Gdy inwestor zaniecha zgłoszenia obiektu, to zapłaci karę

Wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego możliwe jest tylko wtedy, gdy na stronie ciążył obowiązek zgłoszenia lub ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na jego użytkowanie, a określony podmiot nie wywiązał się z tego obowiązku i samowolnie przystąpił do użytkowania zrealizowanego obiektu.

Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, działając m.in. na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 z późn. zm.), nałożył na spółdzielnię obowiązek zapłacenia kary w wysokości 10 tys. zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenie postępowania z uwagi na to, że nałożenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania nastąpiło na niewłaściwy podmiot.

Wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego odmówił słuszności argumentom, a sprawa trafiła do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który stwierdził, że bezspornie przystąpiono do użytkowania przedmiotowego obiektu budowlanego przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Spółdzielnia złożyła skargę kasacyjną. Spółdzielnia podniosła m.in., że uzyskała pozwolenie na budowę jeszcze w 1993 r. i nie była informowana w nim o obowiązkach i warunkach wynikających z art. 54 i 55 prawa budowlanego ze względu na to, że ten element decyzji został wprowadzony dopiero art. 1 pkt 13 ustawy nowelizującej przepisy z 16 kwietnia 2004 r.

NSA orzekł, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Do użytkowania obiektu budowlanego można przystąpić po dokonaniu skutecznego zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy (art. 54 prawa budowlanego) oraz w sytuacjach przewidzianych prawem po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art. 55 prawa budowlanego). Natomiast konsekwencją stwierdzenia przez organ przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem powyżej wskazanych obowiązków jest wymierzenie kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego (art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego). Wymierzenie kary możliwe jest tylko wtedy, gdy na stronie ciążyła powinność dokonania zgłoszenia lub ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie, a określony podmiot z naruszeniem swego obowiązku nie czyni tego i samowolnie przystępuje do użytkowania zrealizowanego obiektu.

Sąd pierwszej instancji, powołując się na treść art. 36 ust. 1 pkt 5 prawa budowlanego, uznał, że stanowi on o zamieszczeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę informacji o obowiązkach i warunkach wynikających z art. 54 lub 55 prawa budowlanego. Adresat decyzji o pozwoleniu na budowę jest zobowiązany spełnić określone nią, a wynikające z przepisów obowiązującego prawa obowiązki, i to on ponosi konsekwencje ich zaniechania. Powyższa regulacja prawna jest oczywista, uszło jednak uwadze WSA, że takie brzmienie normy prawnej wprowadzone zostało dopiero przez ustawę z 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, kiedy to dokonano zmiany art. 36 ust. 1 pkt 5. Data wprowadzenia wskazanej wyżej zmiany była o tyle istotna, że inwestycja obejmująca obiekt będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy została zrealizowana na podstawie decyzji z 1993 r., a więc decyzji wydanych na podstawie ówcześnie obowiązującej ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 z późn. zm.). Nie było zatem uzasadnione nawiązywanie w skarżonym wyroku do ustawy obecnie obowiązującej. Na skarżącą spółdzielnię nie nałożono w decyzji o pozwoleniu na budowę obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie ani obowiązku dokonania zgłoszenia o zakończeniu budowy. Tym samym nie było podstaw do stwierdzenia, iż obiekt jest nielegalnie użytkowany.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 415/10.

Przy badaniu warunków, które uzasadniają nałożenie kary pieniężnej za samowolne użytkowanie budynku mieszkalnego, nie wolno zapominać o terminie, w jakim możliwe jest zastosowanie takiej sankcji. Do kar pieniężnych związanych z przystąpieniem do użytkowania obiektu z naruszeniem art. 54 lub 55 prawa budowlanego stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Ma to istotne znaczenie między innymi ze względu na zawarte tam terminy przedawnienia. Jak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (II SA/Po 906/2009) wskazane przepisy Ordynacji podatkowej należy stosować w odniesieniu do wszystkich kontrolowanych stanów faktycznych. Oznacza to, że kara pieniężna za przystąpienie do użytkowania obiektu z naruszeniem przepisów może być wydana najpóźniej przed upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym nielegalnie przystąpiono do użytkowania.

@RY1@i02/2011/090/i02.2011.090.207.008a.001.jpg@RY2@

Łukasz Kuśmierczak UM Łuków

Oprac. Katarzyna Sawicka