Gmina nie zawsze może zablokować podwyżkę stawek za wodę

Rada gminy może odmówić zatwierdzenia taryf cennikowych dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków tylko wtedy, gdy zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami - uznał wojewoda mazowiecki w rozstrzygnięciu nadzorczym.

Trzeba wykazać nielegalność

Zgodnie z ustawą z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 z późn. zm.) przedsiębiorstwa zajmujące się realizacją tych usług muszą przedstawić władzom gmin propozycje zmian taryf cenowych dla odbiorców najpóźniej 70 dni przed ich planowanym wejściem w życie. Najpierw dokument trafia do wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który bazując na szczegółowej kalkulacji cen i stawek opłat bada celowość ich modyfikacji. Drugim etapem weryfikacji propozycji przedłożonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest uchwała rady gminy. Co do zasady zatwierdza ona nowe taryfy. Odmówić może jedynie wtedy, gdy cennik został sporządzony z naruszeniem prawa, a co więcej radni muszą przywołać przepisy, które złamano, i precyzyjnie opisać naruszenie.

W opisywanym przypadku to nie rajcowie wykazali naruszenia prawa, lecz wojewoda unieważniając w swoim rozstrzygnięciu nadzorczym uchwałę miejskich radnych. Ci ostatni odmówili bowiem zatwierdzenia nowej taryfy przedłożonej przez lokalne wodociągi. I choć formalnie wszystko się zgadzało, radnym ceny się nie spodobały, więc postanowili zablokować podwyżkę tłumacząc, że w ich przekonaniu wzrost stawek nie jest uzasadniony.

W ocenie organu nadzoru tak lakoniczne uzasadnienie nie jest wystarczające. "Decyzja rady w przedmiocie odmowy zatwierdzenia taryf nie jest uznaniowa i rada może nie zatwierdzić taryf tylko w sytuacji, gdy nie spełniają one wymagań przewidzianych przepisami" - czytamy w rozstrzygnięciu.

W praktyce oznacza to, że odrzucając propozycje zmian w taryfie radni muszą wykazać jej nielegalność. Samo przekonanie o tym, że została ona przygotowana na podstawie nierzetelnych kalkulacji i danych, nie wystarczy. Chcąc ocenić, czy cennik opracowano zgodnie z prawem, rajcowie muszą sięgnąć do norm wyznaczających standardy legalności, którym podlegają nowe taryfy. Idąc dalej należy stwierdzić, że odmawiając zatwierdzenia nowych stawek rada musi powołać się na przepisy, które naruszono.

Pokrycie kosztów

W rozstrzygnięciu nadzorczym wojewoda zwrócił uwagę również na inny problem. Jego zdaniem podwyższenia taryf radni nie mogą oceniać w kontekście potraktowania tego faktu jako przejawu praktyki monopolistycznej i tym samym naruszenia zasady ochrony odbiorców. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem ministra budownictwa z 28 czerwca 2006 r. w sprawie określenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U. z 2006 r. nr 127, poz. 886 z późn. zm.) celem opłat podbieranych od odbiorców tych usług jest przede wszystkim pokrycie kosztów ponoszonych przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Skoro więc wydatki rosną, naturalne jest, że podwyższone muszą być ceny, by wszystko się kalkulowało. Ochrona nabywców, a więc mieszkańców gminy, nie jest więc interesem nadrzędnym.

Jednocześnie wojewoda mazowiecki przypomina, że jeśli radni nie zgadzają się z podwyżkami wskazanymi w prawidłowo przygotowanych taryfach, jedynym sposobem wpłynięcia na wysokość stawek jest podjęcie uchwały o dopłatach do cen dla poszczególnych grup odbiorców. Wówczas mniejsze wpływy z kieszeni mieszkańców przedsiębiorstwu wodociągowemu rekompensują wypłaty z kasy gminy. Taki sposób uchronienia mieszkańców przed podwyżkami okazuje się jednak dla samorządu kosztowny, choć czasem jest jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl

ORZECZNICTWO Rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody mazowieckiego z 12 października 2012 r., sygn. akt LEX.-I.4131.155.2012.AJS