Jawne numery komórek pracowników budzą wątpliwości

Przez pierwszy okres funkcjonowania ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) wnioskodawcy (czyli każdy z nas, bo każdemu przysługuje prawo do dostępu do informacji publicznej) zwracali się o np. o udostępnianie dokumentów dotyczących pracy organizacji i funkcjonowania urzędów administracji państwowej, wynagrodzeń pracowników administracji, kosztów związanych z działalnością danego urzędu.

Sądy jednomyślne

Obecnie tendencje związane z wnioskowaniem o udostępnienie informacji publicznej sięgają znacznie głębiej, a wnioskodawcy coraz śmielej formują swoje wnioski, pytania o adresy e-mailowe pracowników administracji państwowej, o treść korespondencji e-mailowej, o numery telefonów służbowych, billingi coraz częściej znajdują swój finał w postępowaniu sądowym.

Ciekawe są wyroki dotyczące numerów służbowych telefonów osób pełniących funkcje publiczne w administracji państwowej. Przytoczę jedynie dwa z nich, pierwszy to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 30 maja 2012 r. (syg akt IV SAB/Wr 36/12). Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność organu i nieudzielanie informacji na temat wszystkich numerów telefonów komórkowych pracowników organu. Podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stanął na stanowisku, iż "pod pojęciem sprawy publicznej w jej najszerszym ujęciu należy rozumieć te źródła informacji, które powstają w związku z działaniem (zaniechaniem) podmiotu zobowiązanego oraz jego funkcjonariuszy w zakresie wynikającym z wykonywania zadań i kompetencji publicznoprawnych, a także szeroko rozumianym dysponowaniem majątkiem publicznym. Bezsporne jest, że przedmiotowa informacja - wykaz wszystkich numerów telefonów komórkowych pracowników (...) wykracza poza zakres określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej".

Ponadto poinformowano tylko, że telefony komórkowe zostały zakupione "dla części pracowników funkcyjnych z przeznaczeniem do użytku wewnętrznego w celu zapewnienia stałego kontaktu pracodawcy z pracownikami w godzinach pracy, podczas wykonywania swoich obowiązków".

W postępowaniu sądowym podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej podniósł ponadto, iż "pracownicy nie są zobowiązani do wykorzystywania telefonów komórkowych w kontaktach z klientem, udostępnienie numerów telefonów komórkowych do publicznej wiadomości oznaczałoby zmianę ich pierwotnego przeznaczenia".

Wrocławski WSA w uzasadnieniu wskazał, iż "informacją publiczną w rozumieniu ustawy jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych (...). Zatem jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie, do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Dodał, iż by konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi się odnosić do sfery faktów". Nie miał też wątpliwości, że informacja o numerach telefonów służbowych oraz adresach poczty elektronicznej wraz z przypisaniem ich do poszczególnych komórek organizacyjnych oraz do stanowisk, stanowi informację publiczną.

W uzasadnieniu kolejnego wyroku WSA z 9 sierpnia 2012 r. wydanego w analogicznej sprawie, czytamy, iż "telefon służbowy (komórkowy) prezydenta miasta służy niewątpliwie wykonywaniu przez niego czynności służbowych, a więc jest narzędziem służącym do wykonywania powierzonych mu prawem zadań publicznych. Identyfikację tego narzędzia stanowi numer telefonu. Informacja o tym numerze wynika wprost z dokumentu dotyczącego świadczenia na rzecz dysponenta tego telefonu usługi telekomunikacyjnej. Informacja o numerze tego telefonu spełnia zatem kryteria uznania jej za informację publiczną" (o tym wyroku i jego konsekwencjach pisaliśmy szerzej w dodatku Samorząd i Administracja z 17 października)

Sądy administracyjne uznały więc, że nie budzi wątpliwości, iż informacja o numerach telefonów służbowych oraz adresach poczty elektronicznej wraz z przypisaniem ich do poszczególnych komórek organizacyjnych oraz do stanowisk stanowi informację publiczną" (wyrok z 18 kwietnia 2012 r. II SAB/wa 22/12).

Podobne poglądy występują również w literaturze. Niewątpliwe wydane wyroki rozszerzają znacząco zakres definicji informacji publicznej.

Praktyczne konsekwencje

Niemniej należy zastanowić się nad praktycznymi konsekwencjami wniosków o udostępnienie numerów telefonów służbowych z znaczeniem, iż są to telefony komórkowe (a nie stacjonarne, które każdy urzędnik w godzinach swojej pracy ma na biurku). Każdy organ administracji publicznej posiada bowiem właściwe do kontaktów z podmiotami zewnętrznymi komórki organizacyjne. Zawsze na stronach BIP udostępniane są numery telefonów do takich komórek, do rzeczników prasowych czy też do innych służb odpowiedzialnych za kontakty. Telefony służbowe pracowników, w tym również osób zatrudnionych na wyższych stanowiskach, służą nieco innym celom. Uzasadnienie odmowy ich udostępnienia z powodu, iż są one "przeznaczone wyłącznie do użytku wewnętrznego w celu zapewnienia stałego kontaktu pracodawcy z pracownikami w godzinach pracy, podczas wykonywania swoich obowiązków", a "udostępnienie numerów telefonów komórkowych pracowników po godzinach pracy może doprowadzić do naruszenia sfery ich prywatności" wydaje się być racjonalne. Ustawa o dostępie do informacji publicznej miała na celu przede wszystkim praktyczną realizację art. 61 konstytucji: "obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", wydaje się, iż może budzić wątpliwość, czy uzyskanie numeru służbowego telefonu komórkowego osoby pełniącej funkcję publiczną stanowi informację o działalności organów.

Małgorzata Terlikowska

prawnik, pracownik organów administracji publicznej