanych i miejscu pochodzenia oraz dacie zamknięcia. Odpady zakaźne gromadzi się w workach koloru czerwonego. Dla odpadów specjalnych zarezerwowana jest barwa czerwona. Pozostałe śmieci gromadzi się w niebieskich workach.

● termiczne przekształcanie,

● autoklawowanie,

● dezynfekcja termiczna,

● działanie mikrofalami,

● obróbka fizyczno-chemiczna.

Odpady medyczne powstają w różnych jednostkach opieki zdrowotnej, takich jak: szpitale ogólne, szpitale psychiatryczne, sanatoria rehabilitacyjne, ośrodki leczenia odwykowego, ośrodki rehabilitacyjne dla narkomanów, zakłady pielęgnacyjno - opiekuńcze, zakłady leczniczo - wychowawcze, zakłady opiekuńczo - lecznicze, szpitale uzdrowiskowe, sanatoria uzdrowiskowe, hospicja, przychodnie, ośrodki zdrowia, poradnie, punkty lekarskie (indywidualne, indywidualne specjalistyczne i grupowe).

katarzyna.wojcik@infor.pl

Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z późn. zm.).

Rozporządzenie Ministra zdrowia z 23 sierpnia 2007 w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz.U. nr 162 poz. 1153).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów medycznych i weterynaryjnych, których poddawanie odzyskowi jest zakazane (Dz. U. z 2003 r. nr 8 poz 103 z późn zm.).

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2002 r. w sprawie dopuszczalnych sposobów i warunków unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. z 2003 r. nr 8 poz. 104 oraz 2004 r. nr 200, poz. 2061).