Autopromocja
Dziennik Gazeta Prawana logo
Prawo administracyjne

Wójt zorganizuje koncert, wyda nań zezwolenie, a nawet go przerwie

23 maja 2012
Ten tekst przeczytasz w 87 minut

Przepisy o bezpieczeństwie imprez masowych często się zmieniają, co może przysporzyć problemów także władzom samorządowym. Mało kto wie, że zgłosić trzeba rozświetlające niebo lasery. Od niespełna dwóch miesięcy obowiązują też nowe rygorystyczne regulacje dotyczące zabezpieczenia medycznego

Ponieważ lato to wysyp festynów i koncertów pod chmurką, warto sobie przypomnieć, jakie obowiązki i uprawnienia mają w tym zakresie władze samorządowe. Zwłaszcza że Euro 2012 zbliża się wielkimi krokami. Zgodnie z art. 24 ustawy z 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. z 2009 r. nr 62, poz. 504 ze zm. - dalej: ustawa) organem wydającym zezwolenie na przeprowadzenie takiego przedsięwzięcia jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce, w którym impreza ma się odbywać.

Organ gminy w przypadku przepisów o imprezach masowych może wystąpić w dwojakiej roli - organizatora i wydającego zezwolenie.

Wniosek to za mało

O urzędowe zezwolenie należy wystąpić co do zasady nie później niż na 30 dni przed terminem rozpoczęcia imprezy. W tym samym czasie organizator zwraca się do miejscowego komendanta policji i komendanta Państwowej Straży Pożarnej, a także kierownika pogotowia ratunkowego i państwowego inspektora sanitarnego z wnioskiem o wydanie opinii o niezbędnej liczbie osób i środków potrzebnych do zabezpieczenia imprezy, a także zastrzeżeniach do stanu technicznego obiektu czy terenu oraz o przewidywanych zagrożeniach. Organy te mają 14 dni na jej wydanie. Zgłasza także imprezę najbliższemu szpitalowi. Jeśli przedsięwzięcie odbywa się w strefie nadgranicznej trzeba też powiadomić komendanta oddziału Straży Granicznej.

Zanim wójt wyda zezwolenie, organizator musi mu dostarczyć nie tylko wniosek, ale też plik dokumentów, czyli m.in.:

graficzny plan obiektu (terenu), na którym ma być przeprowadzona impreza masowa, wraz z jego opisem, zawierającym oznaczenie dróg dojścia i rozchodzenia się, dróg ewakuacyjnych i dojazdowych dla pojazdów służb ratowniczych i policji, oznaczenie punktów pomocy medycznej, punktów czerpania wody do picia i do celów przeciwpożarowych oraz punktów informacyjnych, lokalizację hydrantów przeciwpożarowych, zaworów, przyłączy wody, gazu i energii elektrycznej, dane o rozmieszczeniu służb porządkowych oraz informacyjnych, a także rozmieszczeniu uczestników i ewentualnym podziale na sektory; określić trzeba też, gdzie znajdą się punkty gastronomiczne i sanitariaty,

instrukcję przeciwpożarową,

informację o liczbie miejsc dla uczestników, przewidywanych zagrożeniach bezpieczeństwa i porządku, również o liczbie, organizacji, oznakowaniu, wyposażeniu i sposobie rozmieszczenia służby porządkowej i informacyjnej,

osobie wyznaczonej na kierownika do spraw bezpieczeństwa,

harmonogram udostępnienia obiektu lub terenu uczestnikom imprezy oraz harmonogram opuszczenia przez nich tego miejsca, jeżeli regulamin imprezy masowej przewiduje zmienną liczbę osób w czasie jej trwania,

program i regulamin imprezy oraz terenu (obiektu) wraz z informacją o sposobie udostępnienia go uczestnikom,

pisemną instrukcję określającą zadania służby porządkowej oraz służby informacyjnej, a także warunki łączności pomiędzy podmiotami biorącymi udział w zabezpieczeniu imprezy masowej.

Wójt czy burmistrz mogą zażądać także dodatkowej dokumentacji, czyli kopii aktualnych protokołów z kontroli, o których mowa w art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.). Ma także prawo wystąpić o dokument poświadczający zawarcie umowy ubezpieczenia, o ile wstęp na imprezę jest odpłatny. Może też domagać się pisemnej zgody na przeprowadzenie imprezy masowej, wydanej przez kierownika jednostki organizacyjnej Lasów Państwowych, parku narodowego lub krajobrazowego - w razie przeprowadzania imprezy na terenach będących w zarządzie tej jednostki.

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje zezwolenie w drodze decyzji administracyjnej albo odmawia go na co najmniej 7 dni przed planowanym terminem przeprowadzenia imprezy. Ma obowiązek odmówić wydania m.in. wtedy, gdy organizator nie dopełnia ustawowych obowiązków i wymogów bezpieczeństwa.

Burmistrz określa warunki

W zezwoleniu muszą się znaleźć:

nazwa organizatora,

nazwa imprezy,

określenie rodzaju imprezy,

warunki jej przeprowadzenia, w tym: miejsce, czas rozpoczęcia i zakończenia, maksymalna liczba osób, które mogą w brać w niej udział, liczba członków służby porządkowej oraz służby informacyjnej, a także informacje o zainstalowaniu urządzeń rejestrujących obraz i dźwięk, o ile jest to wymagane.

Ponadto w zezwoleniu wydający je organ stwierdza, że jest to impreza masowa podwyższonego ryzyka - gdy wynika to z informacji o przewidywanych zagrożeniach złożonej przez organizatora albo opinii komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) policji lub wniosku podmiotu zarządzającego rozgrywkami.

Strażak wesprze przy kontroli

Wójt, burmistrz i prezydent miasta mogą kontrolować zgodność przebiegu imprezy masowej z warunkami określonymi w zezwoleniu, a jeżeli jest to impreza podwyższonego ryzyka mają nawet taki obowiązek. Upoważnieni przedstawiciele organu mogą żądać od organizatora informacji, dokumentów i danych niezbędnych do sprawowania kontroli. Mają też swobodny wstęp na mecz, zabawę czy festyn i mogą sprawdzać pomieszczenia i miejsca, w którym się impreza odbywa. Mogą też żądać od osób działających na rzecz organizatora ustnych i pisemnych informacji. Mają prawo przy tym korzystać ze wparcia komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) policji, komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, dysponenta zespołów ratownictwa medycznego i państwowego inspektora sanitarnego.

Jeżeli warunki z zezwolenia nie zostały dopełnione, wójt, burmistrz czy prezydent miasta wydają decyzję o przerwaniu imprezy. Nadają jej rygor natychmiastowej wykonalności i niezwłocznie informują o tym wojewodę. Samą decyzję trzeba dostarczyć organizatorowi w ciągu 7 dni od dnia przerwania imprezy. Od zakazu przeprowadzenia imprezy przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO). Przerwać imprezę ma także prawo wojewoda.

Tylko słabe piwo

Ze względu na bezpieczeństwo imprez obowiązuje zakaz wnoszenia na nie broni lub innych niebezpiecznych przedmiotów, a także napojów alkoholowych zawierających więcej niż 3,5 proc. alkoholu i środków odurzających lub substancji psychotropowych. Co prawda ubiegłoroczna nowelizacja ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych wprowadziła możliwość sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych zawierających nie więcej niż 3,5 proc. alkoholu, ale obwarowuje to wieloma rygorami. Przede wszystkim ich sprzedawanie i spożywanie może odbywać się wyłącznie w miejscach do tego wyznaczonych. Ograniczono także możliwość spożywania napojów alkoholowych na imprezach podwyższonego ryzyka, m.in. na ligowych meczach piłki nożnej. Jednak nawet słaby alkohol można sprzedawać tylko w miękkich opakowaniach, twarde, np. szklane czy metalowe, są zakazane. W praktyce więc na imprezie dostępne może być piwo w miękkich opakowaniach plastikowych lub papierowych.

Przypominamy, że sprzedawać i podawać takie napoje mogą wyłącznie podmioty posiadające zezwolenie wymagane ustawą z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 70, poz. 473 z późn. zm.).

Reflektory mogą zmylić

Jeżeli w ramach imprezy, np. w noc świętojańską, planowany jest pokaz z użyciem sztucznych ogni, laserów, reflektorów dużej mocy lub innych źródeł światła, to dane dotyczące przedsięwzięcia należy przekazać nie później niż na 7 dni roboczych przed imprezą do Ośrodka Planowania Strategicznego (OPS) w Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej w Warszawie - mówi Grzegorz Hlebowicz, rzecznik prasowy agencji. - Robi się to na odpowiednim formularzu, dostępnym na stronie internetowej Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (www.pansa.pl) w zakładce ośrodek planowania strategicznego - formularze zgłoszeniowe.

Taki sam obowiązek dotyczy organizatorów pokazów, w trakcie których wypuszczane są balony napełniane gazem lżejszym od powietrza lub lampiony na ogrzane powietrze.

Chodzi o skoordynowanie działań ze służbą kontroli ruchu lotniczego oraz o zamieszczenie danych o przedsięwzięciu w komunikacie NOTAM (Notice To Airman - Informacja dla Personelu Lotniczego) przekazywanym załogom samolotów oraz służbom naziemnym. Obowiązek ten wynika z konwencji o międzynarodowym lotnictwie cywilnym, podpisanej w Chicago dnia 7 grudnia 1944 r. (Dz.U. z 1959 r. nr 35, poz. 212 z późn. zm.) oraz przepisów zawartych w wydanych do niej załącznikach.

Po przesłaniu zgłoszenia do OPS organizator otrzymuje odpowiedź zawierającą potwierdzenie przyjęcia informacji wraz z warunkami, których spełnienie jest bezwzględnie konieczne dla bezpiecznej realizacji przedsięwzięcia. - Zależy nam, by organizatorzy składali formularze wcześniej, już na etapie planowania imprezy, bo zwłaszcza na przełomie wiosny i lata zgłoszeń jest bardzo dużo mówi Grzegorz Hlebowicz. - A my musimy zdążyć na nie zareagować - dodaje.

Kara dla organizatora

Za niedopełnienie urzędowych formalności czy warunków bezpieczeństwa organizatorom grożą surowe sankcje. Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy organizacja takiej imprezy bez wymaganego zezwolenia lub niezgodnie z określonymi w zezwoleniu warunkami określonymi w zezwoleniu albo przeprowadzenie jej wbrew wydanemu zakazowi jest przestępstwem. Jego sprawca podlega grzywnie nie mniejszej niż 240 stawek dziennych (wynosi ona od 10 do 2 tys. zł), karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Łagodniej traktuje się natomiast osoby, które zaniedbały obowiązek przekazania informacji dotyczącej bezpieczeństwa imprezy masowej albo przekazały informację nieprawdziwą - jest to zagrożone karą ograniczenia wolności albo grzywną nie niższą niż 2 tys. zł.

Gdy organizator dopuści się podobnych przewinień w krótkim odstępie czasu, musi się liczyć z surowszymi sankcjami. Zgodnie z art. 62 ustawy sprawca, który został ukarany lub skazany za podane wyżej czyny zabronione w ciągu dwóch lat od ostatniego ukarania lub skazania, gdy zostanie skazany ponownie za podobne umyślne wykroczenie lub przestępstwo, sąd może wymierzyć karę do górnej granicy jej ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. To znaczy, że ktoś w rażący sposób zaniedbujący obowiązki może trafić do więzienia nawet na 12 lat.

Bez medyka ani rusz

Od 1 kwietnia 2012 r. do dotychczasowych wymogów nakładanych na organizatorów imprez masowych doszedł jeszcze jeden - medyczne zabezpieczenie imprez artystyczno-rozrywkowych i sportowych. W specjalny sposób są traktowane mecze piłkarskie oraz imprezy podwyższonego ryzyka.

Przepisy bardzo dokładnie określają zarówno liczbę i skład zespołów medycznych, jak i wyposażenie, które muszą mieć ze sobą. Do niedawna w ogóle nie było ustalone, jakie wymagania mają być spełnione przez organizatora przy zapewnianiu zabezpieczenia medycznego.

W miejscu, w którym odbywa się impreza zwykła, czyli nie mecz piłki nożnej ani przedsięwzięcie o podwyższonym ryzyku, musi być przynajmniej jeden zespół opieki medycznej bez lekarza, a niekiedy większa ich liczba. Do tego dochodzą tzw. patrole ratownicze.

Zasady udzielania pomocy medycznej określa rozporządzenie ministra zdrowia z 6 lutego 2012 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących zabezpieczenia pod względem medycznym imprezy masowej (Dz.U. poz. 181 - dalej: rozporządzenie). Zostało ono wydane do ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych.

Szpital musi wiedzieć

Zgodnie z powyższym rozporządzeniem na 30 dni przed rozpoczęciem imprezy masowej jej organizator musi powiadomić najbliżej położony szpital o szczegółach wydarzenia, wskazując przy tym lokalizację imprezy, jej rodzaj i przewidywaną liczbę uczestników. Jeśli jednak jest to bardzo mały albo specjalizujący się w jednej dziedzinie szpital, trzeba powiadomić nieco dalszą placówkę - powinna mieć ona bowiem oddział ratunkowy lub co najmniej oddziały: anestezjologii i intensywnej terapii, chirurgii ogólnej z częścią urazową i oddział chorób wewnętrznych.

Gdy w imprezie ma uczestniczyć ponad 10 tys. osób, nie obejdzie się bez koordynatora medycznego imprezy. Może być nim ratownik medyczny albo lekarz bądź pielęgniarka, z odpowiednimi kwalifikacjami pozwalającymi im używać tytułu lekarza systemu albo pielęgniarki systemu. Osoba, która może być koordynatorem medycznym, powinna mieć co najmniej pięcioletnie doświadczenie w udzielaniu świadczeń zdrowotnych w ramach Państwowego Ratownictwa Medycznego. Ważna jest także znajomość języka angielskiego, aby możliwa była komunikacja z poszkodowanymi, którzy są obcokrajowcami. Wystarczy to potwierdzić pisemnym oświadczeniem. Koordynator ma być wyposażony w środki łączności bezprzewodowej umożliwiające mu natychmiastową łączność z osobami zaangażowanymi w bezpieczeństwo imprezy.

Wymagane wyposażenie

Medyczne zabezpieczenie imprezy na miejscu stanowią zespoły wyjazdowe, patrole ratownicze i punkty pomocy medycznej. Ich skład i liczba zależy od tego, ilu uczestników ma się zjawić na koncercie czy meczu. Generalnie na imprezie zwykłej będzie ich mniej niż na imprezie podwyższonego ryzyka albo meczu piłki nożnej [przykład]. W ramkach podajemy, minimalne zabezpieczenie dla mniej i bardziej ryzykownych przedsięwzięć.

Patrole muszą być odpowiednio wyposażone. Poza bezprzewodowymi urządzeniami zapewniającymi łączność z innymi osobami zaangażowanymi w bezpieczeństwo imprezy masowej w rozporządzeniu ściśle zostało określone wyposażenie torby ratunkowej. Również dokładnie określono, co ma się znaleźć w punkcie pomocy. Mają tam być m.in. dwa stanowiska leżące dla pacjentów, defibrylator z kardiomonitorem, zestaw jednorazowego użytku do tlenoterapii i zestaw do intubacji, butla tlenowa odpowiedniej pojemności czy lekarstwa wchodzące w skład zestawu przeciwwstrząsowego. Trzeba także pamiętać o umożliwieniu bezkolizyjnego podjazdu karetki jak najbliżej punktu pomocy.

Udzieloną pomoc należy również pisemnie udokumentować w sposób określony w rozporządzeniu.

Oznakowanie w dwóch językach

Osoby zabezpieczające imprezę pod względem medycznym muszą być odpowiednio oznakowane. Na kamizelce koloru czerwonego z przodu i z tyłu umieszcza się biały napisu po polsku: "ratownik" albo "ratownik medyczny", albo "pielęgniarka" oraz w języku angielskim: "medical staff". Ponadto lekarze wchodzących w skład zabezpieczenia medycznego na czerwonej kamizelce, z przodu i z tyłu oznaczeni są napisem "lekarz" oraz po angielsku: "doktor".

Widoczny musi być też punkt pomocy medycznej Znajdować się musi przy nim kwadratowa tablica w kolorze zielonym, o wymiarach co najmniej 70 cm x 70 cm, z centralnie umieszczonym krzyżem równoramiennym w kolorze białym, z napisem nad krzyżem "punkt pomocy medycznej" oraz z napisem pod krzyżem po angielsku: "first aid".

Z kolei koordynator medyczny imprezy ma na czerwonej kamizelce dwujęzyczny napis: "koordynator medyczny" oraz: "medical coordinator". Samo dwujęzyczne oznakowanie to za mało. Zarówno koordynator, jak i lekarz w punkcie pomocy medycznej muszą umieć komunikować się z poszkodowanymi po angielsku.

Łatwiej w szkole i filharmonii

Nie każde spotkanie większej liczby osób oznacza konieczność uzyskiwania zezwolenia, ustawa przewiduje sporo zwolnień. Przepisów ustawy nie stosuje się do nieodpłatnych imprez masowych organizowanych na terenach zamkniętych należących do jednostek organizacyjnych podległych m.in. resortom: obrony narodowej, sprawiedliwości czy oświaty lub szkolnictwa wyższego, ale pod warunkiem, że te jednostki te są organizatorami imprezy masowej, a nie np. wynajmują swój obiekt innemu organizatorowi. Wykazy jednostek podległych lub nadzorowanych przez poszczególnych ministrów, o których mowa w art. 2 ustawy, ustalane są w formie obwieszczeń ministrów i publikowane w Monitorze Polskim.

Wyłączone są też przedsięwzięcia organizowane w teatrach, operach, operetkach, filharmoniach, kinach, muzeach, bibliotekach, domach kultury i galeriach sztuki lub w innych podobnych obiektach, także w szkołach i placówkach oświatowych przez zarządzających nimi. Nie trzeba zgłaszać współzawodnictwa sportowego dzieci i młodzieży oraz zawodów dla sportowców niepełnosprawnych, a także sportu powszechnego o charakterze rekreacji ruchowej, pod warunkiem że jest to impreza ogólnodostępna i nieodpłatna, organizowana na terenie otwartym. Bez zgłoszenia obędzie się również impreza zamknięta zorganizowana przez pracodawców dla ich pracowników.

Ważne

Zarówno od decyzji o odmowie wydania zezwolenia, jak i o zakazie przeprowadzenia imprezy masowej można się odwołać do samorządowego kolegium odwoławczego. SKO rozpatruje odwołanie w ciągu czterech dni od dnia jego wniesienia

Ważne

Wójt musi sprawdzić, czy organizator imprezy do wniosku o wydanie zezwolenia na jej przeprowadzenie dołączył informację o czasie i rozmieszczeniu miejsc, w których będą sprzedawane, podawane lub spożywane napoje alkoholowe

500 osób w hali, 1000 na stadionie

Masową imprezą artystyczno-rozrywkową jest taka, na której liczba udostępnionych miejsc wynosi co najmniej 500 w hali lub innym obiekcie lub co najmniej 1000 na stadionie lub otwartej przestrzeni.

Masową imprezą sportową jest taka, która ma na celu współzawodnictwo sportowe lub popularyzowanie kultury fizycznej i została zorganizowana na stadionie lub w innym obiekcie niebędącym budynkiem, w którym liczba udostępnionych przez organizatora miejsc dla osób wynosi nie mniej niż 1000, a w przypadku hali sportowej lub innego tego typu budynku - nie mniej niż 300. Odrębnie w ustawie został określony mecz piłki nożnej, przy czym również w tym wypadku minimalna liczba osób, by imprezę uznać za masową, wynosi 1000.

Impreza o podwyższonym ryzyku zostanie uznana za masową, gdy liczba udostępnionych przez organizatora miejsc wynosi 300 - dla stadionu lub terenu umożliwiającego przeprowadzenie imprezy - oraz 200 - dla hali sportowej lub innego budynku.

Przykład

Jeden patrol na małym festynie

Dom kultury organizuje festyn, na którym będą występowały zespoły artystyczne. Spodziewa się 3 tys. uczestników. Nie jest to impreza o podwyższonym ryzyku. Dlatego wystarczy, że zapewni w ramach zabezpieczenia medycznego jeden zespół medyczny wyjazdowy bez lekarza i jeden patrol ratowniczy. Nie musi zatrudniać koordynatora medycznego imprezy ani organizować punktu pomocy medycznej. Organizator powinien jednak zawiadomić o takim przedsięwzięciu szpital, ponieważ rozporządzenie nie przewiduje w tym zakresie wyłączeń.

Ważne

O każdej imprezie masowej artystyczno- -rozrywkowej lub sportowej należy na 30 dni wcześniej poinformować najbliższy szpital

Zespoły wyjazdowe i punkty pomocy

Zabezpieczenie medyczne masowej imprezy artystyczno-rozrywkowej lub sportowej innej niż mecz piłki nożnej i niebędącej imprezą o podwyższonym ryzyku

do 5 tys. uczestników - jeden zespół bez lekarza,

od 5001 do 25 tys. - jeden zespół z lekarzem i jeden zespół bez lekarza,

od 25 001 do 65 tys. - jeden zespół z lekarzem i dwa bez,

od 65 001 - jeden zespół z lekarzem i dwa zespoły bez lekarza oraz na każde rozpoczęte kolejne 120 tys. uczestników powyżej 65 tys. uczestników - jeden zespół bez lekarza lub jeden zespół z lekarzem.

do 5 tys. uczestników - jeden,

od 5001 do 65 tys. - jeden na każde rozpoczęte kolejne 10 tys. uczestników powyżej 5 tys. uczestników,

od 65 001 - siedem na pierwsze 65 tys. uczestników oraz na każde rozpoczęte kolejne 15 tys. uczestników - jeden patrol ratowniczy;

od 10 tys. do 110 tys. - jeden punkt pomocy medycznej na każde rozpoczęte kolejne 50 tys. uczestników powyżej 10 tys.

od 110 001 - dwa punkty pomocy oraz na każde rozpoczęte kolejne 100 tys. uczestników powyżej 110 tys. uczestników - jeden punkt pomocy.

Kiedy więcej ratowników

Zabezpieczenie medyczne imprezy podwyższonego ryzyka lub meczu piłki nożnej

do 5 tys. uczestników - jeden zespół z lekarzem,

od 5001 do 25 tys. uczestników - jeden zespół z lekarzem i jeden bez lekarza,

od 25 001 do 45 tys. uczestników - jeden zespół z lekarzem i dwa bez lekarza,

od 45 001 do 65 tys. uczestników - dwa zespoły z lekarzem i dwa bez lekarza,

od 65 001 uczestników - dwa zespoły z lekarzem i dwa bez lekarza oraz na każde rozpoczęte kolejne 100 tys. uczestników powyżej 65 tys. osób - jeden zespół bez lekarza lub jeden z lekarzem.;

do 5 tys. uczestników - jeden patrol ratowniczy,

od 5001 do 65 tys. uczestników - jeden patrol na każde rozpoczęte kolejne 5 tys. uczestników,

od 65 001 uczestników - trzynaście patroli na pierwsze 65 tys. uczestników oraz na każde rozpoczęte kolejne 10 tys. osób powyżej 65 tys. - jeden patrol.

od 10 tys. do 100 tys. uczestników - jeden punkt pomocy medycznej na każde rozpoczęte kolejne 30 tys. uczestników powyżej 10 tys. osób,

od 100 001 uczestników - trzy punkty pomocy medycznej oraz na każde rozpoczęte kolejne 50 tys. uczestników powyżej 100 tys. uczestników - jeden punkt.

Zofia Jóźwiak

zofia.jozwiak@wp.pl

Dziękujemy za przeczytanie artykułu!
Źródło: Dziennik Gazeta Prawna

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.

Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.