Zatrudnienie cudzoziemca w urzędzie skarbowym

OPINIA PRAWNA z 6 kwietnia 2010 r., znak: DP.3551-1(2)/10

W opinii prawnej z 29 stycznia 2010 r., znak: DP.1703-1(2)/10/MG, opublikowanej na łamach Dziennika Gazety Prawnej 10 października 2012 r., w sposób ogólny omówiono warunki zatrudniania cudzoziemców w służbie cywilnej. Opinia prezentowana dzisiaj odpowiada na wątpliwości związane z zatrudnianiem cudzoziemców na konkretnym stanowisku.

W odpowiedzi na pismo Urzędu X w sprawie możliwości zatrudnienia cudzoziemca na stanowisku referenta ds. orzecznictwa w podatku od towarów i usług w urzędzie skarbowym, Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuje, co następuje.

Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), dalej: ustawa, w służbie cywilnej może być zatrudniona osoba, która jest obywatelem polskim. Jednakże w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy dyrektor generalny urzędu (osoba wykonująca jego zadania), upowszechniając informacje o wolnych stanowiskach pracy, wskazuje, za zgodą Szefa Służby Cywilnej, stanowiska, o które, poza obywatelami polskimi, mogą ubiegać się obywatele Unii Europejskiej oraz obywatele innych państw, którym na podstawie umów międzynarodowych lub przepisów prawa wspólnotowego (obecnie prawa unijnego) przysługuje prawo podjęcia zatrudnienia na terytorium Polski.

W oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy, osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego może zostać zatrudniona na stanowisku pracy, na którym świadczona praca nie polega na bezpośrednim lub pośrednim udziale w wykonywaniu władzy publicznej i funkcji mających na celu ochronę generalnych interesów państwa, jeżeli posiada znajomość języka polskiego potwierdzoną dokumentem określonym w przepisach wydanych na podstawie ust. 3.

W przywołanym powyżej art. 5 ustawy zastosowano, podobnie jak w niektórych państwach członkowskich, kryterium ocenne, wymagające każdorazowo analizy zaistniałego stanu faktycznego. Osobą właściwą do dokonania takiej analizy oraz oceny, czy praca na danym stanowisku polega na bezpośrednim lub pośrednim udziale w wykonywaniu władzy publicznej i funkcji mających na celu ochronę generalnych interesów państwa, jest dyrektor generalny urzędu (osoba wykonująca jego zadania), który posiada najpełniejszą wiedzę na temat zakresu zadań i organizacji swojego urzędu.

Każda prośba dyrektora generalnego urzędu (osoby wykonującej jego zadania) o wyrażenie przez Szefa Służby Cywilnej zgody na zatrudnienie na wolnym stanowisku pracy cudzoziemca powinna zawierać wyczerpujące uzasadnienie dotyczące spełniania wymogów, o których mowa w art. 5 ust. 2 ustawy. Ponadto, powinien być do niej załączany opis danego stanowiska pracy.

W analizowanej sprawie, na podstawie przekazanych dokumentów, można przyjąć, co następuje.

Stanowisko referenta ds. orzecznictwa w podatku od towarów i usług umiejscowione w strukturze urzędu skarbowego należy do szeroko pojętej administracji skarbowej (władz podatkowych).

Tak wynika z Komunikatu Komisji Europejskiej z 1988 r. (Communication 88/C 72/02: Freedom of movement of workers and access to employment in public service of Member States - Commission action in respect of application of Article 48(4) of the EEC Treaty), która na bazie istniejącego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz przy uwzględnieniu procesu tworzenia jednolitego rynku europejskiego sprecyzowała zakres wyjątku dotyczącego zatrudnienia w administracji publicznej, o którym mowa w art. 45 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 39 ust. 4 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Zdaniem Komisji wyjątkiem tym objęte są wszystkie stanowiska w siłach zbrojnych, policji i innych formacjach przeznaczonych do utrzymywania porządku, w sądownictwie, władzach podatkowych oraz korpusie dyplomatycznym.

Natomiast Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu z 17 grudnia 1980 r. w sprawie 149/79 Commission v. Belgium stwierdził, że stanowiska, które wiążą się z bezpośrednim udziałem w sprawowaniu władzy w oparciu o prawo publiczne i obowiązkami, których celem jest ochrona ogólnych interesów państwa lub władz publicznych, wymagają od osób je zajmujących istnienia szczególnego stosunku lojalności wobec państwa oraz wprowadzają dwustronność praw i obowiązków, które stanowią podstawę więzi narodowej.

Powyższe prowadzi do wniosku, że praca wykonywana na stanowisku referenta ds. orzecznictwa w podatku od towarów i usług nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z opisem stanowiska pracy do zadań osoby zatrudnionej na tym stanowisku należeć będzie m.in.: prowadzenie postępowań podatkowych w celu przygotowania projektu decyzji wymiarowej z zakresu podatku od towarów i usług, rozpatrywanie środków odwoławczych w celu przygotowania stanowiska organu podatkowego co do sposobu załatwienia odwołania lub zażalenia oraz przekazania do izby skarbowej, weryfikacja deklaracji podatkowych ze zwrotami podatku VAT w celu potwierdzenia zasadności zwrotu, typowanie podmiotów do kontroli przed dokonaniem zwrotu podatnikowi na rachunek bankowy, sporządzanie informacji o naruszeniu przepisów prawa podatkowego przez podatników i przekazywanie do stanowiska pracy ds. karnych skarbowych w celu dalszego ich wykorzystania przez to stanowisko, analizowanie zeznań rocznych składanych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne w celu sprawdzenia obowiązku rejestracji w podatku VAT i rozliczania się z budżetem z podatku VAT.

Osoba zatrudniona na tym stanowisku będzie również miała, w związku z wykonywanymi czynnościami, dostęp do szerokiego zakresu danych podatników zawartych w programie POLTAX.

Zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów osoba zatrudniona na stanowisku referenta ds. orzecznictwa w podatku od towarów i usług, realizująca powyższe zadania, będzie miała pośredni udział w wykonywaniu władzy publicznej. Wyrażać się to będzie m.in. w ingerowaniu, ograniczonym wprawdzie przepisami prawa podatkowego, w określone w art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nienaruszalne prawo każdego obywatela do własności i innych praw majątkowych, poprzez podejmowanie decyzji wpływających na sytuacje majątkowe podmiotów prywatnych.

Ponadto, jak wynika z opisu stanowiska pracy, osoba wykonująca zadania na wskazanym stanowisku zagrożona będzie korupcją. Potwierdza to jego istotną rolę w funkcjonowaniu struktur państwowych ze względu na ochronę generalnych interesów państwa oraz konieczność istnienia szczególnego stosunku lojalności wobec państwa.

Dobrosław Dowiat-Urbański,

Zastępca Dyrektora Departamentu Prawnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Joanna Pysiewicz-Jężak,

Główny Specjalista

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2012/212/i02.2012.212.08800040a.802.jpg@RY2@