Nadzór budowlany uzyskał szersze uprawnienia kontrolne

Nowelizacja ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności weszła w życie 30 grudnia 2010 r. Głównym jej celem jest zwiększenie intensywności i skuteczności działań kontrolnych organów nadzoru budowlanego. W uzasadnieniu do nowelizacji ustawy stwierdzono, że dokonane zmiany mają "przyczynić się do skuteczniejszej ochrony nabywców wyrobów budowlanych przed wyrobami niebezpiecznymi lub wyrobami o gorszych właściwościach użytkowych niż deklarowane przez producenta, a w konsekwencji do podniesienia bezpieczeństwa użytkowania obiektów budowlanych".

Podstawowym obowiązkiem właściwych organów nadzoru budowlanego jest kontrolowanie wprowadzonych do obrotu wyrobów budowlanych. W rozumieniu ustawodawcy właściwymi organami w sprawach wyrobów budowlanych wprowadzonych do obrotu są: wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego oraz główny inspektor nadzoru budowlanego. Zgodnie z nowo dodanym ust. 5 do art. 13 ustawy o wyrobach budowlanych (dalej ustawa) wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego może wezwać powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do przeprowadzenia kontroli wskazanej budowy lub robót budowlanych w zakresie stosowanych tam wyrobów budowlanych. Dodatkowo nowo dodany art. 14a ustawy zobowiązuje wszelkie inne organy administracji publicznej do "współdziałania z organami nadzoru budowlanego w sprawach kontroli wyrobów budowlanych".

Znowelizowane przepisy w znaczący sposób zwiększyły uprawnienia kontrolne właściwych organów. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 79 ust.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organy kontroli muszą zawiadomić przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Kontrolę zaś wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze jej przeprowadzenia. Ponadto może ona dotyczyć wyłącznie wyrobu budowlanego, prawidłowości jego oznakowania oraz oceny zgodności wyrobu z jego dokumentacją techniczną. Samą zaś kontrolę należy prowadzić, stosując najprostsze metody i w sposób najmniej uciążliwy dla kontrolowanego.

Zgodnie ze znowelizowanym brzmieniem art. 16 ust. 2 ustawy kontrolujący ma prawo wstępu na teren budowy, teren obiektów i do pomieszczeń, w których znajdują się wyroby budowlane i dokumenty objęte zakresem kontroli. Dotychczas kontrolujący miał jedynie prawo wstępu na teren, na którym jest prowadzona działalność gospodarcza polegająca na obrocie wyrobami budowlanymi. Niekoniecznie musiało się to wiązać ze wstępem na teren budowy czy do innych obiektów i pomieszczeń, gdzie mogą być przechowywane wyroby budowlane. Tak więc nowe przepisy poszerzyły katalog miejsc, w których może dojść do kontroli.

Dodatkowo w nowo dodanym ust. 2a do art. 16 ustawy ustawodawca doprecyzował, że kontrolujący może pobierać próbki wyrobu budowlanego z materiałów budowlanych składowanych na terenie budowy. Taką próbkę można pobrać wtedy, gdy budowa jest prowadzona w ramach działalności gospodarczej inwestora lub gdy obiekt budowlany jest wznoszony w celu wprowadzenia go do obrotu. Kontrolujący może dokonać kontroli nie tylko u sprzedawcy lub producenta wyrobu budowlanego, ale także - w wyniku dokonanej nowelizacji art. 18 ust. 1 ustawy - u importera danego wyrobu budowlanego.

Kontrolujący może żądać od kontrolowanego producenta lub importera przedstawienia w wyznaczonym terminie:

● deklaracji zgodności wyrobu budowlanego;

● nazwy i adresu zakładu, w którym wyrób jest wytwarzany, a w przypadku wyrobów importowanych nazwę i adres zagranicznego producenta;

● wykazu krajowych specyfikacji technicznych, uznanych przez Komisję Europejską za zgodną z wymaganiami podstawowymi, które uwzględniono w trakcie produkcji, a także polskich norm wyrobu albo uzyskanych aprobat technicznych;

● ogólnego opisu wyrobu budowlanego, schematów oraz instrukcji jego stosowania.

W przypadku uzasadnionych wątpliwości, co do zgodności wyrobu budowlanego z ustawowo określonymi wymaganiami, kontrolujący może dodatkowo żądać od producenta albo importera przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

● sprawozdania z przeprowadzonych badań,

● informacji o wewnętrznej (zakładowej) kontroli produkcji.

Natomiast od kontrolowanego sprzedawcy może żądać: po pierwsze - wskazania nazwy i adresu producenta, importera lub sprzedawcy, od którego nabył wyrób budowlany; po drugie - przedstawienia ogólnego opisu wyrobu budowlanego, schematów oraz instrukcji jego stosowania; po trzecie - przedstawienia w wyznaczonym terminie deklaracji zgodności wyrobu z polskimi normami, jeżeli producent lub importer ma siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W przypadku gdy kontrolujący znajduje powody do przypuszczenia, że wyrób budowlany stwarza zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska naturalnego, może żądać od kontrolowanego producenta, importera lub sprzedawcy przedstawienia, w wyznaczonym terminie, dokumentacji technicznej wyrobu.

Kontrolujący bada dokumenty nie tylko w zakresie objętym kontrolą. Może też zażądać od kontrolowanego sporządzenia ich kopii oraz tłumaczeń na język polski. Przysługuje mu uprawnienie do prowadzenia oględzin wyrobów budowlanych i do wylegitymowania osób w celu stwierdzenia ich tożsamości, jeżeli jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli. Może też żądać od kontrolowanego udzielenia mu w wyznaczonym terminie pisemnych lub ustnych wyjaśnień. Mało tego, na mocy nowych przepisów kontrolujący uzyskał prawo do przesłuchiwania osób w charakterze strony, świadka lub biegłego, jeżeli jest to niezbędne do wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Może też zasięgać opinii biegłych, a także zabezpieczać dowody, wyroby budowlane, pomieszczenia, a nawet środki przewozowe.

Zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami może też pobierać nieodpłatnie próbki wyrobów budowlanych do badań. Zgodnie z nowo dodanym art. 22c ustawy może też dokonać zabezpieczenia wyrobu budowlanego albo jego określonej partii przed dalszym przekazywaniem. Zabezpieczenie wyrobu budowlanego albo jego określonej partii następuje przez opieczętowanie, sporządzenie inwentaryzacji w formie protokołu oraz przekazanie ich do przechowania kontrolowanemu. Można przechowywać je w zabezpieczonym pomieszczeniu kontrolowanego lub właściwego organu, w warunkach właściwych dla poszczególnych rodzajów wyrobów budowlanych.

Zabezpieczenie wyrobu budowlanego albo jego określonej partii przed ich dalszym przekazywaniem jest możliwe, jeżeli:

● kontrolowany nie przedstawi dokumentów związanych z oceną zgodności wyrobu budowlanego,

● dokumenty lub oględziny wskazują, że wyrób budowlany nie spełnia określonych w ustawie wymagań,

● posiadane przez kontrolującego dowody wskazują, że właściwości użytkowe wyrobu są niezgodne z deklarowanymi.

Na postanowienie o zabezpieczeniu wyrobu budowlanego albo jego określonej partii przysługuje zażalenie do instancji nadrzędnej nad organem kontroli. Postanowienie to traci ważność po upływie 2 miesięcy od dnia doręczenia go kontrolowanemu.

Zgodnie z nowym brzmieniem ust. 1 art. 25 ustawy kontrolujący może poddać wyrób budowlany albo jego określoną partię, zabezpieczoną przed dalszym przekazywaniem, badaniom. Ich celem jest ustalenie, czy posiada on deklarowane przez producenta właściwości użytkowe. Dotychczasowe brzmienie ust. 1 uniemożliwiało przeprowadzenie badań wyrobu budowlanego, jeżeli z przedstawionych dokumentów wynikało, że wyrób spełnia określone w ustawie wymagania. Obecnie gdy z przeprowadzonych badań będzie wynikać, że wyrób budowlany nie spełnia ustawowych wymagań, na kontrolowanego spada obowiązek uiszczenia opłaty stanowiącej co najmniej równowartość kosztów przeprowadzonych badań.

Ponadto zgodnie z nowododanym art. 31a ust. 1 ustawy kontrolujący może wydać decyzję nakazującą wycofanie z obrotu wyrobu budowlanego albo jego określonej partii. Nakaz dotyczy kontrolowanego producenta lub importera. Natomiast kontrolowanemu sprzedawcy można nakazać odkupienie wyrobu od podmiotów i osób, które go nabyły. Właściwy organ może też nakazać kontrolowanemu producentowi, importerowi lub sprzedawcy powiadomienie użytkowników wyrobu budowlanego o stwierdzonych niezgodnościach z ustawowymi wymaganiami, określając termin i sposób ich powiadomienia. W uzasadnionych przypadkach może też nakazać zniszczenie wyrobu budowlanego na koszt kontrolowanego producenta, importera lub sprzedawcy, o ile w inny sposób nie można usunąć zagrożeń spowodowanych przez ten wyrób.

@RY1@i02/2011/046/i02.2011.046.210.006a.001.jpg@RY2@

Radosław Tymiec, radca prawny w Okolski Kancelaria Radcowska

POL

Ustawa z 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2010 r. nr 114, poz. 760).