Marszałek zarówno nałoży opłatę dodatkową, jak i naliczy odsetki

Naliczenie odsetek ustawowych od nieuiszczonej opłaty dodatkowej za niezapłacenie należności z tytułu wprowadzenia do środowiska substancji zubożającej warstwę ozonową nie oznacza nałożenia na przedsiębiorcę podwójnej kary.

Spółka przesłała do marszałka województwa roczne sprawozdanie o wysokości należnej opłaty za wprowadzenie do środowiska substancji zubażających warstwę ozonową (tzw. substancji kontrolowanych). Ze sprawozdania wynikało, że firma powinna uiścić 707 682 zł. Termin jej wniesienia określa art. 21 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową (Dz.U. nr 21, poz. 1263 z późn. zm., dalej ustawa). Zgodnie z nim opłatę należy wnieść na odrębny rachunek bankowy właściwego urzędu marszałkowskiego do 31 marca roku następującego po tym, którego dotyczy ta opłata. Spółka w terminie uregulowała zobowiązanie tylko w części, tj. 147 682 zł. Pozostałą kwotę - 560 tys. zł zapłaciła 7 maja, czyli z uchybieniem ustawowego terminu. W związku z tym marszałek województwa - w drodze decyzji - nałożył na spółkę obowiązek zapłacenia opłaty dodatkowej - 280 tys. zł. Jej wysokość zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy odpowiada połowie niewpłaconej w terminie opłaty podstawowej, czyli kwocie 560 tys. zł. W rozstrzygnięciu pouczył spółkę, że w razie jej nieuiszczenia naliczone będą odsetki ustawowe na podstawie art. 53 par. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Spółka wniosła odwołanie od decyzji marszałka do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). SKO utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Spółka niezadowolona z tego złożyła skargę do sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na pozytywne rozpatrzenie. Ostatecznie sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA nie zgodził się z zarzutami spółki, że marszałek województwa zastosował podwójną sankcję za to samo zdarzenie, czyli nieuiszczenie opłaty w terminie.

NSA wyjaśnił, że kary administracyjne są to środki mające na celu zmobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa. Opłata dodatkowa jest więc sankcją za nieuiszczenie w terminie zadeklarowanej kwoty. Ma ona inny cel niż odsetki ustawowe, o których mowa w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej wymierzonej na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy powstaje w momencie upływu terminu do uiszczenia opłaty podstawowej, tak samo jak odsetki. Opłata ta od razu ma określoną wysokość, która nie ulega zwiększeniu z upływem czasu. Natomiast wysokość odsetek rośnie od momentu wymagalności określonego świadczenia do czasu jego spełnienia. O terminie naliczenia odsetek decyduje czas uiszczenia należnej opłaty. Związek odsetek za zwłokę z niewykonaniem zobowiązania powoduje, że ich wysokość ulega zmianom w połączeniu ze zmianami wysokości zaległości. Inna jest więc istota opłaty dodatkowej, a inna odsetek. Opisane instytucje prawne mają różne cele, a ich zastosowanie jest uzależnione od wystąpienia odmiennych okoliczności faktycznych. Dlatego w ocenie NSA nie można zarzucić marszałkowi, że za niezapłacenie opłaty podstawowej wymierzył podwójną karę.

NSA wskazał, że ochrona środowiska jest wartością szczególnie chronioną zarówno w prawodawstwie wspólnotowym, jak też w prawie krajowym. Dlatego też wprowadzanie do obrotu substancji zubożających warstwę ozonową związane jest z koniecznością ponoszenia opłat na rzecz państwa.

Oprac. Leszek Jaworski

z 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2548/10.

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2012/133/i02.2012.133.08800080a.802.jpg@RY2@

Magdalena Wojtowicz, radca prawny w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Zgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową (Dz.U. z 2004 r. nr 121, poz. 1263 z późn. zm.) podmiot wprowadzający po raz pierwszy do obrotu na terytorium Polski wodorochlorofluorowęglowodory, chloroflurowęglowodory oraz bromometan (z wyłączeniami) jest zobowiązany do ponoszenia z tego tytułu opłaty na rzecz państwa.

Wysokość opłaty ustalana jest na podstawie rocznego sprawozdania składanego przez zobowiązany podmiot do 31 marca roku następującego po tym, którego dotyczy ta opłata. Opłata winna być wniesiona na rachunek bankowy właściwego urzędu marszałkowskiego także do 31 marca. Jeżeli podmiot zobowiązany nie wniesie jej w terminie lub wpłaci ją w wysokości niższej od należnej, marszałek województwa ustali w drodze decyzji dodatkową opłatę za substancje kontrolowane w wysokości odpowiadającej 50 proc. niewpłaconej kwoty.

Podkreślić należy, co zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, że jest to obowiązek organu, a nie jego uprawnienie. Oznacza to, że przyczyny nieuiszczenia opłaty bądź uiszczenia jej w niepełnej wysokości są w zasadzie bez znaczenia. Samo spełnienie się jednej z dwóch wymienionych powyżej przesłanek obliguje organ do wymierzenia kary bez możliwości miarkowania jej wysokości. W zakresie opłat za wprowadzenie do obrotu substancji kontrolnych odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. nr 8 poz. 60 z późn. zm.), w tym normy dotyczące odsetek za opóźnienie, liczyć się należy z tym, że podmiot opóźniający się zobowiązany będzie do zapłaty także odsetek za opóźnienie.