Zalecenia pokontrolne można zaskarżyć

Zalecenia pokontrolne wojewódzkiego inspektora jakości handlowej dotyczące usunięcia nieprawidłowości w zakresie znakowania i oznaczania produktu mają charakter publicznoprawny oraz dotyczą obowiązków firmy wynikających z przepisów. To oznacza, że pismo takie podlega kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne.

Wojewódzki inspektor jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych po przeprowadzaniu kontroli wezwał spółkę do usunięcia w terminie 180 dni od dnia otrzymania pisma nieprawidłowości poprzez wykonanie zalecenia: nie stosować w znakowaniu produktów żadnych terminów ani praktyk używanych w znakowaniu lub reklamie mogących wprowadzić w błąd konsumenta poprzez sugerowanie, że produkt lub składniki spełniają wymogi wymienione w art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych.

Spółka wniosła skargę. Wojewódzki sąd administracyjny odrzucił ją uznając, że zarówno w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak i w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz.U. z 2001 r. nr 5, poz. 44 ze zm.) brak jest podstawy prawnej do zaskarżenia pisma stanowiącego zalecenia pokontrolne.

Zalecenia zawierają jedynie ustalenia faktyczne i związane z nimi wnioski, nie nakładają natomiast na kontrolowanego żadnych obowiązków, Spółka złożyła skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, uchylając zaskarżone postanowienie. Uznał, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy zalecenia pokontrolne wojewódzkiego inspektora jakości handlowej dotyczące usunięcia nieprawidłowości w zakresie znakowania i oznaczania produktu stanowią akt lub czynność, o której mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a.

Zgodnie z przepisem kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów.

NSA podzielił pogląd wyrażony w uchwale NSA z 7 grudnia 1998 r. (sygn. akt FPS/18/98), który analizując problem zaskarżalności kontroli skarbowej zauważył, że wskazanie nieprawidłowości stwierdzonych w czasie kontroli odbywa się z zachowaniem reguł procesowych tj.: przedstawieniem wniosków dotyczących sposobu i terminu usunięcia nieprawidłowości, obowiązkiem kontrolowanego zapewnienia stanu zgodności z prawem poprzez usunięcie wytkniętych nieprawidłowości i sprzężonym z nim obowiązkiem poinformowania organu kontroli o realizacji wniosków zawartych w wyniku kontroli.

W ocenie NSA, sąd I instancji pominął, że zalecenia zawierały stwierdzone uchybienia oraz rekomendacje ich usunięcia w oznaczonym przez organ kontroli terminie w celu zapewnienia stanu zgodnego z przepisami (art. 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007) w kwestii sposobu oznakowania produktu poddanego kontroli.

Wskazane elementy wyniku kontroli świadczą o tym, że organ nie ograniczył się tylko do ustalenia stanu faktycznego i wykazania stwierdzonych nieprawidłowości lecz wskazał na istnienie po stronie kontrolowanego podmiotu obowiązków, których wykonanie ma zapewnić stan zgodności z prawem. Obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wynika wprost z art. 28 ust. 2a ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

NSA uznał, że zalecenia pokontrolne zawierają cechy właściwe dla czynności, o których mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a., gdyż mają charakter publicznoprawny oraz dotyczą obowiązków skarżącej wynikających z przepisów.

z 4 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2522/14

DGP przypomina

Nie wszystkim zajmie się sąd

● Postanowienie o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli podatkowej nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów, a zatem nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a., czyli nie podlega właściwości sądu administracyjnego (postanowienie NSA z 25 września 2014 r., sygn. akt I FSK 1527/14)

● Postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług ma odmienny charakter i podstawę prawną niż art. 3 par. 2 pkt 4 p.p.s.a. Jest to orzeczenie o charakterze procesowym. Na postanowienie takie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, ponieważ wywołuje ono wyłącznie skutki procesowe (postanowienie NSA z 8 września 2014 r., sygn. akt I FSK 1390/14)

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA

KOMENTARZ EKSPERTA

Władza inspektorów

@RY1@i02/2014/230/i02.2014.230.02300050d.803.jpg@RY2@

Mariusz Bidziński radca prawny z Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy

Działalność w zakresie produkcji, składowania, konfekcjonowania i obrotu artykułami rolno-spożywczymi, kontrolowana jest przez inspektorów jakości handlowej. Z tego sporządzany jest protokół. Ustawa nie reguluje trybu odwołania od treści zaleceń określonych po kontroli. Przedsiębiorca ma uprawnienie do złożenia uwag do protokołu przed jego podpisaniem, co w żaden sposób nie wiąże organu kontrolnego. Treść protokołu i zlecenia w nim zawarte, nawet jeżeli są niesłuszne, stanowią o obligatoryjnym obowiązku przedsiębiorcy do ich zastosowania pod rygorem nałożenia kary pieniężnej w wysokości do trzykrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Orzeczenie NSA wskazuje, że kontrola, z której sporządzany jest protokół zawiera się w katalogu czynności określonych w art. 3 par. 2 pkt. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ nakłada na przedsiębiorcę obowiązek. Przyjęcie interpretacji odmiennej wskazywałoby, że inspektorzy posiadają władzę absolutną w zakresie kontroli. Ponadto brak możliwości zaskarżenia protokołu pozbawiałoby przedsiębiorcę możliwości kontroli nałożonego obowiązku oraz zamykało drogę sądową, a to jest sprzeczne z określonym w art. 45 konstytucji prawem do sądu.