Skutki nieuzupełnienia braków pisma obciążają stronę

Postępowanie o przyznanie świadczeń rodzinnych inicjowane jest wnioskiem, którego ocena pod względem formalnym jest obowiązkiem organu. Stwierdzenie braku któregokolwiek z wymaganych prawem załączników powinno skutkować wezwaniem wnioskodawcy do uzupełnienia brakujących dokumentów z pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania będzie skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia.

Kierownik ośrodka pomocy społecznej odmówił przyznania wnioskowanych świadczeń. Głównym powodem nieuwzględnienia wniosku było niewykazanie przez stronę, w sposób wymagany przepisami, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Mogło to nastąpić przez złożenie odpisu prawomocnego wyroku orzekającego rozwód lub separację, ewentualnie aktu zgonu małżonka. Wobec powyższego braku organ uznał za niewystarczające do ustalenia prawa do zasiłków i dodatków wykazanie uzyskiwanego przez rodzinę wnioskodawczyni dochodu wyłącznie na podstawie przedłożonych przez nią dokumentów.

Wnioskodawczyni wniosła odwołanie. Wskazała, że mąż wyprowadził się od niej w lipcu 2010 r. oraz nie zgadza się on udzielić pomocy w uzyskaniu zaświadczenia o dochodach. Samorządowe kolegium odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że jedynym kryterium oceny prawa do świadczeń rodzinnych, w tym zasiłków i dodatków, jest przeciętny, miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Kobieta złożyła skargę do sądu.

Rację miały organy orzekające, że ustawa o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenie wykonawcze ministra polityki społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. nr 105, poz. 881 z późn. zm.) przewidują wysoce sformalizowany charakter wniosku. Nakłada to na organ obowiązek zbadania czy wniosek jest kompletny w sensie formalnym, tj. czy zawiera wszelkie niezbędne, wymagane przez prawo materialne załączniki, dokumenty i oświadczenia. Zgodnie z wymogami art. 23 ust. 4 wskazanej ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego do wniosku o zasiłek rodzinny należy dołączyć m.in. dokumenty charakteryzujące sytuację rodzinną ubiegającego się o świadczenie, jego tożsamość, wiek dzieci, zaświadczenia o pobieraniu przez dzieci nauki w szkole, dokumenty stwierdzające zasądzenie alimentów lub oddalenie powództwa o alimenty, orzeczenia o niepełnosprawności, a w szczególności dokumenty, z których wynika sytuacja majątkowa wnioskodawcy, wysokość osiągniętych lub utraconych zarobków, a także stan cywilny (orzeczenie rozwodu lub separacji). Są to załączniki formalne wniosku i obowiązkiem organu I instancji było zbadanie, czy zostały dołączone. Po przeprowadzeniu stosownej kontroli organ stwierdził brak zaświadczenia o dochodach małżonka z urzędu skarbowego lub dokumentów świadczących o rozwodzie, separacji, czy śmierci współmałżonka. W konsekwencji skutkowało to odmownym załatwieniem wniosku. W ocenieni sądu uszła jednak uwadze organów obydwu instancji regulacja art. 24 a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis stanowi, że w przypadku gdy osoba złoży wniosek bez wymaganych dokumentów, podmiot realizujący świadczenia przyjmuje wniosek i wyznacza termin nie krótszy niż 14 dni i nie dłuższy niż 30 dni na uzupełnienie brakujących dokumentów. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Nie jest w takim przypadku możliwe wydanie jakiejkolwiek decyzji (pozytywnej czy negatywnej).

Oprac. Katarzyna Sawicka