Jakie świadczenia szpital musi zapewnić pacjentowi

Osoby ubezpieczone w NFZ mają prawo swobodnego wyboru szpitala. Ten nie może odmówić ich przyjęcia tylko dlatetgo, że mieszkają np. w innym mieście. Pacjent, który tam przebywa, musi mieć zapewnione wszystkie świadczenia medyczne konieczne do wykonania w związku z jego stanem zdrowia. Szpital nie może się tłumaczyć brakiem pieniędzy np. na zakup leków czy opatrunków i zmuszać chorych do ich nabycia. Może to zrobić tylko w przypadku, jeżeli jest to świadczenie nieujęte w tzw. koszyku świadczeń gwarantowanych. Wszystkie zabiegi i usługi, które nie są w nim umieszczone, nie są finansowane przez NFZ. Tym samym pacjent, który chce, aby zostały mu udzielone, musi liczyć się z tym, że zapłaci za nie z własnej kieszeni.

Przyjęcie pacjenta do szpitala nie może być uzależnione od tego, czy ten zgłasza się tam z gotowym kompletem wykonanych badań diagnostycznych. Takie działanie jest niezgodne z prawem. Szpital ma obowiązek, jeżeli jest to niezbędne ze względu na stan zdrowia chorego, wykonania wszystkich koniecznych badań. Ma również obowiązek zapewnienia mu leków, opatrunków, kroplówek czy innego sprzętu koniecznego do leczenia. W efekcie nie może zmuszać pacjenta albo uzależniać wykonania badania np. krwi od zakupu igły czy strzykawki przez chorego na własny koszt. Lekarz w szpitalu nie może również wypisać pacjentowi przebywającemu na oddziale recepty np. na pieluchomajtki, bo te są zapewniane pacjentom bezpłatnie (chory do nich dopłaca, gdy już zostanie wypisany ze szpitala).

NIE. Pacjent, który w momencie przyjęcia do szpitala nie ma ze sobą dokumentu ubezpieczeniowego, może go dostarczyć w późniejszym terminie. Generalnie chory ma na to 30 dni. Jeżeli w tym czasie tego nie zrobi, a opuści szpital, to na dostarczenie potwierdzenia ma nieprzekraczalne 7 dni. Dopiero wtedy szpital wystawi rachunek za leczenie. Jeżeli jednak okaże się, że chory był nieubezpieczony nie ze swojej winy, a pracodawcy, bo ten nie płacił za niego składek, to koszty leczenia obciążą tego ostatniego.

Art. 2, art. 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Jeżeli chory, ze względu na stan zdrowia albo ze względu na konieczność wykonania badania na sprzęcie, którym szpital nie dysponuje, wymaga przewiezienia do innej placówki, koszt tego świadczenia również nie może obciążyć jego kieszeni. Placówka, która zapewnia całodobową opiekę medyczną w takiej sytuacji organizuje transport na własny koszt (tam i z powrotem). Podobnie jest w sytuacji, jeżeli ze względu na brak wolnych miejsc szpital nie może przyjąć chorego, a ten wymaga pomocy. Wtedy również placówka odpowiada za zapewnienie transportu sanitarnego odpowiedniego do stanu zdrowia pacjenta.

Do obowiązków szpitala należy zapewnienie pacjentowi, który tego wymaga, zabiegów pielęgnacyjnych (podawanie leków, wykonywanie zastrzyków, zmiana kroplówki). Nie musi jednak tego robić, jeżeli chory na wyraźne życzenie domaga się dodatkowej opieki. To nie oznacza jednak, że ten nie ma do niej prawa. To oznacza tylko tyle, że może mu ją zapewnić np. członek rodziny lub inna bliska osoba. W takiej sytuacji personel oddziału musi wyrazić zgodę na obecność takiej osoby przy chorym. Jeżeli jednak rodzina chciałaby choremu zapewnić dodatkową opiekę wykonywaną przez pielęgniarkę, będzie to już usługa odpłatna. W takich sytuacjach najczęściej rodzina chorego (lub bliska mu osoba) zawiera umowę cywilnoprawną z wybraną pielęgniarką, która po normalnych godzinach swojej pracy dodatkowo opiekuje się pacjentem. W tym czasie wykonuje te czynności, których nie muszą, ze względu na stan zdrowia pacjenta, wykonywać pielęgniarki dyżurujące. W praktyce oznacza to, że np. dodatkowo pielęgniarka pomoże choremu umyć się, zjeść czy też wykonać ćwiczenia.

Do obowiązków szpitala należy również wyposażenie pacjenta, który tam przebywa w odpowiednie znaki identyfikacyjne. Zawierają one informacje pozwalające na ustalenie imienia, nazwiska i daty urodzenia chorego. Muszą być jednak zapisane w taki sposób, żeby uniemożliwiało to identyfikację jego tożsamości przez osoby nieuprawnione. Dlatego najczęściej szpitale wyposażają pacjentów w specjalne plastikowe bransoletki, gdzie widnieje kod kreskowy. Tylko lekarz lub osoba z personelu szpitalnego posiada odpowiedni czytnik, który umożliwia przeczytanie danych. Również tablice informacyjne umieszczone przy łóżkach chorych, gdzie pielęgniarka i lekarz zapisują np. wysokość temperatury chorego, nie powinny umożliwiać identyfikacji jego danych osobowych.

TAK. Skierowanie na leczenie szpitalne jest niezbędne. Lekarz specjalista zachował się błędnie i niepotrzebnie pana skierował ponownie do lekarza rodzinnego. On również może taki druk wystawić. Skierowanie zachowuje swoją ważność do chwili realizacji. Do skierowania lekarz kierujący (np. rodzinny lub specjalista) powinien dołączyć także wyniki przeprowadzonych badań diagnostycznych, które były wykonane w celu wstępnego rozpoznania schorzenia. W przypadku zakwalifikowania pacjenta do przyjęcia na oddział szpitalny, a także na operację, dalsze badania są wykonywane już na zlecenie szpitala. W stanach nagłych i zagrożenia życia nie jest potrzebne skierowanie do szpitala.

Art. 58 ustawy z 27 sierpania 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

W sytuacji śmierci pacjenta szpital musi należycie przygotować zwłoki. To oznacza, że do obowiązków presonelu placówki należy ich umycie i okrycie. Wszystkie czynności z tym związane muszą być wykonywane z zachowaniem godności należnej osobie zmarłej. Zwłoki są przechowywane przez szpital nie dłużej niż przez 72 godziny, licząc do godziny, w której nastąpiła śmierć. Jedynie w uzasadnionych przypadkach czas ten może zostać przedłużony. Za świadczenia wykonane w związku z przechowywaniem zwłok nie może być pobierana opłata. Dopuszcza się jej pobieranie, jeżeli zwłoki są tam przetrzymywane przez dłuższy okres niż wspomniany wyżej. Uiszczają ją osoby lub instytucje uprawnione do przeprowadzenia ich pochówku.

Z warunków zawartych w kontraktach, jakie NFZ podpisuje ze świadczeniodawcami, wynika, że do przerwy w działalności może dojść w sytuacji, gdy konkretna placówka ochrony zdrowia nie jest w stanie zapewnić pacjentom ciągłości udzielania świadczeń medycznych. Wtedy pacjenci przebywający na oddziale, którego funkcjonowanie jest zagrożone, są przewożeni na koszt szpitala do innej placówki medycznej. Powodem ewakuacji może być np. awaria sprzętu medycznego, przerwa w dostawie energii czy wody, ale także strajk. To również może stanowić podstawę odmowy przyjmowania nowych pacjentów. W takiej sytuacji szpital ma obowiązek poinformować chorego o przyczynach decyzji. W przypadku szpitali, gdzie przebywają dzieci, warunki ewakuacji są ustalane z rodzicami. Rodzic zawsze może nie zgodzić się na propozycje dyrektora szpitala związane z transportem dziecka do innej placówki. W takiej sytuacji ma prawo wypisać dziecko na własną odpowiedzialność. Może również zażądać, aby dziecko zostało przewiezione do innej niż wyznaczona przez dyrektora placówka. Będzie musiał za to zapłacić.

TAK. Genaralna zasada jest taka, że pacjent jest wypisywany ze szpitala, gdy jego stan zdrowia nie wymaga dalszego leczenia i przebywania na jego terenie. Istnieje jednak możliwość opuszczenia szpitala na własne żądanie chorego. W takim przypadku pacjent musi być poinformowany przez lekarza o możliwości wystąpienia powikłań spowodowanych przerwanym leczeniem. Swoją decyzję pacjent powinien sporządzić na piśmie, a w razie braku takiego oświadczenia lekarz robi odpowiednią adnotację w dokumentacji medycznej chorego. W chwili opuszczania szpitala pacjent ma prawo do otrzymania karty wypisu zawierającej informacje m.in. o procesie leczenia, dane dotyczące stanu zdrowia, zastosowania leczenia, a także odpisów i kopii swojej dokumentacji (może ją odebrać także osoba trzecia pisemnie do tego upoważniona) za zwrotem kosztów ich sporządzenia.

Art. 22 ustawy z 30 lipca 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 14, poz. 89 z późn. zm.).

Jeżeli w szpitalu działa szpitalny oddział ratunkowy, a lekarz stwierdzi, że życie lub zdrowie pacjenta jest zagrożone, to chory musi zostać przyjęty. Nieuzasadnione nieprzyjęcie pacjenta jest zagrożone sankcją karną. Nie ma również znaczenia, czy dana placówka ma podpisaną umowę z funduszem, czy świadczy usługi tylko na zasadach komercyjnych. Jeżeli dysponuje odpowiednim oddziałem, to musi zająć się taką osobą. Z umów, które NFZ zawiera ze szpitalami, wynika, że jeżeli świadczeniodawca nie może sam udzielić świadczenia, to musi przekazać pacjenta do innej placówki, która jest w stanie odpowiednio się nim zająć.

● prawo do wyrażenia zgody na leczenie (zabieg, operacja) - pacjent podpisuje odpowiedni druk w momencie przyjęcia do szpitala. W przypadku osób niepełnoletnich albo ubezwasnowolnionych lub takich, które nie są w stanie same wyrazić takiej zgody, wyraża ją opiekun prawny, ustawowy albo sąd rodzinny

● prawo do dostępu do dokumentacji medycznej - chory może wyznaczyć dowolną osobę, która w przypadku jego śmierci lub pogorszenia stanu zdrowia będzie miała prawo dostępu do jego dokumentacji leczenia. Jeżeli takiego upoważnienia nie wypełni, żadna osoba nie będzie miała wglądu w historię leczenia

● prawo do konsultacji przez innego specjalistę - szpital ma obowiązek, na wyraźne żądanie pacjenta, zapewnić mu możliwość zasięgnięcia opinii innego specjalisty. Pacjent może to zrobić, jeżeli nie jest np. przekonany do proponowanej mu formy leczenia

Zobacz ustawa z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta (Dz.U. z 2009r. nr 52, poz. 417 z późn. zm.).

Dominika Sikora

dominika.sikora@infor.pl

ustawa z 27 sierpania 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn.zm.).