Jakie uprawnienia ma właściciel gruntu, którego przeznaczenie zostało zmienione

Zgodnie z art. 20 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 z późn. zm.; dalej: ustawa) podjęcie uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego powinno być poprzedzone kilkoma rozstrzygnięciami o charakterze wstępnym, w tym weryfikacją zgodności projektu miejscowego planu z ustaleniami studium. W przeciwnym wypadku rada gminy, na podstawie art. 19 ustawy, powinna doprowadzić do zmiany projektu i polecić w tym celu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) ponowienie czynności określonych w art. 17 ustawy, w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. Koncepcja władztwa planistycznego, mająca umocowanie w przepisie art. 4 ustawy, przyznaje organom gminy prawo władczego rozstrzygnięcia co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje. Nie ulega wątpliwości, iż przysługujące gminie władztwo planistyczne może być skutecznie zrealizowane jedynie w planie zagospodarowania przestrzennego, który został uchwalony przy zachowaniu określonych ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zasad i trybu jego sporządzenia. Obydwie te przesłanki mają tak zasadnicze znaczenie przy realizowaniu władczych uprawnień gminy, jakimi są plany zagospodarowania przestrzennego, że ustawodawca w art. 28 ust. 1 ustawy ich naruszeniu przypisał sankcję nieważności. Przepis powyższy stanowi, że naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub w części. Brak zgodności ustaleń miejscowego planu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego stanowi, w ocenie przedstawicieli doktryny, organów nadzoru oraz w orzecznictwie, naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego. Naruszenie zasad uchwalania planu powoduje jego nieważność bez konieczności wykazania, że owo naruszenie mogło mieć wpływ na postanowienia planu (wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2011 r., IVSA/Wa283/11).

Zgodnie z dyspozycją art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organy gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Warunkiem formalnym wniesienia skargi jest wezwanie rady gminy do usunięcia naruszenia prawa (bezskuteczne) oraz wniesienie skargi w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Dalszym warunkiem o charakterze merytorycznym jest ustalenie, że skarżącemu przysługuje interes prawny lub uprawnienie umożliwiające zaskarżenie przedmiotowej uchwały, a wreszcie, czy ten indywidualny interes prawny (uprawnienie) mógł zostać naruszony zaskarżoną uchwałą. Właściciel gruntu, który jest niezadowolony ze zmiany przeznaczenia tego gruntu w miejscowym planie, może zatem złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, poprzedzoną jednak wezwaniem rady gminy do usunięcia naruszenia prawa.

Przyjmuje się, że nieważność aktu prawa miejscowego, a więc także uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, daje podstawy do jego wyeliminowania ze skutkiem wstecznym (ex tunc). Konieczny jest jednak w takich sytuacjach akt stwierdzający nieważność uchwały. W przypadku aktów prawa miejscowego aktem takim jest wyrok sądu administracyjnego uwzględniający skargę na uchwałę jednostki samorządu terytorialnego bądź też rozstrzygnięcie organu nadzoru.

@RY1@i02/2012/057/i02.2012.057.08800050d.802.jpg@RY2@

Anna Piecuch radca prawny, szef departamentu prawa zamówień publicznych i budowlanego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Anna Piecuch

radca prawny, szef departamentu prawa zamówień publicznych i budowlanego, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna