Skazany przedsiębiorca nie spełnia wymogu dobrej reputacji

Przedsiębiorca skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu nie gwarantuje bezpieczeństwa pasażerom. Nie tylko nie może uzyskać licencji na taksówkę, ale także nie może działalności swej kontynuować.

Prezydent miasta cofnął taksówkarzowi licencję i zobowiązał go do zwrotu dokumentu licencji. Organ uznał, że spełniona została przesłanka cofnięcia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, ponieważ taksówkarz został prawomocnie skazany za przestępstwo. W odwołaniu podnoszono, że organ powinien zastosować art. 15 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Wymaga on, by cofnięcie licencji było poprzedzone pisemnym ostrzeżeniem przedsiębiorcy, że w przypadku ponownego stwierdzenia naruszenia przepisów będzie wszczęte postępowanie w sprawie cofnięcia licencji. Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzję o cofnięciu licencji.

Skargę przedsiębiorcy oddalił też Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd ten stwierdził, że art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie, określający wymogi wobec taksówkarzy, odwołuje się do art. 5 ust. 3 pkt 1 i 5 tej ustawy. Oznacza to, że taksówkarz m.in. nie może być skazany za określone przestępstwa - takie jak wszyscy wykonujący transport drogowy - ale dodatkowo jeszcze za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności seksualnej i obyczajności. Popełniając przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu, przedsiębiorca nie przestał spełniać ogólniejszych warunków wskazanych w art. 5 ust. 3 pkt 1 i 5 ustawy. Przestał jednak spełniać dodatkowe szczególne warunki wymagane od przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy taksówką na mocy art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o transporcie. W ocenie sądu I instancji daje to podstawę do cofnięcia licencji na mocy art. 15 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o transporcie. Przedsiębiorca odwołał się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę kasacyjną.

NNSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym uzyskanie licencji na transport drogowy uzależnione jest m.in. od spełnienia wymogu dobrej reputacji. Wymóg ten nie jest spełniony w razie skazania przedsiębiorcy za przestępstwa wymienione w tym przepisie (karne skarbowe, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, mieniu, obrotowi gospodarczemu, wiarygodności dokumentów, ochronie środowiska lub warunkom pracy i płacy albo innym przepisom dotyczącym wykonywania zawodu).

Sąd kasacyjny dodał, że przepis określający wymogi, których spełnienie jest warunkiem uzyskania licencji transportowej, na wstępie zawiera istotną klauzulę: "z zastrzeżeniem art. 6". Oznacza to, że gdy chodzi o licencje taksówkowe określone w art. 6 ustawy o transporcie, wymogi z art. 5 ust. 3 tej ustawy są zmodyfikowane, a wymóg dobrej reputacji jest zaostrzony, gdyż oprócz wskazanych wyżej przestępstw wymienionych w art. 5 ust. 3 pkt 1 tej ustawy uzyskanie licencji jest wyłączone także w przypadku skazania przedsiębiorcy (lub zatrudnionego przez niego kierowcy) za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz wolności seksualnej i obyczajności. Przedsiębiorca, który wymogu tego nie spełnia, nie może uzyskać licencji na taksówkę. Spełnienie wymogu dobrej reputacji ma znaczenie prewencyjne i ma zapobiegać uzyskaniu licencji transportowej przez osoby, które nie gwarantują uczciwego i bezpiecznego wykonywania transportu drogowego. Poszerzenie wymogów w stosunku do taksówkarzy jest oczywiście uzasadnione koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa pasażerom. Przedsiębiorca skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu nie gwarantuje bezpieczeństwa pasażerom i nie tyko nie może uzyskać licencji na taksówkę, ale także nie może kontynuować swojej działalności. Żadne pisemne ostrzeżenie nie może zmobilizować przedsiębiorcy do usunięcia stanu niezgodnego z prawem ani zmienić faktu skazania prawomocnym wyrokiem, ponieważ dopóki skazanie nie zostanie zatarte, wymóg dobrej reputacji nie jest spełniony. Pisemne ostrzeżenie do niczego zatem nie prowadzi, nie jest bowiem w gestii przedsiębiorcy usunięcie zaistniałej nieprawidłowości.

Zdaniem NSA nie do przyjęcia jest także pogląd, że dla cofnięcia licencji konieczne jest ostrzeżenie i dopiero drugie skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu prowadziłoby do cofnięcia licencji. Przyjęcie wskazanego poglądu prowadziłoby do niemożliwego do zaakceptowania stanu, że po ostrzeżeniu transport drogowy taksówką mogliby wykonywać także przedsiębiorcy karani za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu szczególnie niebezpieczne z punktu widzenia interesów pasażerów.

z 20 września 2011 r., sygn. akt II GSK 844/10.

asystent sędziego NSA

W bieżącym orzecznictwie sądów administracyjnych można odnaleźć wiele wyroków rozstrzygających zagadnienia dotyczące sytuacji prawnej przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką. Stosownie do treści art. 6 ust. 4 ustawy o transporcie licencja w tym zakresie udzielana jest na określony pojazd i obszar. Konieczne jest zatem posiadanie tytułu prawnego do dysponowania pojazdem, którym transport ma być wykonywany, spełniającym jednocześnie wymagania techniczne określone w prawie o ruchu drogowym oraz przepisach wykonawczych. Sam obszar, na który udzielana jest licencja, może obejmować gminę, gminy sąsiednie - po uprzednim zawarciu przez nie porozumienia - lub miasto stołeczne Warszawę.

Co się zaś tyczy samego przedsiębiorcy - poza wspomnianym tytułem prawnym do pojazdu oraz zdanym egzaminem - konieczne jest spełnianie wymogu dobrej reputacji. Wymóg ten nie jest spełniony w przypadku prawomocnego skazania za przestępstwa umyślne wymienione w art. 5 ust. 3 ustawy o transporcie (m.in. karne skarbowe lub przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji) oraz przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości [art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o transporcie] ). W przypadku utraty dobrej reputacji nie znajduje zastosowania wymóg ostrzeżenia przedsiębiorcy przez organ o możliwości cofnięcia mu licencji.