Unia Celna: jednolita procedura dla eksporterów z Polski

Osnową nowego sojuszu Rosji, Kazachstanu i Białorusi (a niedługo prawdopodobnie Armenii i Azerbejdżanu) jest Wspólny Obszar Celny - terytorium państw uczestników Unii Celnej (UC), na którym nie są stosowane cło i ograniczenia o charakterze gospodarczym wobec towarów pochodzących z terytoriów z tych krajów. Państwa członkowskie zaczęły stosować jednolitą taryfę celną (na podstawie Wspólnej Nomenklatury Towarowej) oraz wspólne pozataryfowe środki regulacji, jak również uporządkowały ulgi i preferencje dla towarów z krajów trzecich. Opłaty wwozowe pobiera się według stawek wspólnej taryfy celnej UC.

Najważniejsze akty prawne to: kodeks celny UC (dalej: kodeks), umowy międzynarodowe państw członkowskich oraz decyzje Komisji UC. Stawki rosyjskie były podstawą dla ok. 92 proc. przepisów. Regulują one działania organizacji oraz państw członkowskich.

Ważne

Nieoficjalne tłumaczenie kodeksu celnego UC na język angielski znajduje się na stronie: www.tsouz.ru/Docs/kodeks/Documents/TRANSLATION%20CUC.pdf

W stosunku do towarów zagranicznych z krajów trzecich nie wymaga się deklaracji zgodności według tzw. jednolitych wzorów. Wdrożono wzajemne uznawanie protokołów badań, co sprawia, że nie ma różnicy, czy towary są importowane, czy zostały wytworzone na obszarze UC.

Zgodnie z kodeksem do należności celnych zalicza się: cło (importowe i eksportowe), podatek od wartości dodanej (VAT) pobierany przy wwozie towarów na obszar UC, akcyzę (akcyzy) pobieraną przy wwozie towarów, opłaty celne. Stawki opłat dzielą się na:

wad valorem - określane w procentach w stosunku do wartości celnej deklarowanych towarów,

wspecyficzne - określane w odniesieniu do jednostki deklarowanego towaru,

wmieszane - stanowiące połączenie dwóch powyższych.

Obowiązek zapłaty ceł oraz opłat celnych obejmuje towary przewożone przez granicę celną, importowane lub eksportowe do obszaru celnego UC. Deklarant to osoba dokonująca zgłoszenia towarów, tj. przedstawiająca organowi celnemu informację dotyczącą towarów, wybranej procedury celnej i (lub) inne informacje niezbędne do dopuszczenia towarów, bądź osoba, w imieniu której towary są zgłaszane. Może to być cudzoziemiec - osoba fizyczna przewożąca towary przez granicę na użytek własny, jednostki organizacyjne mające swoje przedstawicielstwa w UC, osoba uprawniona do dysponowania towarami poza transakcją, której stroną jest osoba z państwa członkowskiego Unii Celnej.

Ważne

W zakładce www.tsouz.ru/db/techregulation/ znajduje się rejestr jednostek certyfikujących i laboratoriów badawczych (centrów) UC oceniających przestrzeganie przepisów technicznych i prowadzących oceny zgodności wyrobów

Przez "wartość celną" towarów kodeks rozumie wartość towaru określoną na podstawie postanowień umów międzynarodowych pomiędzy członkami UC przy imporcie towarów do wspólnego obszaru celnego, przy ich wywozie zaś - na podstawie przepisów prawa państw członkowskich. Płatnicy ceł sami obliczają wysokości tych opłat, z wyjątkiem egzekucji. Są one pobierane w państwie członkowskim, którego organ celny przeprowadza procedurę dopuszczenia towarów (poza procedurą tranzytu) lub na którego terytorium stwierdzono niezgodne z prawem przemieszczenie towarów przez granicę.

Do wartości celnej towarów należy dodać koszty prowizji transakcyjnych, opakowania produktów, transportu przed wjazdem do UC, załadunku, przeładunku, wyładunku, ubezpieczenia oraz licencji. Nie należy natomiast, co do zasady, uwzględniać wartości budowy, montażu, serwisowania, transportu towarów po dotarciu na teren UC, ceł i podatków zapłaconych w związku z wwozem. [tabela 1]

Przewoźnik zobowiązany jest do zawiadomienia urzędu celnego o przybyciu towaru na obszar celny poprzez złożenie dokumentów. Podstawą wprowadzenia na rynek jest zgłoszenie towarów w formie pisemnej lub elektronicznej. Do wyboru są deklaracje: towarowa, tranzytowa, pasażerska, środków transportu. Istnieje możliwość zgłoszenia wstępnego - deklaracja celna na towary zagraniczne może być złożona jeszcze przed ich importem do obszaru celnego. Dodatkowo przedstawia dokumenty w zależności o środka transportu: samochodowego [ramka 1] lub kolejowego. [ramka 2] Urząd celny w uzasadnionych przypadkach może zażądać dodatkowych dokumentów.

Procedura zgłoszenia obliguje deklaranta do dokonania zgłoszenia towarów, czyli złożenia do organu dokumentów, na postawie których została wypełniona deklaracja, uiszczenia opłat oraz/lub zabezpieczenia spełnienia wymogów korzystania z towarów w ramach odpowiedniej procedury. [tabela 2] Czynności mogą być wykonywane przez pełnomocnika.

W ciągu godziny od złożenia dokumentów celnych towar zostaje zarejestrowany, co automatycznie oznacza kontrolę celną - musi więc być tymczasowo przechowywany. Termin ten został ograniczony do dwóch miesięcy - chyba że zostanie złożony wniosek o przedłużenie. Deklaracja celna powinna wpłynąć przed upływem tego okresu. Stosownie do przepisów odprawa ma być przeprowadzona w terminie do jednego dnia od złożenia zgłoszenia. Pisemną decyzją kierownika urzędu termin może być przedłużony do dziesięciu dni.

Od działań i bezczynności organów przysługuje odwołanie do wyższego organu celnego, a także do sądu powszechnego lub arbitrażowego. Przepisy nowego kodeksu nie zawierają procedury odwołania się od decyzji organów celnych, które mają miesiąc na rozpatrzenie skargi. Na podstawie art. 1 kodeksu prawo państw członkowskich stosuje się subsydiarnie w przypadkach, gdy dana sytuacja nie została w nim ujęta. Stosownie do prawa rosyjskiego proceduralne aspekty rozpoznawania, składania i wydawania decyzji uregulowane zostały w rozdziale 3 ustawy o regulacjach celnych

Ważne

Tekst ustawy o regulacjach celnych znajduje się na stronie: www.tks.ru/news/law/2010/11/29/0003

Skargę dotyczącą decyzji, działania (lub bezczynności) organu celnego należy składać w terminie trzech miesięcy liczonym od chwili zawiadomienia lub upływu terminu na podjęcie decyzji lub działania. Złożenie odwołania nie zawiesza wykonania decyzji.

Opracowania w języku polskim przydatne dla początkujących eksporterów znajdują się na stronie http://moskwa.trade.gov.pl w zakładce Biblioteczka WPHI. Wszelkie informacje i nowości dostępne są na oficjalnej stronie Komisji UC: www.eurasiancommission.org/.

Tabela 1. Cła i inne opłaty

cło (importowe i eksportowe)	cło ad valorem
podatek od wartości dodanej (VAT)	pobierane przy wwozie towarów na obszar celny Unii Celnej	specyficzne
akcyza	mieszane
opłaty celne

Tabela 2. Najważniejsze procedury

	Wwiezione do UC towary zagraniczne znajdują się na obszarze celnym i na jej obszarze są wykorzystywane. Uiszczenie należności oraz podatków sprawia, że znajdują się w wolnym obrocie.
	Wywóz poza obszar UC towarów przeznaczonych do stałego ich zlokalizowania poza jej granicami. Eksportu dokonuje się po uiszczeniu należności celnych.
	Towary przewożone są przez obszar celny UC pod kontrolą celną, w tym przez terytorium państwa niebędącego członkiem UC, bez uiszczenia należności celnych i podatków.
	Towary wwożone się na terytorium UC bez uiszczenia należności celnych. Podlegają kontroli celnej przez okres do 3 lat.
	Procedura polegająca na wykorzystywaniu towarów zagranicznych dla celów przetwarzania, na skutek których towary zagraniczne tracą swoje indywidualne cechy w okresie do 1 roku i nie podlegają obowiązkowi zapłaty importowych należności.

Ramka 1. Dokumenty przy transporcie samochodowym

W przypadku dostarczenia towarów transportem samochodowym przewoźnik przedkłada: dokumenty dotyczące środka transportu, dokumenty przewozowe (CMR), dokumenty handlowe dotyczące dóbr (rachunek, specyfikacje oraz dokumenty potwierdzające transakcję), a ponadto:

informacje o rejestracji środka transportu,

nazwę i adres przewoźnika,

nazwę kraju wysyłki oraz kraju odbioru,

nazwę i adres nadawcy i odbiorcy,

informacje o sprzedawcy i odbiorcy zgodnie z dokumentami handlowymi posiadanymi przez przewoźnika,

informacje o ładunku (liczbie sztuk) oraz o ich oznakowaniu i rodzaju opakowania,

nazwę i kody według jednolitego systemu opisu i kodowania towarów lub jednolitej nomenklatury towarowej w handlu zagranicznym,

wagę brutto w kilogramach lub objętość w metrach sześciennych, z wyjątkiem ładunków dużych,

informacje o przemieszczeniu towarów, których wwóz jest ograniczony,

informacje o miejscu i dacie wystawienia międzynarodowego listu przewozowego.

Ramka 2. Dokumenty przy transporcie kolejowym

W przypadku dostarczenia towarów transportem kolejowym przewoźnik przedkłada:

nazwę i adres nadawcy i odbiorcy towarów,

nazwę stacji wysyłki oraz stacji przeznaczenia,

informacje o ładunku (liczbie sztuk) oraz o ich oznakowaniu i rodzaju opakowania,

nazwę i kody według jednolitego systemu opisu i kodowania towarów lub jednolitej nomenklatury towarowej w handlu zagranicznym,

wagę brutto towarów (w kilogramach),

numery identyfikacyjne kontenerów.

@RY1@i02/2013/238/i02.2013.238.215000600.801.jpg@RY2@

Bartosz Mendyk Stowarzyszenie Współpracy Polska - Wschód

Bartosz Mendyk

Stowarzyszenie Współpracy Polska - Wschód

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/238/i02.2013.238.215000600.802.jpg@RY2@

dr Aleksander Jerszow doradca handlowy przy ambasadzie Rosji

Chciałbym przedstawić temat Unii Celnej Białorusi, Kazachstanu i Rosji (UC) w nieco szerszym kontekście geograficznym oraz czasowym. Unia ta powstała w 2010 roku. W styczniu 2012 roku trzech jej członków utworzyło Wspólny Obszar Gospodarczy, co na pierwszym etapie oznacza podjęcie kilku kroków integracyjnych: swobodny przepływ kapitału, uproszczenia w przemieszczaniu siły roboczej, stopniowa unifikacja technicznych uregulowań, jednolite zasady dotacji w przemyśle i w rolnictwie, ujednolicenie polityki makroekonomicznej i w zakresie konkurencji.

W pewnym sensie UC stanowi lokomotywę procesów reintegracyjnych na znacznej części obszaru Wspólnoty Niepodległych Państw oraz zalążek nowej organizacji - Euroazjatyckiej Unii Gospodarczej (EAUG), którą członkowie UC zamierzają powołać 1 stycznia 2015 r. Istnieją perspektywy dalszego rozszerzenia UC. W najbliższym czasie zacznie się opracowanie tzw. map drogowych - harmonogramów przystąpienia dla Armenii oraz Kirgizji.

Dla partnerów zewnętrznych UC jej utworzenie oznacza m.in. zniesienie kontroli celnej na granicach wewnętrznych, ujednolicenie ustawodawstwa, procedur i dokumentacji, polepszenie warunków działalności handlowej. Po przystąpieniu Rosji w sierpniu 2012 roku do Światowej Organizacji Handlu (ang. WTO, Word Trade Organization) Białoruś i Kazachstan, choć na razie nie są członkami tej organizacji, uznały, że zobowiązania Rosji wobec WTO będą stanowiły część ich prawa w zakresie kompetencji organów UC.

Jak w przypadku każdej wspólnoty integracyjnej, tworzenie UC jest procesem złożonym i nadal trwającym. Kraje UC mają np. wspólny kodeks celny, ale na razie w 339 ustępach powołuje się on na narodowe ustawodawstwo celne, cywilne, walutowe, podatkowe. Jest więc jeszcze sporo pracy w dziedzinie ujednolicenia prawa celnego państw członkowskich. Nie jest to proste, bo wiąże się z uwzględnieniem poszczególnych interesów narodowych.

Innym przykładem tego rodzaju może być stosowanie norm konwencji o czasowej odprawie. Białoruś, Kazachstan i Rosja przystąpiły do konwencji jeszcze przed powołaniem UC, w różnym czasie oraz na różnych warunkach. To może stworzyć pewne niedogodności, np. podczas wwozu towarów na targi na obszarze kilku krajów UC. Kiedyś takie same problemy występowały w Unii Europejskiej. Potrzebny był czas, żeby można je było rozwiązać.