Jak student może się bronić przed wyrzuceniem ze studiów

Studenci rzadko zdają sobie sprawę, że ślubowanie, które znajduje się na jednej z pierwszych stron indeksu, to nie tylko formalność. Za naruszenie zasad w nim zawartych mogą oni zostać surowo ukarani. Skreślenie z listy studentów to jedna z możliwych konsekwencji. Jednak nie zawsze musi być zastosowana. Za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności student może być ukarany upomnieniem, naganą, naganą z ostrzeżeniem i zawieszeniem w określonych prawach studenta na okres jednego roku.

Uczelnia może wyrzucić studenta z uczelni tylko w określonych przypadkach. Zasady te określa ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym. Wynika z niej, że student zostanie skreślony z listy, gdy nie podejmie studiów, zrezygnuje z nich, nie złoży w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego oraz zostanie na niego nałożono kara dyscyplinarna wydalenia z uczelni.

Karze będzie podlegała studiująca osoba, która naruszy przepisy obowiązujące na uczelni, takie jak regulamin studiów, zarządzenia czy decyzje rektora oraz w inny sposób uchybi godności studenta.

Wymieniona w tekście ślubowania godność nie ma jasnej definicji. Dlatego na przykład przed komisją może stanąć osoba, której zarzucono plagiat pracy dyplomowej. Jednak zanim student otrzyma wezwanie przed komisję dyscyplinarną, będzie się toczyło postępowanie wyjaśniające, w którym może on wziąć udział. Zacznie się ono wtedy, gdy rektor otrzyma informację o nieodpowiednim zachowaniu studiującego. Wtedy może on, gdy przewinienie jest niewielkie, wysłuchać taką osobę i ukarać ją upomnieniem, przekazać sprawę rzecznikowi dyscyplinarnemu, który przeprowadzi postępowanie wyjaśniające.

Tak. Studentka, która podjęła studia dzienne na publicznej uczelni i przerwała je w marcu, wykorzystała już część przyznanej jej liczby punktów ECTS (Europejski System Transferu Punktów). Aby ukończyć studia magisterskie, trzeba zaliczyć 300 punktów ECTS (rocznie potrzebnych jest 60). Jeśli studentka już część z nich wykorzystała, może mieć problem, by w ramach bezpłatnej puli punktów ukończyć studia na drugim podjętym kierunku studiów, nie dopłacając do nich. Ale taka odpłatność zacznie obowiązywać dopiero od roku akademickiego 2012/2013. Dlatego też już teraz lepiej zastanowić się, czy warto kontynuować studia, których nie ma się zamiaru ukończyć, jeśli student planuje podjęcie kolejnych. Punkty już teraz utracone będą utrudniały bezpłatne studiowanie od 1 października 2012 r.

Rzecznik dyscyplinarny wyda postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Powinien je doręczyć studentowi (obwinionemu) i rektorowi. Nie może być zawieszona w prawach studenta osoba z powodu samego wszczęcia przeciw niej postępowania. W przypadku stwierdzenia nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, braku postępów w nauce oraz niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów kierownik jednostki organizacyjnej uczelni (wydziału) może, ale nie musi pozbawić studenta indeksu.

Zadaniem rzecznika jest zebranie wszystkich dowodów w sprawie, a więc zarówno przemawiających na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Student powinien brać aktywny udział w tym postępowaniu. Może zgłaszać rzecznikowi dyscyplinarnemu wnioski o przesłuchanie określonych osób, powołanie biegłych czy też przeprowadzenie innych dowodów. Przysługuje mu również prawo do składania wyjaśnień.

Rzecznik dyscyplinarny po zakończeniu postępowania wyjaśniającego może wydać postanowienie o umorzeniu postępowania. Powinien je zatwierdzić rektor. Jeśli rzecznik wniesie o umorzenie sprawy, to rektor ma prawo polecić drugiemu rzecznikowi (w uczelni może być kilku rzeczników) ponowne jej rozpatrzenie. Powtórne umorzenie sprawy przez innego rzecznika jest ostateczne. Postanowienie takie musi być też doręczone obwinionemu studentowi.

Rzecznik może też złożyć do rektora wniosek o wymierzenie kary. Wtedy obwiniony składa wyjaśnienia przed rektorem. Może także złożyć wniosek o przekazanie sprawy do sądu koleżeńskiego lub skierować sprawę do komisji dyscyplinarnej. Tak się stanie tylko w przypadku, gdy zebrany materiał dowodowy wskaże, że są podstawy do przedstawienia zarzutów. Jeśli rzecznik wybierze komisję dyscyplinarną, to student, a także samorząd studencki, ma prawo złożyć wniosek do rektora o skierowanie jej do sądu koleżeńskiego. Sąd nie może jednak ukarać skreśleniem z listy studentów i zawieszeniem w prawach - te dwie kary może wymierzyć jedynie komisja dyscyplinarna. Zasady postępowania przed sądem koleżeńskim określa regulamin samorządu studenckiego.

Tak. Ale nie każdym wypadku. W przypadku studentów pierwszego roku uczelnia może w regulaminie studiów zapisać, że student nie ma prawa do warunkowego powtarzania jeszcze raz przedmiotu na drugim roku. Ale może on jednak wnioskować o egzamin komisyjny. W przypadku studentów kolejnych lat mają oni prawo do warunkowego powtarzania przedmiotu, czyli po niezdaniu egzaminu w terminie poprawkowym powinni mieć prawo do jego warunkowego zaliczenia. Nie mogą oni zostać skreśleni z listy studentów.

Komisja dyscyplinarna powinna się składać z równej liczby nauczycieli akademickich i studentów oraz przewodniczącego (może nim być tylko nauczyciel). Jej posiedzenie powinno być jawne, choć w pewnych przypadkach, na przykład dla dobra studenta, może być utajnione. Obwiniony ma prawo do obrońcy. Skorzystanie z takiej pomocy lepiej zabezpieczy interesy obwinionego. Może on wybrać własnego obrońcę (np. znajomego, członka rodziny, nauczyciela akademickiego czy prawnika). Jeśli się na to nie zdecyduje, komisja wyznacza obrońcę z urzędu. Jest nim zwykle nauczyciel. Student musi pamiętać, że za uporczywe niestawienie się przed komisją można zostać ukaranym zawieszeniem w jego prawach.

Po wysłuchaniu stron i zapoznaniu się z dowodami komisja może wydać orzeczenie uniewinniające, umarzające postępowanie (w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny odstąpi od wniosku o ukaranie) lub o ukaraniu studenta. Jeśli zostanie on ukarany wyrzuceniem ze studiów, może bez przeszkód podjąć studia w innej szkole wyższej.

Student musi jednak pamiętać, że wszystkie kary odnotowywane są w jego dokumentach uczelnianych, z których są one usuwane dopiero po trzech latach. Od orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej przysługuje studentowi skarga do sądu administracyjnego.

Proces, na podstawie którego studiująca osoba została ukarana, wymaga rejestracji. Oznacza to, że rektor, rzecznik i komisja dyscyplinarna mają obowiązek gromadzenia wszelkich niezbędnych dokumentów, np. opinii, dowodów, zeznań, oświadczeń, oraz wydania decyzji na piśmie.

Nie. Sąd koleżeński nie może ukarać studenta skreśleniem z listy studentów. Tak samo jak nie może zawiesić go w prawach studenta. Są to dwie kary, które może wymierzyć jedynie komisja dyscyplinarna. Może natomiast upomnieć go, zastosować naganę czy naganę z upomnieniem. Student zawsze może się też odwołać od podjętej przez sąd decyzji.

Tak. Informacja o tym, że student został ukarany, na przykład karą dyscypliną w postaci skreślenia z listy studentów, widnieje w aktach uniwersyteckich. Warto też pamiętać, że jest w nich przechowywana przez trzy lata. Ale po upływie trzech lat ulega ona zatarciu. Ukaranie studenta nie powinno mu też uniemożliwiać podjęcia studiów na innej uczelni.

Odwołanie od decyzji komisji dyscyplinarnej, sądu koleżeńskiego czy rektora student może złożyć w ciągu 14 dni. Jeśli zostało ono przesłane listownie, od dnia doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Po upływie tego terminu decyzja się uprawomocnia i nie można już nic zrobić, aby ją zmienić. Dlatego ważne jest, aby osoba odbierająca decyzję na przykład o skreśleniu z listy studentów zatroszczyła się o potwierdzenie daty jej otrzymania. Organy, do których odwołał się student, mają siedem dni na udzielenie odpowiedzi.

● obwiniony powinien brać aktywny udział w postępowaniu wyjaśniającym;

● musi się stawiać na wezwania rzecznika dyscyplinarnego, a także komisji dyscyplinarnej;

● student przed komisją dyscyplinarną ma prawo ustanowić dla siebie obrońcę (np. znajomego, nauczyciela, adwokata).

Student ma 14 dni na odwołanie się od decyzji komisji dyscyplinarnej o wyrzuceniu ze studiów lub innej karze

Urszula Mirowska-Łoskot

urszula.mirowska@infor.pl

Art. 215 ust. 1, art. 216 ust. 1, art. 224 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z poźn. zm.).

Ustawa z 18 marca 2011 roku o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 81, poz. 445).

Rozporządzenie ministra nauki i szkolnictwa wyższego z 6 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. nr 236, poz. 1707).