Organ, wymierzając karę, nie musi badać winy przedsiębiorcy

Na podstawie obowiązującego art. 40 ust. 12 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm.) nie ma podstaw, by przyjąć, że możliwość nałożenia kary pieniężnej zależy od winy (kwalifikowanej) podmiotu zajmującego pas drogowy i wyraźnego braku akceptacji zajmowania pasa przez zarządcę drogi.

Przedsiębiorca zwrócił się do Zarządu Dróg Miejskich z wnioskiem o przedłużenie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego pod nośnik reklamowy. Zarząd Dróg wezwał go do uzupełnienia braków podania poprzez dostarczenie aktualnego i nadal obowiązującego uzgodnienia z Wydziałem Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta oraz dostarczenie nieaktualizowanej mapy w skali 1: 500 z dokładnie zaznaczonym miejscem zajęcia pasa drogowego. Wobec nieuzupełnienia podania zostało ono pozostawione bez rozpoznania, a skarżącego pouczono o konieczności usunięcia reklamy pod rygorem nałożenia kary pieniężnej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nałożono na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 111 600 zł tytułem umieszczania reklamy w pasie drogowym bez zezwolenia zarządcy drogi. W wyniku odwołania przedsiębiorcy SKO uchyliło zaskarżoną decyzję w części ustalającej wysokość opłaty karnej i ustaliło ją w wysokości 44 640 zł, w pozostałym zakresie pozostawiając decyzję bez zmian. Na decyzję skargę do sądu administracyjnego wniósł przedsiębiorca. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż skarga jest uzasadniona. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosło SKO.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną w części za uzasadnioną i dlatego uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, że stanowisko przedstawione przez sąd I instancji sprowadza się do stwierdzenia, że zgodnie z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, nałożenie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy zajęcie ma charakter jednoznacznie samowolny, co oznacza zależność nałożenia kary od wystąpienia przesłanek kwalifikowanej formy winy podmiotu zajmującego pas drogowy oraz wyraźnego braku akceptacji zajmowania pasa drogowego przez zarządcę drogi. Kierując się takim poglądem, WSA wskazał na konieczność dokonania ustaleń zmierzających do odtworzenia możności przypisania osobie zajmującej pas drogowy kwalifikowanej formy winy oraz momentu, w którym zarządca drogi zaniechał akceptacji zajmowania pasa drogowego. Według NSA pogląd taki stracił aktualność. Do dnia wejścia w życie ustawy z 14 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 200, poz. 1953 ze zm.) w ustawie o drogach publicznych brak było definicji zajęcia pasa drogowego stanowiącego podstawę nałożenia kary pieniężnej. Artykuł 40 ust. 4 tej ustawy w dawnym brzmieniu stanowił jedynie tyle, że za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia pobierano kary pieniężne. Wobec tego istniały podstawy do powoływania się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz.U. z 1986 r. nr 6, poz. 33 ze zm.). Ponieważ w stanie prawnym będącym wynikiem omawianej nowelizacji ustawodawca nie wskazuje "samowoli" jako przesłanki nałożenia kary pieniężnej, na podstawie aktualnego brzmienia art. 40 ust. 12 o drogach publicznych brak podstaw do wyprowadzania wniosków co do zależności dopuszczalności nałożenia kary pieniężnej od przesłanek winy (kwalifikowanej) podmiotu zajmującego pas drogowy i wyraźnego braku akceptacji zajmowania pasa przez zarządcę drogi.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA

Według obowiązującego art. 40 ust. ust. 12 ustawy o drogach publicznych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, zarządca drogi wymierza w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości dziesięciokrotności opłaty naliczanej za możliwość legalnego zajęcia pasa drogowego. Oznacza to, że w przypadku ustalenia określonego w tym przepisie stanu faktycznego organ obowiązany jest wymierzyć karę pieniężną w określonej wysokości, bez możliwości jej miarkowania. Z przepisów powołanej ustawy wynika, że organ nie ma możliwości odnoszenia ewentualnej odpowiedzialności zajmującego pas drogowy bez zezwolenia od stopnia zawinienia zainteresowanej osoby.

Marta Pionkowska