Kodeks wyborczy (część XI)

z 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.)

Dział VIII. Wybory wójta, burmistrza i prezydenta miasta

Wprowadzenie

Funkcjonujący w latach 1990-2002 system wyborów pośrednich organu wykonawczego gminy był krytykowany przede wszystkim za kreowanie słabego zarządu gminy, uzależnionego od zmiennych układów politycznych. Wskazywano, że wybory pośrednie znacznie utrudniają przypisanie odpowiedzialności konkretnym osobom za rezultaty polityki komunalnej. W związku z tym pojawiły się postulaty zmiany pozycji ustrojowej i sposobu wyboru organu wykonawczego gminy[1]. Nastąpiły one 27 października 2002 r., kiedy to weszła w życie ustawa z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Dokonana przez nią nowelizacja u.s.g. przekształciła urząd wójta z funkcji przewodniczącego kolegialnego organu wykonawczego gminy (zarządu) w jednoosobowy (monokratyczny) organ gminy. Drugą istotną innowacją była zmiana trybu obsadzania stanowiska wójta i odwoływania z niego. Wójt wybierany jest w wyborach powszechnych, a może być odwołany wyłącznie w drodze referendum gminnego. Zmiany te pociągnęły za sobą daleko idące skutki. W szczególności umocniły pozycję wójta względem rady gminy (głównie przez to, że rada utraciła prawo wyboru i odwoływania wójta) oraz zwiększyły zakres jego kompetencji, a tym samym i odpowiedzialności za prowadzenie spraw gminy. Wójt stał się też obligatoryjnie pracownikiem samorządowym[2].

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Do wyborów wójta w zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 10 działu VII, chyba że przepisy niniejszego działu stanowią inaczej.

●W kwestiach nieuregulowanych w dziale VIII stosuje się przepisy rozdziału 10 działu VII, czyli dotyczące wyborów do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego.

●Przepis ten budzi wątpliwości, ponieważ nie zawiera on odesłania do regulacji dotyczących możliwości oprotestowywania wyników wyborów wójta. Przepisy dotyczące protestów wyborczych w wyborach samorządowych zostały bowiem umiejscowione w rozdziale 6 działu VII zatytułowanym "Ważność wyborów". Zdaniem A. Wierzbicy[3] jest to wynik przeoczenia ustawodawczego, trudno byłoby bowiem zaakceptować koncepcję, w myśl której wyniki wyborów wójta nie podlegają wzruszeniu za pośrednictwem instytucji protestu wyborczego. Ponadto autorka wskazuje, że przepisy dotyczące protestów wyborczych zostały także umieszczone w przepisach ogólnych k.w., tj. w dziale I, rozdziale 10, które dotyczą wszystkich rodzajów wyborów objętych zakresem przedmiotowym kodeksu, a więc także wyborów wójta. Nie zmienia to jednak faktu, że regulacje te są niewystarczające do uznania ich za prawidłowe, ponieważ wskazane normy ogólne stanowią w art. 83 k.w., że protest wyborczy wnosi się do sądu wskazanego w przepisach szczególnych kodeksu. Zasady wnoszenia protestów i tryb ich rozpatrywania, a także orzekania o ważności wyborów określają przepisy szczególne kodeksu. Takich szczególnych przepisów w odniesieniu do wyborów wójta w k.w. nie ma.

Wybory wójta są powszechne, równe, bezpośrednie oraz odbywają się w głosowaniu tajnym.

●Zasada powszechności odnosi się do kręgu osób, którym przysługują prawa wyborcze, i wskazuje, że z tych praw korzystają wszyscy. Prawo wyborcze dopuszcza jednak wyjątki od zasady powszechności wyborów w postaci cenzusów wyborczych. Oznaczają one wprowadzenie pewnych wymagań kwalifikujących do udziału w wyborach. Na przykład cenzus zamieszkania (tzw. domicyl) uzależnia przyznanie praw wyborczych od stałego zamieszkania przez określony czas na terytorium danego kraju albo wspólnoty samorządowej. Cenzus wieku wiąże korzystanie z praw wyborczych z osiągnięciem określonego wieku. Zwykle jest to wiek, w którym uzyskuje się pełnoletniość. Zasadą jest także stosowanie cenzusu obywatelstwa, czyli uzależnienie praw wyborczych od posiadania obywatelstwa danego państwa. Pewnym ograniczeniem powszechnego dostępu do praw wyborczych są również często stosowane w państwach demokratycznych wykluczenia z wyborów dotyczące osób, które dopuściły się pewnych czynów karalnych bądź nie są w stanie świadomie kierować swoim postępowaniem (osoby pozbawione praw publicznych, osoby ubezwłasnowolnione). Regułą jest, że ograniczenia i włączenia w zakresie biernego prawa wyborczego sięgają dalej niż te, które dotyczą prawa wybierania, co wiąże się z koniecznością stawiania wyższych wymagań kandydatom do funkcji publicznych od tych, które powinni spełniać wyborcy[4].

●Zasada równości praw wyborczych stanowi rozwinięcie konstytucyjnej zasady równego traktowania. Zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1) i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). W prawie wyborczym o równości można mówić w dwóch aspektach: formalnym i materialnym. Równość w znaczeniu formalnym wyraża się w przyznaniu każdemu wyborcy w jednych wyborach takiej samej liczby głosów. Przejawem równego traktowania w wyborach jest także zapewnienie każdemu uczestniczenia w wyborach na jednakowych warunkach. Równość w ujęciu materialnym to przyznanie głosom wszystkich wyborców jednakowej siły (znaczenia). Ważną rolę w zachowaniu równości wyborców w tym ostatnim znaczeniu odgrywa sposób określania kształtu i rozmiaru okręgu wyborczego oraz liczby mandatów przypadających na ten okręg[5].

●Zasada bezpośredniości może być rozpatrywana w dwóch aspektach: jako wymaganie osobistego głosowania bądź jako oddanie głosu bezpośrednio na imiennie wskazanego kandydata (głosowanie imienne)[6].

●Zasada tajności odnosi się wyłącznie do głosowania, a nie do całego procesu wyborczego. Tajność głosowania stanowi istotną gwarancję swobodnego podejmowania indywidualnych decyzji wyborczych. Wymaganie tajności głosowania jest adresowane przede wszystkim do organów wyborczych. Nie pozwala na zidentyfikowanie głosu wyborcy i przez to chroni go przed ewentualnymi konsekwencjami za to, w jaki sposób głosował. Zasada tajności głosowania nie wiąże wyborcy i nie oznacza, że on sam nie może ujawnić dokonanego wyboru[7].

●Choć nie ma w art. 471 k.w. wymienionej zasady większościowej, to jednak nie ulega wątpliwości, że wybory wójta (burmistrza, prezydenta miasta) odbywają się z zastosowaniem zasady większości bezwzględnej, gdzie do zwycięstwa w pierwszej turze potrzebne jest poparcie co najmniej 50 proc. + 1 biorących udział w głosowaniu[8].

Kandydat na wójta nie może jednocześnie kandydować na wójta w innej gminie.

●Przepis ten ogranicza bierne prawo wyborcze kandydata na wójta. Ograniczenie to wynika jednak z celu wyborów samorządowych, którym jest obsadzenie stanowisk wybieralnych w jednostkach samorządu terytorialnego. Rozwiązanie to zapobiega równoczesnemu wyborowi tej samej osoby na stanowisko wójta w dwóch gminach. Można dostrzec tu troskę ustawodawcy o uniknięcie ewentualnego konfliktu interesów obu gmin. Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 11 k.w. wójt nie musi stale zamieszkiwać na obszarze gminy, w której kandyduje. K.w. nie zakazuje jednoczesnego kandydowania na wójta i radnego z listy tego samego albo różnych komitetów wyborczych. Oznacza to, że ta sama osoba może kandydować na wójta w jednej gminie, a na radnego w innej (co umożliwia zniesienie zasady domicylu w wyborach wójta). Ta sama osoba może kandydować na wójta z innego komitetu niż na radnego[9].

●W razie stwierdzenia, że kandydat na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) ubiega się o takie stanowisko w różnych gminach, wzywa się pełnomocnika komitetu wyborczego lub kandydata do bezzwłocznego wycofania zgody na kandydowanie w więcej niż jednej gminie. W przypadku zwlekania z wycofaniem zgody lub braku możliwości porozumienia się z kandydatem bądź z pełnomocnikiem komitetu wyborczego komisarz wyborczy ma obowiązek zwrócenia się do właściwych gminnych komisji wyborczych o podanie daty i godziny rejestracji listy z nazwiskiem tego kandydata, a następnie uchyla w trybie nadzoru uchwałę tej gminnej komisji wyborczej, która później zarejestrowała tę osobę[10].

§ 1. Za wybranego na wójta uważa się tego kandydata, który w głosowaniu otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów.

§ 2. Jeżeli żaden z kandydatów nie otrzymał określonej w § 1 liczby ważnie oddanych głosów, czternastego dnia po pierwszym głosowaniu przeprowadza się ponowne głosowanie.

§ 3. W ponownym głosowaniu wyboru dokonuje się spośród dwóch kandydatów, którzy w pierwszym głosowaniu otrzymali największą liczbę ważnie oddanych głosów. W przypadku gdy więcej niż dwóch kandydatów otrzyma liczbę głosów uprawniającą do udziału w ponownym głosowaniu, o dopuszczeniu kandydata do wyborów w ponownym głosowaniu rozstrzyga większa liczba obwodów głosowania, w których jeden z kandydatów otrzymał większą liczbę głosów, a jeżeli liczba tych obwodów byłaby równa - rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez gminną komisję wyborczą. W losowaniu mają prawo uczestniczenia wszyscy kandydaci lub pełnomocnicy wyborczy ich komitetów wyborczych.

§ 4. Jeżeli którykolwiek z dwóch kandydatów, o których mowa w § 3, wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wyborcze albo umrze, w ponownym głosowaniu bierze udział jeden kandydat.

§ 5. Za wybranego w ponownym głosowaniu uważa się tego kandydata, który otrzymał większą liczbę ważnie oddanych głosów.

§ 6. W przypadku, o którym mowa w § 2, gminna komisja wyborcza niezwłocznie informuje, w drodze uchwały, o konieczności i przyczynach przeprowadzenia ponownego głosowania oraz podaje datę ponownego głosowania, a także nazwiska i imiona kandydatów kandydujących w ponownym głosowaniu. Jeden egzemplarz uchwały przekazuje się niezwłocznie komisarzowi wyborczemu.

§ 7. W przypadku gdy obaj kandydaci w ponownym głosowaniu otrzymają tę samą liczbę głosów, za wybranego uważa się tego kandydata, który w większej liczbie obwodów głosowania otrzymał więcej głosów niż drugi kandydat. Jeżeli liczby obwodów, o których mowa w zdaniu poprzednim, byłyby równe, o wyborze wójta rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez gminną komisję wyborczą. W losowaniu mają prawo uczestniczenia obaj kandydaci lub pełnomocnicy wyborczy ich komitetów wyborczych.

§ 8. Tryb przeprowadzania losowania, o którym mowa w § 3 i 7, określa Państwowa Komisja Wyborcza.

●Artykuł 473 k.w. określa zasady wyboru wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Za wybranego na którekolwiek z tych stanowisk uważa się kandydata, który otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów, aby więc zostać wybranym, konieczne jest uzyskanie 50 proc. głosów plus 1 (większość bezwzględna).

●System większości bezwzględnej (ang. majority system) zwany jest również systemem dwóch tur. Jest to jeden z popularniejszych większościowych systemów wyborczych, stosowanych bardzo często w wyborach organów jednoosobowych (np. prezydentów), gdzie wymogiem jest uzyskanie faktycznej akceptacji większości głosujących, co daje zawsze mocną demokratyczną legitymację. W systemie większości bezwzględnej, podobnie jak w systemie większości względnej, wybory odbywają się w jednomandatowych okręgach wyborczych. System ten gwarantuje, że wybrany zostanie ten, za kim opowie się większość głosujących, jednakże nie daje szans tym pretendentom, którzy uzyskując stosunkowo dobry (ale nie najlepszy) rezultat w pierwszej turze, mogliby liczyć na większe poparcie w drugiej. Konieczność uzyskania bezwzględnej większości głosów działa na korzyść kandydatów będących do zaakceptowania przez większość, a więc z reguły o umiarkowanych poglądach, popularnych, rekrutujących się najczęściej z dużych partii politycznych[11]. System taki stwarza korzystne przesłanki do tworzenia w drugiej turze różnych bloków wyborczych (koalicji)[12].

●Jeżeli w pierwszym głosowaniu, czyli w pierwszej turze wyborów, żaden z kandydatów nie otrzymał większości bezwzględnej głosów ważnie oddanych, to po dwóch tygodniach, również w dzień wolny od pracy, przeprowadza się ponowne głosowanie (drugą turę wyborów[13]), w którym biorą udział dwaj kolejni kandydaci, którzy otrzymali największą liczbę ważnie oddanych głosów[14]. Za wybranego w ponownym głosowaniu uważa się kandydata, który uzyskał więcej ważnie oddanych głosów. W tym wypadku nie obowiązuje większość bezwzględna.

●Może się jednak zdarzyć, że dwaj lub więcej kandydatów kwalifikujących się do drugiej tury wyborów otrzyma równą liczbę głosów. W takiej sytuacji jako kryterium dopuszczenia do ponownego głosownia bierze się liczbę obwodów do głosowania, w których kandydat otrzymał większą liczbę głosów, a jeżeli i to kryterium nie wystarczy do rozstrzygnięcia pierwszeństwa, wówczas o mandacie rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez gminną komisję wyborczą[15].

●Bywają również takie sytuacje, gdy jeden z kandydatów dopuszczony do ponownego głosowania wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wybieralności albo umrze, wówczas w głosowaniu ponownym bierze udział tylko jeden kandydat. W ocenie W. Skrzydło[16] trudno to nazwać wyborem, skoro wyborcy nie mają między kim wybierać. Zdaniem tego autora szkoda, że w toku prac kodyfikacyjnych zrezygnowano z rozwiązania, które przyjmowała ordynacja wyborcza z 2002 r. o wyborze wójta w art. 4, dopuszczająca udział w ponownym głosowaniu kolejnego kandydata, który otrzymał największą liczbę głosów.

●Losowanie odbywa się w ten sposób, że do jednakowych, nieprzezroczystych kopert wkłada się kartki z wypisanymi nazwiskami i imionami kandydatów. Po wymieszaniu kopert losuje się jedną z nich. Nazwisko i imię wylosowanego kandydata oraz - ewentualnie - numer listy odczytuje się i okazuje obecnym, a wylosowaną kartkę dołącza się do protokołu. Na żądanie osób obecnych przy losowaniu należy okazać zawartość niewylosowanych kopert. Przebieg przeprowadzonego losowania opisuje się w protokole[17].

●Ponowne głosowanie przeprowadza i ustala jego wyniki w obwodzie ta sama obwodowa komisja wyborcza, która przeprowadziła głosowanie 16 listopada 2014 r. Zadania obwodowej komisji wyborczej w zakresie przygotowania i przeprowadzenia ponownego głosowania są takie same, jak te związane z przeprowadzeniem głosowania 16 listopada 2014 r. Obwodowa komisja wyborcza powinna:

- odbyć posiedzenie nie później niż na 5 dni przed dniem głosowania w celu omówienia zadań związanych z przygotowaniem ponownego głosowania. Musi ustalić plan odbioru kart do głosowania, spisu wyborców, formularzy protokołów głosowania i innych materiałów wyborczych oraz plan pracy w dniu ponownego głosowania;

- w razie nieusprawiedliwionej nieobecności na posiedzeniu niektórych członków komisji przewodniczący komisji powinien niezwłocznie zawiadomić wójta o konieczności dokonania zmian w składzie komisji, tak aby komisja mogła przeprowadzić ponowne głosowanie i ustalić jego wyniki w ustawowym składzie (5-9 osób);

- dokonać kontroli przygotowania lokalu wyborczego do dnia głosowania w zakresie niezbędnego wyposażenia oraz w celu usunięcia ewentualnych materiałów agitacyjnych związanych z prowadzoną kampanią wyborczą. W lokalu wyborczym powinny znajdować się wyłącznie urzędowe obwieszczenia, a więc uchwała gminnej (miejskiej) komisji wyborczej o przeprowadzeniu ponownego głosowania, z informacją o kandydatach biorących udział w ponownym głosowaniu, obwieszczenie o podziale gminy na obwody głosowania oraz informacja o sposobie głosowania i warunkach ważności oddanego głosu. Stałe elementy wyposażenia lokalu wyborczego, w tym np. krzyż i inne emblematy o charakterze religijnym, nie stanowią elementu agitacji wyborczej i nie wymagają ich usunięcia na czas głosowania;

- odebrać za pokwitowaniem materiały wyborcze: karty do głosowania, spisy wyborców, pieczęć komisji, formularze - protokołów głosowania itp.[18].

●Druk i niezwłoczne rozplakatowanie na terenie gminy uchwał o ponownym głosowaniu zapewnia wójt (burmistrz, prezydent miasta). Natomiast gminna (miejska) komisja wyborcza zarządza druk kart do głosowania w drugiej turze oraz zapewnia, w porozumieniu z wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta), dostarczenie ich oraz innych dokumentów wyborczych obwodowym komisjom wyborczym. Sposób przeprowadzenia ponownego głosowania gminna komisja wyborcza omawia z obwodowymi komisjami wyborczymi, stosując zasady dotyczące pierwszego głosowania[19].

●Podczas wszystkich czynności komisji w dniu ponownego głosowania w lokalu wyborczym mogą przebywać wyłącznie mężowie zaufania wyznaczeni przez pełnomocników wyborczych (lub osoby przez nich upoważnione) komitetów wyborczych, które zgłosiły kandydatów uczestniczących w ponownym głosowaniu. Mężowie zaufania mogą legitymować się upoważnieniami dotyczącymi wyborów przeprowadzanych w dniu pierwszego głosowania. Pełnomocnicy wyborczy, jeżeli zajdzie taka potrzeba, mogą wyznaczyć do pełnienia funkcji męża zaufania nową osobę. Obowiązuje jednak zasada, że każdego kandydata uczestniczącego w ponownym głosowaniu może reprezentować tylko jeden mąż zaufania. Mężowie zaufania danego komitetu wyborczego mogą jednakże zmieniać się w ciągu pracy komisji[20].

●Głosowanie ponowne przeprowadza się na podstawie spisów wyborców sporządzonych przed pierwszym głosowaniem, podlegających aktualizacji polegającej w szczególności na umieszczeniu w spisie osób, które najpóźniej w dniu ponownego głosowania ukończą 18 lat. Komisja otrzyma zaktualizowany egzemplarz spisu, na którym, w rubryce przeznaczonej do potwierdzania otrzymania karty przez wyborcę wpisana będzie data ponownego głosowania w wyborach wójta. Obwodowa komisja wyborcza dopisuje do spisu wyborców w dniu ponownego głosowania wyłącznie osobę:

- pominiętą w spisie, jeżeli udokumentuje ona (np. przedstawiając dowód osobisty), iż stale zamieszkuje na terenie tego obwodu głosowania, a dział ewidencji ludności urzędu gminy, na żądanie komisji, potwierdzi telefonicznie, że pominięcie jest wynikiem pomyłki powstałej przy sporządzaniu spisu. Członek komisji, który otrzymał potwierdzenie z urzędu gminy, sporządza notatkę, którą dołącza się do spisu wyborców;

- skreśloną ze spisu dla danego obwodu głosowania w związku z umieszczeniem w spisie wyborców w obwodzie odrębnym, jeżeli udokumentuje ona, iż opuściła daną jednostkę przed dniem głosowania. Przed dopisaniem takiej osoby do spisu wyborców należy sprawdzić, czy wyborca jest skreślony ze spisu, a przy jego nazwisku znajduje się adnotacja o skreśleniu w związku z umieszczeniem w spisie wyborców w obwodzie odrębnym.

Komisja nie jest uprawniona do dokonywania jakichkolwiek innych zmian w spisie wyborców[21].

●Wraz ze spisem wyborców komisja otrzyma aktualną listę wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa do głosowania. Na podstawie tej listy komisja dopuści do głosowania osoby posiadające pełnomocnictwo do głosowania, które głosując w pierwszym głosowaniu, oddały komisji akt pełnomocnictwa. Komisja dopuści również do głosowania pełnomocników, którzy w dniu ponownego głosowania przedstawią akty pełnomocnictwa. Przed wydaniem kart do głosowania komisja sprawdza w spisie wyborców, czy wyborca, który udzielił pełnomocnictwa, jest ujęty w spisie wyborców, a także czy wyborca nie głosował wcześniej osobiście oraz czy w spisie nie odnotowano, że pełnomocnictwo wygasło z innej przyczyny lub zostało cofnięte. Jeżeli wyborca, który udzielił pełnomocnictwa, nie jest ujęty w spisie wyborców, komisja jest obowiązana wyjaśnić telefonicznie w dziale ewidencji ludności urzędu gminy przyczynę nieumieszczenia wyborcy w spisie wyborców. Jeżeli urząd gminy potwierdzi, że nieumieszczenie wyborcy w spisie wynika z omyłki, komisja dopisuje wyborcę (nie pełnomocnika) do spisu wyborców na właściwym dodatkowym formularzu spisu (w części A spisu wyborców - obywateli polskich, natomiast w części B spisu wyborców - pozostałych obywateli Unii Europejskiej). Członek komisji, który otrzymał potwierdzenie z urzędu gminy, sporządza notatkę, którą dołącza się do spisu wyborców. Komisja odmawia wydania pełnomocnikowi kart do głosowania i zatrzymuje akt pełnomocnictwa do głosowania w przypadku wcześniejszego głosowania osobistego wyborcy, wygaśnięcia pełnomocnictwa z innej przyczyny lub cofnięcia pełnomocnictwa. Po stwierdzeniu, że wyborca nie głosował osobiście, pełnomocnictwo nie wygasło z innej przyczyny i nie zostało cofnięte, komisja odnotowuje nazwisko i imię (imiona) pełnomocnika wyborcy w spisie wyborców w rubryce "Uwagi" odpowiadającej pozycji, pod którą umieszczono nazwisko wyborcy, wraz z oznaczeniem "pełnomocnik", akt pełnomocnictwa do głosowania załącza do spisu i wydaje pełnomocnikowi karty do głosowania. Ponadto komisja odnotowuje fakt głosowania przez pełnomocnika na otrzymanej wraz ze spisem wyborców liście wyborców, którzy udzielili pełnomocnictwa do głosowania w ich imieniu. Pełnomocnik potwierdza otrzymanie kart do głosowania własnym czytelnym podpisem w rubryce spisu przeznaczonej na potwierdzenie otrzymania kart do głosowania przez wyborcę udzielającego pełnomocnictwa do głosowania[22].

●Tryb ustalenia wyników ponownego głosowania w obwodzie i sporządzania protokołu jest analogiczny do ustalania wyniku pierwszego głosowania 16 listopada 2014 r., z tym że komisja sporządza protokół zgodnie ze wzorem właściwym dla głosowania ponownego, ustalonym przez PKW[23].

●Niezwłocznie po sporządzeniu protokołu komisja podaje do wiadomości wyborców ustalone wyniki ponownego głosowania w obwodzie przez wywieszenie protokołu głosowania w widocznym miejscu[24].

●Protokół ponownego głosowania w obwodzie przewodniczący komisji dostarcza gminnej komisji wyborczej w zapieczętowanej i opisanej kopercie. Materiały i dokumenty z przeprowadzonego głosowania komisja pakuje, pieczętuje i przekazuje wraz z pieczęcią wójtowi gminy (burmistrzowi, prezydentowi miasta) jako depozyt[25].

§ 1. Wybory wójtów zarządza Prezes Rady Ministrów, w drodze rozporządzenia, łącznie z wyborami do rad gmin, w trybie określonym w art. 371.

§ 2. W razie konieczności przeprowadzenia wyborów wójta przed upływem kadencji z przyczyn określonych w ustawach, Prezes Rady Ministrów zarządza, w drodze rozporządzenia, wybory przedterminowe w trybie określonym w art. 372, z zastrzeżeniem § 3.

§ 3. Jeżeli uchwała rady albo postanowienie komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu wójta zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, wybory przedterminowe wójta zarządza się i przeprowadza w ciągu 60 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę.

●Tegoroczne wybory samorządowe zarządzone zostały na 16 listopada 2014 r. rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów z 20 sierpnia 2014 r. w sprawie zarządzenia wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast[26].

●W razie konieczności przeprowadzenia wyborów wójta przed upływem kadencji z przyczyn określonych w ustawach (tj. odwołania wójta w drodze referendum bądź przez prezesa Rady Ministrów w trybie art. 96 ust. 2 u.s.g.), prezes Rady Ministrów zarządza w drodze rozporządzenia wybory przedterminowe. Jeżeli uchwała rady albo postanowienie komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu wójta zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, wybory przedterminowe wójta zarządza się i przeprowadza w ciągu 60 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę. W tym zakresie stosuje się odpowiednio art. 372 k.w. Oznacza to przede wszystkim, że terminy wykonania czynności wyborczych określone w kalendarzu wyborczym mogą być krótsze od przewidzianych w k.w. Ponadto w celu rozpropagowania informacji o przedterminowych wyborach wójta stosowne będzie niezwłoczne podanie przez wojewodę rozporządzenia prezesa Rady Ministrów w sprawie omawianych wyborów do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia, na obszarze gminy, w której wybory mają być przeprowadzone[27].

●Zobacz komentarz do art. 372 k.w.

§ 1. Państwowa Komisja Wyborcza i komisarze wyborczy organizują wybory wójtów i sprawują nadzór nad ich przebiegiem zgodnie z przepisami prawa.

§ 2. Wybory przeprowadzają komisje powołane do przeprowadzenia wyborów do rad gmin.

§ 3. W przypadku wyborów przedterminowych, w których wybiera się tylko wójta, powołuje się gminną komisję wyborczą i obwodowe komisje wyborcze.

●Przepis stanowi normę generalną, określającą organy zobowiązane do zorganizowania i organy właściwe do przeprowadzenia wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. W pierwszej kolejności przepis wskazuje, że organami tymi są Państwowa Komisja Wyborcza i jej pełnomocnicy - komisarze wyborczy. Jednocześnie wskazane organy sprawują nadzór nad organami przeprowadzającymi wybory w poszczególnych gminach (miastach), a więc gminnymi i obwodowymi komisjami wyborczymi.

●Zgodnie z dyspozycją komentowanego przepisu wybory po zakończeniu kadencji przeprowadzają gminne i obwodowe komisje wyborcze, powołane do przeprowadzania wyborów do rad gmin. Stosowanie do art. 178 par. 1 k.w. gminne komisje wyborcze powołuje komisarz wyborczy spośród wyborców danej gminy. Z kolei zgodnie do art. 182 par. 1 pkt 2 k.w. obwodowe komisje wyborcze powołuje spośród wyborców gminna komisja wyborcza. Podobnie też w wyborach przedterminowych, w których wybiera się tylko wójta, burmistrza i prezydenta miasta, komisarz wyborczy powołuje gminną komisję wyborczą do przeprowadzenia takich wyborów przedterminowych, a ta z kolei powołuje obwodowe komisje wyborcze.

●Samego zgłoszenia kandydatów na członków gminnej komisji wyborczej dokonuje się najpóźniej w 60. dniu przed dniem wyborów. W skład gminnej komisji wyborczej wchodzi od siedmiu do dziewięciu osób stale zamieszkałych na obszarze działania danej rady. Pierwsze posiedzenie gminnej komisji wyborczej zwołuje, z upoważnienia komisarza wyborczego, wójt. W skład komisji w mieście na prawach powiatu wchodzi z urzędu, jako jej przewodniczący, sędzia wskazany przez prezesa właściwego miejscowo sądu okręgowego.

●Obwodową komisję wyborczą powołuje spośród wyborców w wyborach do rad gmin najpóźniej w 21. dniu przed dniem wyborów właściwa gminna komisja wyborcza. W skład obwodowej komisji wyborczej powołuje się od sześciu do ośmiu osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby oraz jedną osobę wskazaną przez wójta spośród pracowników samorządowych gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych. W skład obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów powołuje się od czterech do sześciu osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby oraz jedną osobę wskazaną przez wójta spośród pracowników jednostki, w której utworzony jest obwód.

●Na pierwszych posiedzeniach komisje wybierają spośród siebie przewodniczącego i jego zastępcę. Składy wszystkich komisji podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.

§ 1. Limity wydatków w przypadku komitetów wyborczych, które zarejestrowały kandydata na wójta, ulegają powiększeniu o kwotę ustaloną na zasadach określonych w § 4.

§ 2. Pełnomocnik finansowy komitetu wyborczego, którego zarówno kandydat na wójta, jak też lista kandydatów na radnych zostały zarejestrowane, sporządza łączne sprawozdanie finansowe o źródłach pozyskanych funduszy oraz poniesionych wydatkach na cele wyborcze.

§ 3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej określi, w drodze rozporządzenia, wzór łącznego sprawozdania, o którym mowa w § 2, oraz szczegółowy zakres zawartych w nim informacji, a także wykaz rodzajów dokumentów, jakie należy załączyć do sprawozdania, tak aby umożliwiały weryfikację podanych w sprawozdaniu informacji, mając na względzie zapewnienie pełnej informacji o przychodach i wydatkach komitetu wyborczego oraz jej przejrzystości.

§ 4. Limit wydatków związanych z prowadzeniem kampanii wyborczej kandydata na wójta w gminach liczących do 500 000 mieszkańców ustala się mnożąc liczbę mieszkańców danej gminy przez kwotę 60 groszy, a w gminach liczących powyżej 500 000 mieszkańców mnożąc pierwsze 500 000 mieszkańców przez kwotę 60 groszy, a nadwyżkę ponad 500 000 mieszkańców - przez kwotę 30 groszy.

§ 5. Komisarz wyborczy w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia o zarządzeniu wyborów podaje do publicznej wiadomości, w formie komunikatu w dzienniku o zasięgu wojewódzkim, liczbę mieszkańców w poszczególnych gminach według stanu na koniec roku poprzedzającego rok, w którym wybory są przeprowadzane.

●Przepis określa podstawowe zasady ponoszenia i powiększania limitu wydatków na kampanię wyborczą, w przypadku gdy komitet wyborczy oprócz list kandydatów na radnych zarejestrował także kandydata na wójta, burmistrza, prezydenta miasta, jak też sposób sporządzenia sprawozdania finansowego z takiej kampanii wyborczej.

●Konstrukcja ustalania właściwego limitu wydatków na kampanię wyborczą uzależniona jest od liczby mieszkańców w danej gminie i ustalonej w par. 4 komentowanego przypisu kwoty wydatków przypadającej na jednego mieszkańca. Określenie limitu następuję poprzez pomnożenie faktycznej liczby mieszkańców danej gminy przez kwotę dozwolonego w komentowanym przepisie wydatku, tj. 60 gr przypadające na każdego mieszkańca w gminie liczącej do 500 tys. mieszkańców, w gminie większej zaś przez kwotę 60 gr dla pierwszych 500 tys. mieszkańców, a nadwyżkę ponad 500 tys. mieszkańców przez kwotę 30 gr.

●Przykładowo zatem w gminie, w której zamieszkuje 600 tys. mieszkańców, limit wydatków na kampanie wyborczą wyniesie 330 tys. zł (500 tys. mieszkańców x 0,60 zł plus 100 tys. mieszkańców x 0,30 zł). Określony na podstawie zawartego w komentowanym przepisie wzoru limit wydatków obowiązuje również w wyborach przedterminowych wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta.

●Komisarz wyborczy ma obowiązek podania do publicznej wiadomości liczby mieszańców gminy według stanu na koniec roku poprzedzającego rok, w którym wybory zarządzono. Celem tego przepisu jest zatem jednoznaczne określenie liczby mieszkańców na potrzeby określania limitu wydatków w kampanii wyborczej w wyborach wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Komisarz wyborczy ogłasza właściwą dla danej gminy liczbę mieszkańców w formie komunikatu w dzienniku o zasięgu wojewódzkim w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia o zarządzeniu wyborów.

●W przypadku jednoczesnego przeprowadzania wyborów do rad i do organów wykonawczych gminy, np. na skutek upływu kadencji, komitet wyborczy sporządza łączne sprawozdanie finansowe o źródłach pozyskanych funduszy oraz poniesionych wydatkach na cele wyborcze według wzoru określonego przez ministra finansów po zasięgnięciu opinii Państwowej Komisji Wyborczej. Jeżeli zarządzono przedterminowe wybory tylko organu wykonawczego, to komitet wyborczy sporządza sprawozdanie finansowe tylko ze związanej z nimi kampanii wyborczej.

●Zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z 19 lutego 2014 r. w sprawie łącznego sprawozdania finansowego komitetu wyborczego, który zarejestrował kandydata na wójta, burmistrza albo prezydenta miasta[28], szczegółowy zakres informacji zawartych w sprawozdaniu finansowym obejmuje:

1. Informacje ogólne, które zawierają dane o:

przychodach lub wpływach, na które składają się:

- środki pieniężne gromadzone na rachunku bankowym komitetu wyborczego, w tym pochodzące z wpłat od osób fizycznych, z odsetek od środków na rachunku bankowym, z kredytów oraz z funduszy wyborczych partii politycznych,

- wartość innych przychodów lub wpływów,

wydatkach lub kosztach, na które składają się:

- koszty administracyjne, w tym koszty wynajmu powierzchni biurowej wraz z kosztami energii elektrycznej, koszty telekomunikacyjne, koszty utworzenia i utrzymania strony internetowej komitetu wyborczego,

- wydatki poniesione na usługi obce w związku z:

- korzystaniem ze środków masowego przekazu i nośników plakatów, z podziałem na usługi wykonywane przez dzienniki i czasopisma, radio, telewizję, nośniki plakatów, reklamę w internecie,

- wykonaniem materiałów wyborczych, w tym ich wytworzenie oraz prace koncepcyjne, prace projektowe, z podziałem na plakaty wyborcze, filmy reklamowe i spoty, ulotki i inne wydawnictwa, reklamę w internecie, inne materiały wyborcze,

- kosztami spotkań wyborczych,

- kosztami podróży i noclegów,

- pozostałymi kosztami poniesionymi na usługi obce,

- wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne, w tym z tytułu umów o dzieło i umów zlecenia, nieujęte jako koszty administracyjne lub wydatki poniesione na usługi obce,

- pozostałe wydatki,

wysokości nadwyżki, o której mowa w art. 138 par. 1-3 k.w.[29]

2. Informacje szczegółowe sprawozdania, które zawierają następujące dane o:

numerze rachunku bankowego komitetu wyborczego, obrotach na rachunku bankowym, stanie rachunku w dniu złożenia sprawozdania finansowego,

imionach, nazwiskach i miejscowościach zamieszkania osób fizycznych, których wpłaty zostały przyjęte i nie zostały zwrócone, wraz z wysokością wpłaty (suma wpłat od danej osoby),

imionach, nazwiskach i miejscowościach zamieszkania osób fizycznych, których wpłaty, dokonane w inny sposób niż czekiem rozrachunkowym, przelewem lub kartą płatniczą, zostały przyjęte i nie zostały zwrócone, wraz z wysokością wpłaty (suma wpłat od danej osoby, dokonanych w inny sposób niż czekiem rozrachunkowym, przelewem lub kartą płatniczą),

otrzymanych kredytach bankowych, spłaconych oraz pozostałych do spłacenia, w tym o nazwach i siedzibach kredytodawców oraz o warunkach uzyskania kredytu,

zobowiązaniach niespłaconych na ostatni dzień okresu sprawozdawczego, innych niż z tytułu kredytu, z podaniem imion, nazwisk i miejscowości zamieszkania lub nazw i siedzib wierzycieli oraz kwotach zobowiązań pozostałych do spłaty,

funduszach wyborczych, z których pochodzą środki finansowe, wraz z określeniem ich wysokości,

imionach, nazwiskach i miejscowościach zamieszkania lub nazwach i siedzibach podmiotów, które dokonały na rzecz komitetu wyborczego świadczeń niewymienionych w lit. b-d oraz lit. f, wraz z wartością świadczenia, z wyjątkiem świadczeń:

- polegających na nieodpłatnym rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych przez osoby fizyczne,

- określonych w art. 133 k.w.[30].

Powołane rozporządzenie określa również wzór łącznego sprawozdania finansowego komitetu wyborczego o źródłach pozyskanych funduszy oraz poniesionych wydatkach na cele wyborcze.

§ 1. Państwowa Komisja Wyborcza ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz podaje do publicznej wiadomości, w formie obwieszczenia, zbiorcze wyniki wyborów wójtów na obszarze kraju.

§ 2. Przepis § 1 stosuje się odpowiednio w przypadku ponownego głosowania w wyborach wójtów, o którym mowa w art. 473 § 2.

●Komentowany przepis nakłada na Państwową Komisję Wyborczą obowiązek podania do publicznej wiadomości i ogłoszenia w Dzienniku Ustaw obwieszczenia zbiorczego o wynikach wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast na obszarze kraju. Zbiorcze wyniki wyborów podawane są do publicznej wiadomości po ustaleniu wyników wyborów. Analogiczny obowiązek ciąży na Państwowej Komisji Wyborczej także w przypadku ponownego głosowania (po drugiej turze wyborów).

Praktyka pokazuję, że wyniki wyborów podawane są przez Państwową Komisję Wyborczą w porządku alfabetycznym w rozbiciu na gminy, powiaty, województwa wraz z zamieszczeniem informacji o imiona i nazwiska wybranych wójtach, burmistrzach i prezydentach miasta.

Rozdział 2. Zgłaszanie kandydatów na wójta

§ 1. Prawo zgłaszania kandydatów na wójta przysługuje:

1) komitetowi wyborczemu partii politycznej,

2) koalicyjnemu komitetowi wyborczemu,

3) komitetowi wyborczemu organizacji,

4) komitetowi wyborczemu wyborców

- z zastrzeżeniem § 2.

§ 2. Prawo zgłaszania kandydatów na wójta ma komitet wyborczy, który zarejestrował listy kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie. W każdym z tych okręgów liczba zarejestrowanych przez ten komitet kandydatów na radnych nie może być mniejsza niż liczba radnych wybieranych w tym okręgu.

§ 3. Kandydatów na wójta zgłasza się do gminnej komisji wyborczej najpóźniej w 30 dniu przed dniem wyborów do godziny 24.00.

§ 4. Jeżeli w wyborach przedterminowych wybiera się tylko wójta, przepisów § 2 nie stosuje się. W takim przypadku w celu zgłoszenia kandydata na wójta komitet wyborczy musi uzyskać poparcie, ujętych w rejestrze wyborców, co najmniej:

1) 150 wyborców - w gminie liczącej do 5000 mieszkańców;

2) 300 wyborców - w gminie liczącej do 10 000 mieszkańców;

3) 600 wyborców - w gminie liczącej do 20 000 mieszkańców;

4) 1500 wyborców - w gminie liczącej do 50 000 mieszkańców;

5) 2000 wyborców - w gminie liczącej do 100 000 mieszkańców;

6) 3000 wyborców - w gminie liczącej powyżej 100 000 mieszkańców.

§ 5. Wykaz podpisów wyborców popierających zgłoszenie kandydata na wójta musi zawierać na każdej stronie wykazu nazwę komitetu wyborczego zgłaszającego kandydata, oraz adnotację:

"Udzielam poparcia kandydatowi na wójta... (nazwa jednostki samorządu terytorialnego)... [imię (imiona) i nazwisko kandydata] w wyborach zarządzonych na... (dzień, miesiąc, rok).".

●Prawo zgłaszania kandydatów na wójta ma komitet wyborczy, który zarejestrował listy kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie. W każdym z tych okręgów liczba zarejestrowanych przez komitet kandydatów na radnych nie może być mniejsza niż liczba radnych wybieranych w tym okręgu. Przy ustalaniu tych danych należy mieć na uwadze, że ustawowy wymóg zarejestrowania kandydatów w liczbie nie mniejszej niż liczba mandatów dotyczy każdego okręgu i nie może być odnoszony do łącznej liczby kandydatów na radnych w kilku okręgach wyborczych. Zasady te w większym stopniu uprzywilejowują partie polityczne, ich koalicje oraz stowarzyszenia i organizacje społeczne niż wyborców, którzy nie mają podobnego stopnia zorganizowania i trudno im będzie zarejestrować kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych, zwłaszcza w gminie (mieście) liczącej wielu mieszkańców[31].

●Kandydatów na wójta mogą zgłaszać komitety wyborcze utworzone w związku z wyborami do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, które uzyskały od PKW lub od właściwego komisarza wyborczego postanowienie o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego. Mogą one zgłaszać kandydatów na obszarze wskazanym w tym postanowieniu[32].

●Zgłoszenie kandydata składa w imieniu komitetu wyborczego pełnomocnik wyborczy komitetu wyborczego lub osoba imiennie przez niego upoważniona. Upoważnienie to powinno zawierać pełną nazwę komitetu wyborczego oraz nazwisko i imię pełnomocnika wyborczego udzielającego upoważnienia, wskazanie jego zakresu oraz dane osoby upoważnionej. W jego treści należy zawrzeć wyraźne stwierdzenie, że osoba wymieniona w upoważnieniu została upoważniona przez pełnomocnika wyborczego do zgłoszenia, w imieniu wymienionego z nazwy komitetu wyborczego, kandydata na wójta danej gminy lub kandydatów na wójta na określonym obszarze. Ponadto należy podać dane osoby upoważnionej, czyli jej nazwisko, imiona, dokładny adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL, a w przypadku, gdy jest to obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim - numeru paszportu lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość. Zakres upoważnienia może obejmować również zgłaszanie list kandydatów na radnych, wyznaczanie mężów zaufania do obwodowych komisji wyborczych (wystawianie im stosownych zaświadczeń) oraz zgłaszanie kandydatów do terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych. Dokument ten powinien być opatrzony datą wystawienia i własnoręcznym podpisem pełnomocnika wyborczego. Osoba upoważniona nie może upoważniać innych osób do zgłaszania kandydatów na wójta. Zgłoszenie (podpisane przez pełnomocnika wyborczego komitetu lub przez osobę przez niego upoważnioną do zgłoszenia kandydata) może być dostarczone gminnej komisji wyborczej osobiście przez podpisującego zgłoszenie lub przez inną osobę albo nadesłane pocztą lub kurierem. W przypadku wysłania zgłoszenia przesyłką listową lub kurierem o dotrzymaniu terminu decyduje data wpływu zawiadomienia do gminnej komisji wyborczej[33].

●Kodeks wwyborczy nie zawiera ograniczeń w zakresie liczby zgłaszanych kandydatów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zgłoszenie więcej niż jednego kandydata nie powoduje jednak zwiększenia limitu środków finansowych przysługujących na kampanię wyborczą tych kandydatów w danej gminie. Jedna osoba może kandydować na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) tylko w jednym okręgu i tylko z jednej listy, co oznacza, że ta sama osoba może być zgłoszona na kandydata tylko jeden raz i tylko przez jeden komitet wyborczy. Jeśli została zawiązana koalicja wyborcza partii politycznych, to wówczas daną osobę jako wspólnego kandydata zgłasza tylko koalicyjny komitet wyborczy partii politycznych. Terytorialna komisja wyborcza po stwierdzeniu, że zgłoszenie kandydata nastąpiło z naruszeniem tych zasad, odmawia rejestracji kandydata [34].

§ 1. W zgłoszeniu kandydata na wójta podaje się:

1) imię (imiona), nazwisko, wiek, wykształcenie i miejsce zamieszkania zgłaszanego kandydata, wraz ze wskazaniem jego przynależności do partii politycznej;

2) oznaczenie komitetu dokonującego zgłoszenia oraz imię (imiona), nazwisko i adres działającego w jego imieniu pełnomocnika.

§ 2. Do zgłoszenia należy dołączyć:

1) pisemne oświadczenie kandydata o wyrażeniu zgody na kandydowanie oraz o posiadaniu prawa wybieralności; zgoda kandydata na kandydowanie w wyborach powinna zawierać dane: imię (imiona), nazwisko, nazwisko rodowe, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, obywatelstwo oraz numer ewidencyjny PESEL kandydata, a także wskazanie jego przynależności do partii politycznej; zgodę na kandydowanie kandydat opatruje datą i własnoręcznym podpisem;

2) w przypadku kandydata urodzonego przed dniem 1 sierpnia 1972 r. - oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy;

3) w przypadku wyborów przedterminowych - wykaz wyborców popierających kandydata.

●W zgłoszeniu należy wskazać:

- nazwisko i imię osoby zgłaszającej kandydata ze wskazaniem, czy zgłoszenia dokonuje pełnomocnik wyborczy czy upoważniona przez niego osoba oraz wskazaniem dokładnego adresu zamieszkania i ewentualnie numeru telefonu i adresu e-mail osoby dokonującej zgłoszenia;

- nazwę komitetu wyborczego, w którego imieniu dokonywane jest zgłoszenie kandydata ze wskazaniem adresu jego siedziby;

- określenie, na jaką funkcję zgłaszany jest kandydat, np. "na Wójta gminy ................................";

- nazwisko, imię (wszystkie imiona zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji ludności), wiek (w latach, nie data urodzenia), wykształcenie i miejsce zamieszkania (nazwa miejscowości, ale nie pełny adres) kandydata na wójta. Jego wykształcenie należy określić, podając poziom wykształcenia (podstawowe, średnie, wyższe) i ewentualnie kierunki (ekonomiczne, techniczne, rolnicze, humanistyczne), a nie przez podawanie tytułów np. inż. budownictwa lądowego, dr ekonomii, technik mechanik. Przy nazwisku kandydata należy obowiązkowo wymienić nazwę lub skrót nazwy partii politycznej, której kandydat jest członkiem (nie więcej niż 45 znaków drukarskich, wliczając spacje). Przy nazwisku kandydata, który nie należy do żadnej partii politycznej, trzeba obowiązkowo umieścić adnotację "nie należy do partii politycznej". Ponadto zgłaszający może wnosić, by przy nazwisku kandydata umieścić adnotację "popierany przez ...............................................", wymieniając nazwę lub skrót nazwy tylko jednej partii politycznej lub organizacji społecznej, która popiera kandydata (nie więcej niż 45 znaków drukarskich, wliczając spacje). Poparcie kandydata powinno być potwierdzone pismem właściwego statutowego organu danej partii lub organizacji, które należy dołączyć do zgłoszenia kandydata. Wniosek o takie oznaczenie kandydata może być zawarty w zgłoszeniu lub w odrębnym piśmie. Zgłoszenie tego wniosku wraz z załączonym potwierdzeniem organu statutowego partii lub organizacji możliwe jest wyłącznie w czasie zgłaszania kandydata. Potwierdzenia poparcia może dokonać również terenowy organ statutowy partii lub organizacji, jeśli jest do tego uprawniony na podstawie statutu partii lub organizacji albo otrzymał pisemne upoważnienie od właściwego organu statutowego. Oznaczenie kandydata zgodnie ze zgłoszonym wnioskiem będzie uwzględnione na urzędowych obwieszczeniach o zarejestrowanych kandydatach na wójta;

- numery okręgów, w których komitet wyborczy zarejestrował listy kandydatów na radnych do rady gminy[35].

●Do zgłoszenia kandydata należy dołączyć:

- postanowienie (kopię) o przyjęciu zawiadomieniu o utworzeniu komitetu wyborczego przez PKW lub właściwego komisarza wyborczego;

- dokument stwierdzający ustanowienie pełnomocnika wyborczego z podaniem jego nazwiska i dokładnego adresu zamieszkania oraz numeru ewidencyjnego PESEL;

(Dołączenie dwóch powyższych dokumentów nie jest jednak obowiązkowe, gdyż terytorialne komisje mają potwierdzenie faktów z nich wynikających w systemie informatycznym wspierającym pracę organów wyborczych.)

- upoważnienie wystawione przez pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego do zgłoszenia kandydata, jeżeli zgłoszenia kandydata dokonuje osoba przez niego upoważniona;

- ewentualny wniosek o oznaczenie kandydata nazwą lub skrótem nazwy popierającej partii lub organizacji społecznej, jeżeli wniosek ten nie został zawarty w treści zgłoszenia;

- pismo organu statutowego partii politycznej/organizacji społecznej potwierdzające poparcie dla kandydata, jeżeli osoba zgłaszająca wnosi o oznaczenie kandydata wskazanym poparciem partii lub organizacji;

- pisemne oświadczenie kandydata o wyrażeniu zgody na kandydowanie w wyborach do danej rady oraz o posiadaniu prawa wybieralności na wójta. Oświadczenie powinno zawierać: wskazanie funkcji, na którą kandydat wyraża zgodę na kandydowanie, oraz nazwy komitetu wyborczego, z którego zgłoszenia kandydat zgadza się kandydować, imię (imiona), nazwisko, nazwisko rodowe, imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, obywatelstwo oraz numer ewidencyjny PESEL kandydata, a także wskazanie jego przynależności do partii politycznej lub stwierdzenie, że nie należy do partii politycznej. W zgodzie na kandydowanie kandydat powinien podać także adres zamieszkania. Zgodę na kandydowanie kandydat opatruje datą i własnoręcznym podpisem [wzór 1];

- oświadczenie kandydata - obywatela polskiego urodzonego przed 1 sierpnia 1972 r. w przedmiocie pracy lub służby w organach bezpieczeństwa państwa lub współpracy z tymi organami w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. Oświadczenie składa się według wzoru stanowiącego załącznik nr 1a do ustawy lustracyjnej oraz treści tych dokumentów. Kandydat, który nie pracował ani nie pełnił służby, ani nie był współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r., wypełnia tylko pierwszą stronę części A formularza oświadczenia lustracyjnego, pozostawiając puste (niewypełnione) pozostałe strony. Prawidłowe wypełnienie polega na podaniu wymaganych informacji o charakterze osobowo-ewidencyjnym oraz podkreśleniu właściwej treści oświadczenia (np. nie pracowałem/nie pracowałam itd.). Kandydat, który odpowiednio pracował, pełnił służbę lub był współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w okresie od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r., wypełnia następną stronę części A formularza oświadczenia lustracyjnego oraz część B. Z obowiązku złożenia oświadczenia lustracyjnego lub informacji o złożeniu oświadczenia zwolnieni są kandydaci urodzeni 1 sierpnia 1972 r. i później[36].

●Należy pamiętać, że oświadczenie lustracyjne składa się tylko raz. Jeżeli kandydat złożył uprzednio oświadczenie według wskazanego wyżej wzoru, tj. złożył je po 13 września 2007 r., zamiast oświadczenia składa informację o złożeniu oświadczenia, według wzoru stanowiącego załącznik nr 2a do ustawy lustracyjnej. Ponowne złożenie w takiej sytuacji oświadczenia będzie uznane za wadę zgłoszenia. Oświadczenia oraz informacje wypełniają i podpisują kandydaci, a następnie przekazują je pełnomocnikom wyborczym komitetów wyborczych (lub osobom przez nich upoważnionym do zgłaszania list kandydatów lub kandydatów). Dokumenty te składane są następnie przez pełnomocników właściwym komisjom wyborczym wraz ze zgłoszeniem listy kandydatów lub zgłoszeniem kandydata[37].

●Jeżeli załączone do zgłoszenia oświadczenie lustracyjne nie zawiera błędów formalnych (np. niepodpisane lub złożone na nieprawidłowym druku albo zawierające sprzeczność w treści, tj. wypełniona i podpisana część negatywna i pozytywna części A oświadczenia), nieusunięcie tej wady nie stanowi podstawy do odmowy rejestracji kandydata[38].

●Po dokonaniu zgłoszenia zmiana kandydata jest niedopuszczalna, chyba że gminna komisja skreśliła zarejestrowanego kandydata, a nie upłynął jeszcze termin zgłaszania kandydatów na wójta. Wyjątek przewidziany jest w art. 483 par. 2 k.w., zgodnie z którym w przypadku gdy nazwisko kandydata skreślono z na skutek jego śmierci, gminna komisja wyborcza zawiadamia pełnomocnika wyborczego lub osobę, która dokonała zgłoszenia kandydata, o możliwości zgłoszenia nowego kandydata[39].

§ 1. Po przyjęciu zgłoszenia kandydata na wójta skreślenia kandydatów na radnych powodujące, że zgłoszenie nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 478 § 2, nie wywołuje skutków prawnych chyba, że rejestracja list kandydatów na radnych komitetu wyborczego zgłaszającego kandydata na wójta zostanie unieważniona z powodu rozwiązania tego komitetu wyborczego.

§ 2. Jeżeli zgłoszenie spełnia warunki określone w kodeksie, gminna komisja wyborcza niezwłocznie rejestruje kandydata na wójta, sporządzając protokół rejestracji.

§ 3. Po jednym egzemplarzu protokołu rejestracji doręcza się osobie zgłaszającej kandydata i komisarzowi wyborczemu.

●Niezwłocznie po przyjęciu dokumentów zgłoszenia, nie później jednak niż w ciągu 3 dni, gminna komisja wyborcza bada je w regulaminowym składzie i ustala, czy:

1) zgłoszenie spełnia ustawowe wymogi, tj. czy zawiera: nazwę i adres komitetu wyborczego, określenie, na jaką funkcję zgłaszany jest kandydat, nazwisko i imię osoby zgłaszającej kandydata ze wskazaniem, czy zgłoszenia dokonuje pełnomocnik wyborczy czy upoważniona przez niego osoba oraz wskazaniem jej dokładnego adresu zamieszkania, dane kandydatów, wskazanie skrótu nazwy komitetu wyborczego, którym zarejestrowana lista będzie oznaczona na urzędowych obwieszczeniach i kartach do głosowania, numery okręgów wyborczych, w których komitet wyborczy zarejestrował listy kandydatów na radnych z liczbą kandydatów nie mniejszą od liczby radnych wybieranych w tych okręgach,

2) do zgłoszenia dołączono wymagane dokumenty.

Komisja, przyjmując dokumenty zgłoszenia kandydata, sprawdza, czy zgłoszenie zostało dokonane przez uprawniony komitet wyborczy i czy dokumenty zgłoszenia zawierają wymagane dane i są kompletne. Sprawdza w szczególności, czy kandydat ma prawo wybieralności, czyli:

1) jest obywatelem polskim;

2) najpóźniej w dniu wyborów kończy 25 lat;

3) nie jest pozbawiony praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu;

4) nie jest pozbawiony praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu;

5) nie jest ubezwłasnowolniony prawomocnym orzeczeniem sądu;

6) nie był skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

7) nie wydano wobec niego prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego utratę prawa wybieralności z powodu złożenia nieprawdziwego oświadczenia lustracyjnego[40].

●Jeżeli zgłoszenie spełnia wymagane ustawowo warunki, komisja dokonuje niezwłocznie (nie później jednak niż w ciągu trzech dni od przyjęcia zgłoszenia) rejestracji kandydata, sporządzając, w trzech egzemplarzach, protokół rejestracji. Formularz protokołu stanowi załącznik nr 6 do uchwały PKW z 1 września 2014 r. w sprawie ustalenia wzorów potwierdzeń zgłoszenia do rejestracji listy kandydatów na radnych i wzorów protokołów rejestracji listy kandydatów na radnych oraz wzoru potwierdzenia zgłoszenia do rejestracji kandydata na wójta, burmistrza i prezydenta miasta i wzoru protokołu rejestracji kandydata na wójta, burmistrza i prezydenta miasta[41]. Protokół doręcza się osobie zgłaszającej kandydata oraz przesyła komisarzowi wyborczemu. Po jego sporządzeniu gminna komisja wyborcza niezwłocznie przekazuje oświadczenie lustracyjne kandydata lub informację o uprzednim złożeniu oświadczenia lustracyjnego do Oddziałowego Biura Lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kandydata[42].

●Stwierdzając wady formalne dokumentu zgłoszenia, dotyczące np. błędnej pisowni danych zawartych w zgłoszeniu, niekompletnej dokumentacji itp., komisja wyborcza wzywa osobę zgłaszającą kandydata do ich usunięcia w terminie trzech dni. Jeżeli w tym terminie wady nie zostaną usunięte, komisja odmawia rejestracji zgłoszenia kandydata. Uchwałę o odmowie rejestracji wraz z uzasadnieniem doręcza się zgłaszającemu i przesyła komisarzowi wyborczemu. Należy w niej zawrzeć pouczenie o przysługującym osobie zgłaszającej kandydata prawie wniesienia odwołania do komisarza wyborczego w ciągu trzech dni od daty jej doręczenia[43].

●Komisja odmawia rejestracji zgłoszenia, jeżeli nie spełnia ono któregokolwiek z warunków przewidzianych w art. 478 i 479 k.w., tj. gdy komitet nie dokonał rejestracji list kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie lub nie zarejestrował na tych listach wymaganej liczby kandydatów. Odmowa następuje także w razie niezłożenia przez kandydata oświadczenia o posiadaniu prawa wybieralności bądź w przypadku udokumentowania braku tego prawa, a także w przypadku odmowy złożenia oświadczenia lustracyjnego lub informacji o uprzednim jego złożeniu[44].

Gminna komisja wyborcza zarządza wydrukowanie obwieszczenia o zarejestrowanych kandydatach na wójta.

●Gminna komisja wyborcza podejmuje uchwałę, w której zarządza wydrukowanie obwieszczenia o zarejestrowanych kandydatach na wójta. Z reguły załącznik do tej uchwały stanowi treść obwieszczenia, w której w kolejności alfabetycznej podaje się imiona i nazwiska poszczególnych kandydatów oraz informacje określone w art. 479 par. 1 pkt 1 k.w. oraz nazwę komitetu zgłaszającego daną kandydaturę. Wójt gminy zapewnia wydruk i rozplakatowanie obwieszczenia[45].

§ 1. Jeżeli w terminie, o którym mowa w art. 478 § 3, nie zgłoszono żadnego kandydata lub zgłoszono tylko jednego kandydata, gminna komisja wyborcza niezwłocznie wzywa, przez rozplakatowanie obwieszczeń, do dokonania dodatkowych zgłoszeń. W takim przypadku termin zgłaszania kandydatów ulega przedłużeniu o 5 dni, licząc od dnia rozplakatowania obwieszczeń.

§ 2. Jeżeli mimo postępowania, o którym mowa w § 1, nie zostanie zarejestrowany żaden kandydat, wyboru wójta dokonuje rada gminy bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady w głosowaniu tajnym.

§ 3. Jeżeli mimo postępowania, o którym mowa w § 1, zostanie zarejestrowany tylko jeden kandydat, wybory przeprowadza się, z tym że tego kandydata uważa się za wybranego, jeżeli w głosowaniu uzyskał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów.

§ 4. W przypadku gdy kandydat, o którym mowa w § 3, nie uzyskał więcej niż połowy ważnie oddanych głosów, wyboru wójta dokonuje rada gminy bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady w głosowaniu tajnym.

§ 5. Jeżeli w wyborach ma być przeprowadzone głosowanie tylko na jednego kandydata, gminna komisja wyborcza stwierdza ten fakt w drodze uchwały, podanej do publicznej wiadomości.

§ 6. Przepis § 5 stosuje się odpowiednio w przypadku braku kandydatów.

§ 7. Wyboru wójta w trybie określonym w § 2 i 4 dokonuje się według następujących zasad:

1) prawo zgłoszenia kandydata na wójta przysługuje grupie radnych stanowiącej co najmniej 1/3 ustawowego składu rady;

2) zgłoszenie kandydata na wójta musi mieć formę pisemną;

3) radnemu przysługuje prawo poparcia w zgłoszeniu tylko jednego kandydata.

§ 8. Do kandydata na wójta wybieranego w trybie, o którym mowa w § 2, 4 i 7, stosuje się art. 472 oraz odpowiednio art. 479.

§ 9. Jeżeli w przypadkach, o których mowa w § 2 i 4, rada gminy nie dokona wyboru wójta w terminie dwóch miesięcy od dnia wyborów Prezes Rady Ministrów wyznacza, na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej, osobę pełniącą obowiązki wójta do końca kadencji.

●Jeżeli w terminie przewidzianym na zgłaszanie kandydatów nie został zgłoszony żaden kandydat lub zgłoszono tylko jednego kandydata, komisja wzywa niezwłocznie, przez rozplakatowanie obwieszczeń, do dokonania dodatkowych zgłoszeń w terminie 5 dni od dnia rozplakatowania obwieszczeń. Wówczas o 5 dni od dnia rozplakatowania obwieszczeń ulega przedłużeniu termin zgłaszania kandydatów. Zasadę tę stosuje się również, jeżeli w terminie przewidzianym dla zgłoszenia kandydatów na wójta zostało zgłoszonych dwóch (lub więcej) kandydatów, jednakże po sprawdzeniu zgłoszeń komisja wyborcza podjęła uchwałę (uchwały) w sprawie odmowy rejestracji kandydata, a liczba zarejestrowanych jest nie większa niż jeden. Nie ma przy tym znaczenia, czy została wszczęta procedura odwoławcza przez komitet wyborczy, któremu odmówiono rejestracji. Jeśli mimo tego postępowania w terminie nie zostanie zarejestrowany żaden kandydat, to bezpośrednich wyborów wójta w tej gminie się nie przeprowadza. Gminna komisja wyborcza niezwłocznie powiadamia wyborców o przyczynach nieprzeprowadzania wyborów przez rozplakatowanie obwieszczenia. Obwieszczenie przesyła się do komisarza wyborczego[46].

●W razie zarejestrowania tylko jednego kandydata na wójta wybory są przeprowadzane. Fakt zarejestrowania tylko jednego kandydata komisja stwierdza w podjętej uchwale. Należy ją podać do wiadomości publicznej. W takiej sytuacji kandydata uważa się za wybranego, jeżeli uzyskał w głosowaniu więcej niż połowę ważnie oddanych głosów[47].

●W przypadku gdy nie dokonano wyboru wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w wyborach powszechnych ani też przez radę gminy (miasta), obowiązki wójta do końca kadencji pełni osoba wyznaczona przez prezesa Rady Ministrów na wniosek ministra do spraw administracji publicznej[48]. Obecnie jest nim minister administracji i cyfryzacji.

§ 1. Gminna komisja wyborcza skreśla z listy kandydatów kandydata, który zmarł, utracił prawo wybieralności, złożył nieprawdziwe oświadczenie, o którym mowa w art. 479 § 2 pkt 1, kandyduje jednocześnie na wójta w innej gminie lub złożył oświadczenie na piśmie o wycofaniu zgody na kandydowanie, i zawiadamia o tym niezwłocznie pełnomocnika wyborczego. Informację o skreśleniu gminna komisja wyborcza niezwłocznie podaje do publicznej wiadomości.

§ 2. Jeżeli skreślenie nazwiska kandydata nastąpiło wskutek śmierci kandydata, komisja informuje właściwego pełnomocnika wyborczego o możliwości zgłoszenia nowego kandydata. Uzupełnienia listy dokonuje się najpóźniej w 15 dniu przed dniem wyborów.

●Komisja skreśla z listy kandydata, który:

1) zmarł;

2) utracił prawo wybieralności (tzn. został pozbawiony praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu, pozbawiony praw wyborczych orzeczeniem Trybunału Stanu, ubezwłasnowolniony prawomocnym orzeczeniem sądu, został ukarany prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, zostało wydane wobec niego prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności z powodu złożenia nieprawdziwego oświadczenia lustracyjnego);

3) złożył nieprawdziwe oświadczenie o posiadaniu prawa wybieralności;

4) jest zgłoszony jako kandydat na wójta w więcej niż jednej gminie; jeżeli gminna komisja wyborcza stwierdzi, że zgłoszony do niej (zarejestrowany przez nią) kandydat został zarejestrowany jako kandydat na wójta w innej gminie, wówczas pozostaje on kandydatem w tej gminie, w której jego kandydatura została zgłoszona jako pierwsza, a w pozostałych gminach jest skreślany z listy kandydatów;

5) złożył na piśmie oświadczenie o wycofaniu zgody na kandydowanie.

Jeśli skreślenie nastąpiło z powodu śmierci, komisja informuje osobę, która zgłosiła tego kandydata, że może zgłosić nową osobę. Zgłoszenie nowego kandydata dopuszczalne jest najpóźniej w 15. dniu przed wyborami. W przypadku skreślenia kandydata z innych przyczyn niż śmierć prawo do zgłoszenia nowego kandydata nie przysługuje[49].

●Komisja dokonuje skreślenia kandydata zgłoszonego przez komitet wyborczy, który zastał rozwiązany. Informację o skreśleniu z listy i przyczynach tego komisja podaje w formie obwieszczenia do wiadomości publicznej. Jeżeli skreślenie nastąpiło bezpośrednio przed wyborami i nie jest możliwe sporządzenie obwieszczeń - informację o tym wywiesza się w lokalach wyborczych wraz z wiadomością o sposobie głosowania, jeżeli na karcie do głosowania będzie umieszczone nazwisko skreślonego kandydata. W takim przypadku na kartach do głosowania nie dokonuje się żadnych skreśleń, uzupełnień ani innych zmian dotyczących kandydatów[50].

●Jeżeli dojdzie do skreślenia kandydatów na radnych komitetu wyborczego już po przyjęciu kandydata tego komitetu na wójta, co powoduje, że zgłoszenie nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 478 par. 2 k.w., nie jest to podstawą do skreślenia kandydata na wójta (art. 480 par. 1 k.w.). Warunek, o którym mowa w art. 478 par. k.w., to zarejestrowanie listy kandydatów na radnych w co najmniej połowie okręgów wyborczych w danej gminie. Przy czym w każdym z tych okręgów liczba zarejestrowanych przez ten komitet kandydatów na radnych nie może być mniejsza niż liczba radnych wybieranych w tym okręgu[51].

●Informację o skreśleniu kandydata z listy i jego przyczynach komisja podaje w formie obwieszczenia do publicznej wiadomości. Jeżeli skreślenie nastąpiło bezpośrednio przed wyborami i nie jest możliwe sporządzenie obwieszczeń - informację o tym podaje się w środkach masowego przekazu oraz wywiesza w lokalach wyborczych. Przy czym, gdy na niezmienionej karcie do głosowania pozostało nazwisko skreślonego kandydata, podaje się również informację o sposobie głosowania. Na kartach do głosowania nie dokonuje się wówczas żadnych skreśleń, uzupełnień ani zmian dotyczących kandydatów. Karta pozostaje taka, jak ustaliła komisja, zanim nastąpiło skreślenie[52].

Rozdział 3. Karty do głosowania

Gminna komisja wyborcza po zarejestrowaniu kandydatów zarządza wydrukowanie kart do głosowania i zapewnia ich przekazanie obwodowym komisjom wyborczym w trybie określonym przez komisarza wyborczego.

●Jednym z istotnych elementów procesu wyborczego jest kształt karty do głosowania. W przypadku wójta sprawa ta nie nastręcza problemów. Nie mają tu zastosowania listy preferencyjne. Nie ma też możliwości zastosowania innej kolejności niż alfabetyczna[53].

●Karta do głosowania w wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w których zgłoszony został więcej niż jeden kandydat:

- drukowana jest na papierze koloru różowego;

- w prawym górnym rogu ma wycięte cztery umiejscowione w pionie otwory o średnicy 8 mm. Dopuszczalne jest, aby zamiast wyciętych czterech otworów karta do głosowania miała ścięty prawy górny róg.

Każda karta na zadrukowanej stronie, w górnej lewej części, opatrzona jest oznaczeniem "Wybory ........................................... (nazwa organu wykonawczego i gminy)", a w prawej - oznaczeniem "str. ... (numer danej strony) z ... (liczba stron)".

Pośrodku pierwszej karty, w górnej jej części, umieszczony jest napis "KARTA DO GŁOSOWANIA w wyborach .............................. (nazwa organu wykonawczego i gminy) w dniu ........ r.", a poniżej - "Kandydaci na (odpowiednio) wójta, burmistrza, prezydenta miasta".

Nazwiska kandydatów umieszcza się w jednej kolumnie. Na jednej zadrukowanej karcie umieszcza się nie więcej niż 15 nazwisk kandydatów. Umieszczane są one w kolejności alfabetycznej. Przed nazwiskiem i imionami każdego kandydata znajduje się w kolejności liczba porządkowa, kratka przeznaczona na oddanie głosu, a pod nazwiskiem i imionami kandydata umieszczony jest skrót nazwy komitetu wyborczego poprzedzony odpowiednio wyrazami "zgłoszony przez" lub "zgłoszona przez". Wzór oraz szczegółowe warunki techniczne karty do głosowania w wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w których głosuje się na więcej niż jednego kandydata, określa załącznik nr 6 do uchwały PKW z 11 sierpnia 2014 r.

Karta do głosowania w wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w których głosuje się na jednego kandydata, jest jedną kartą, zadrukowaną jednostronnie, formatu A5. Karta na zadrukowanej stronie, w górnej lewej części, opatrzona jest oznaczeniem "Wybory ........................................... (nazwa organu wykonawczego i gminy)". Pośrodku karty, w górnej jej części, umieszczony jest napis "KARTA DO GŁOSOWANIA w wyborach .............................. (nazwa organu wykonawczego i gminy) w dniu ........ r. Kandydat na ................................. (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) zgłoszony przez .............................. (skrót nazwy komitetu wyborczego)". Z lewej strony karty przed nazwiskiem i imieniem (imionami) kandydata umieszcza się symetrycznie wyraz "TAK" i odpowiednią kratkę, a niżej wyraz "NIE" i odpowiednią kratkę. Wzór oraz szczegółowe warunki techniczne karty do głosowania w wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w których głosuje się na jednego kandydata, określa załącznik nr 7 do uchwały PKW z 11 sierpnia 2014 r.

W wyborach wójta, burmistrza, prezydenta miasta, w głosowaniu ponownym, karty do głosowania drukuje się w formacie A5, zgodnie z powyżej przedstawionymi wymogami. W górnej części karty po wyrazach "KARTA DO GŁOSOWANIA w wyborach .............................. (nazwa organu wykonawczego i gminy)" dodaje się wyrazy "w ponownym głosowaniu".

Karty w II turze różnią się w zależności od tego, czy wyborcy głosują na dwóch kandydatów [wzór 2] czy na jednego [wzór 3][54].

●Druk kart do głosowania powinien się odbywać z zachowaniem warunków najwyższej staranności. PKW wprowadziła następujące zasady kontroli druku kart - do bezwzględnego przestrzegania:

1. Korektę składów kart do głosowania w zakresie zgodności z ustaloną treścią karty i jej wzorem prowadzą dwa niezależnie od siebie działające zespoły wyznaczonych pracowników urzędu marszałkowskiego, starostwa powiatowego, urzędu miasta lub urzędu gminy, odpowiednio do rodzaju kart do głosowania. Stwierdzone błędy oba zespoły wzajemnie konfrontują i przekazują wykonawcy (kierownikowi drukarni), zatrzymując po 1 egzemplarzu odbitki każdej karty. Po usunięciu błędów zespoły dokonują ponownego sprawdzenia kart do głosowania na podstawie materiału wyjściowego, tj. ustalonej treści karty;

2. Ostatecznej kontroli składu każdej karty do głosowania dokonują wyznaczeni członkowie terytorialnej komisji wyborczej, którzy zezwalają na uruchomienie druku pełnego nakładu karty, wspólnie podpisując kartę do druku[55].

●Dla zapewnienia wydrukowania odpowiedniej liczby kart do głosowania właściwa terytorialna komisja wyborcza powinna sporządzić zestawienie obejmujące dla każdego okręgu wyborczego liczbę kart do głosowania podlegającą wydrukowaniu (nakład). Terytorialna komisja wyborcza przekazuje je wraz z treścią kart do głosowania organowi, który zleca druk kart[56].

●PKW zaleca, aby nakład kart wynosił 100 proc. uprawnionych do głosowania. Dotyczy to również ponownego głosowania w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Przy ustalaniu nakładu kart należy kierować się liczbą wyborców umieszczonych w rejestrze wyborców lub w spisach wyborców w obwodach właściwych dla danego okręgu wyborczego. Ponadto PKW zaleca, aby z ustalonego nakładu kart do głosowania karty w liczbie stanowiącej 5 proc. uprawnionych do głosowania były rezerwą terytorialnej komisji wyborczej. Rezerwa ta kierowana byłaby do obwodów w miarę potrzeb sygnalizowanych przez obwodowe komisje wyborcze. Pełny nakład kart do głosowania, odpowiadający liczbie wyborców, należy dostarczyć dla obwodów utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów. Niezależnie od wyżej wspomnianych środków organizacyjnych konieczne jest zapewnienie możliwości ewentualnego dodruku kart do głosowania, w przypadku nadzwyczajnych wydarzeń. Rezerwowe karty do głosowania należy przechowywać w urzędach miast lub gmin wyznaczonych przez terytorialną komisję wyborczą, co umożliwi ich sprawne dostarczenie do obwodów w miarę występujących potrzeb. W punktach tych należy zapewnić środek transportu dla dowiezienia kart do obwodu głosowania stosownie do dyspozycji terytorialnej komisji wyborczej. Wydanie rezerwy kart do głosowania obwodowym komisjom wyborczym może nastąpić wyłącznie protokolarnie i na polecenie właściwej terytorialnej komisji wyborczej[57].

●W razie skreślenia kandydata na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) terytorialna komisja wyborcza zarządza - jeżeli jest to możliwe - wydrukowanie kart do głosowania, ustalając ich nową treść, oraz poleca i nadzoruje protokolarne zniszczenie poprzedniego nakładu. Obwodowa komisja wyborcza nie jest uprawniona do dokonywania skreśleń lub poprawek na kartach do głosowania. Konieczne jest zapewnienie dyżuru w zakładach drukujących karty w przeddzień wyborów i w dniu głosowania[58].

●Jeżeli w pierwszym głosowaniu nie dokonano wyboru wójta (burmistrza, prezydenta miasta), terytorialna komisja wyborcza ustali treść karty do głosowania w ponownym głosowaniu. Kartę do głosowania drukuje się na papierze koloru różowego. Kontrola druku kart do głosowania, sposób ich pakowania i dostarczenia obwodowym komisjom wyborczym powinny być analogiczne do trybu postępowania w związku z głosowaniem przeprowadzonym 16 listopada 2014 r. Druk i pakowanie kart do głosowania powinien był się zakończyć do 27 listopada 2014 r.[59].

●Wydrukowanie kart do głosowania zarządzają gminne (miejskie) komisje wyborcze, a ich wykonanie i dostarczenie obwodowym komisjom wyborczym, w ramach obsługi administracyjnej, zapewniają wójt, burmistrz, prezydent miasta. Nadzór nad prawidłowym wykonaniem i dostarczeniem obwodowym komisjom wyborczym kart do głosowania sprawują: właściwy komisarz wyborczy, a bezpośrednio gminne (miejskie) komisje wyborcze. Do wykonania tych zadań niezbędne jest współdziałanie wszystkich wymienionych organów odpowiedzialnych za prawidłowy druk, przechowanie i dostarczenie kart do glosowania obwodowym komisjom wyborczym[60].

●Gminna (miejska) komisja wyborcza ustala:

- harmonogram druku kart do głosowania uwzględniający dwukrotną korektę i kontrolę jakości druku kart oraz ostateczne sprawdzenie kart przez wyznaczonych członków terytorialnej komisji wyborczej z uwzględnieniem konieczności wcześniejszego przygotowania pakietów wyborczych stosowanych w głosowaniu korespondencyjnym;

- zasady kontroli poprawności ustalenia treści kart do głosowania;

- nakład kart do głosowania dla wyborów wójta (burmistrza, prezydenta miasta);

- termin druku kart do głosowania, z uwzględnieniem korekty składów drukarskich kart;

- sposób i termin dostarczenia obwodowym komisjom wyborczym kart do głosowania, z uwzględnieniem ustaleń właściwego komisarza wyborczego[61].

●Zamówienie na wykonanie kart do głosowania dokonywane jest z zachowaniem przepisów prawa zamówień publicznych. Dopuszcza się wykonanie kart w systemie tak zwanej małej poligrafii pod warunkiem zachowania zasad określonych w uchwale PKW z 11 sierpnia 2014 r. i uchwale PKW z 25 sierpnia 2014 r. Za wybór sposobu wykonania kart i wykonawcy odpowiada podmiot zapewniający obsługę właściwej terytorialnej komisji wyborczej. Stosownie do przepisów k.w. karty do głosowania opatruje się pieczęcią właściwej terytorialnej komisji wyborczej. Czynność ta powinna być dokonana w procesie druku z matrycy wykonanej z odcisku pieczęci właściwej komisji[62].

Na karcie do głosowania wymienia się w kolejności alfabetycznej nazwiska i imiona zarejestrowanych kandydatów na wójta, wraz ze skrótami nazw komitetów wyborczych.

●Treść karty do głosowania w wyborach wójta, (burmistrza, prezydenta miasta) ustala gminna (miejska) komisja wyborcza. Przy tej czynności należy mieć na uwadze, że w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) nazwiska kandydatów muszą być uszeregowane w kolejności alfabetycznej, a pod nazwiskiem i imieniem (imionami) każdego kandydata umieszcza się adnotację: "zgłoszony przez ............." lub "zgłoszona przez" ze skrótem nazwy komitetu wyborczego, który zgłosił kandydata. W przypadku jednakowych nazwisk należy uszeregować te nazwiska w kolejności alfabetycznej imion. W razie gdy np.: dwaj kandydaci na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w tej samej gminie (mieście) mają te same nazwiska i imiona na karcie, podawane są imiona ojców kandydatów, a gdyby i te imiona były identyczne - również imiona matek. Ponadto w wyborach w których zarejestrowano więcej niż 15 kandydatów na pierwszej pozycji drugiej zadrukowanej karty umieszcza się kandydata pod numerem 16[63].

●W trakcie ustalania treści kart należy się upewnić raz jeszcze, czy uszeregowanie list i nazwisk jest właściwe i czy w pisowni nazwisk i imion nie ma błędów, porównując pisownię każdego nazwiska i imion z protokołem rejestracji listy i kandydata oraz złożonym przez niego oświadczeniem o zgodzie na kandydowanie. Sprawdzenia wymaga, czy na karcie do głosowania nie pominięto któregokolwiek zarejestrowanego kandydata. Wskazane jest, aby w trybie nadzoru komisarz wyborczy sprawdził prawidłowość ustalenia przez terytorialne komisje wyborcze treści kart do głosowania. W przypadku stwierdzenia omyłek lub innych uchybień niezbędne jest sprostowanie ich przez właściwą komisję wyborczą[64].

Rozdział 4. Sposób głosowania, warunki ważności głosu i ustalanie wyników wyborów

§ 1. Wyborca głosuje, stawiając znak "x" (dwie przecinające się linie w obrębie kratki) w kratce z lewej strony obok nazwiska jednego z kandydatów.

§ 2. Jeżeli znak "x" postawiono w kratce z lewej strony obok nazwisk dwóch lub więcej kandydatów albo nie postawiono tego znaku obok nazwiska żadnego kandydata, głos uznaje się za nieważny.

●Przepis określa zasady pozwalające organom przeprowadzającym wybory ocenić ważność głosu. Zgodnie z nim zasadniczo głos jest ważny, jeżeli wyborca na karcie do głosowania postawił znak "x" w kratce z lewej strony obok nazwiska i imion jednego z kandydatów. Za nieważny uznaje się głos, jeżeli:

- wyborca postawił znak "x" w kratce z lewej strony obok nazwisk i imion dwóch lub więcej kandydatów,

- wyborca nie postawił znaku "x" w kratce z lewej strony nazwiska żadnego kandydata, (puste kratki).

●W świetle art. 41 k.w. dopisanie na karcie do głosowania dodatkowych nazwisk lub nazw albo poczynienie innych dopisków poza kratką nie wpływa na ważność oddanego głosu

●Zgodnie z uchwałą PKW z 5 listopada 2014 r., w sytuacji gdy przed dniem wyborów wójta (burmistrza i prezydenta miasta), na skutek skreśleń z listy kandydatów dokonanych po wydrukowaniu kart do głosowania, pozostanie tylko jeden kandydat, konieczne jest wydrukowanie kart z nazwiskiem tylko jednego kandydata (z dwiema kratkami oznaczonymi wyrazami "TAK" i "NIE") według wzoru określonego w załączniku nr 7 do uchwały PKW z 11 sierpnia 2014 r. w sprawie wzorów kart do głosowania oraz nakładek na karty do głosowania sporządzonych w alfabecie Braille’a, w wyborach do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz w wyborach wójtów, burmistrzów i prezydentów miast[65]. Jeżeli jednak druk kart do głosowania, o których mowa wyżej, nastąpił po przekazaniu pakietów wyborczych, osobom głosującym korespondencyjnie, nowych kart do głosowania nie przesyła się. Kandydata uważa się za wybranego, jeżeli w głosowaniu otrzymał więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Jeżeli kandydat nie otrzymał takiej liczby ważnie oddanych głosów, wyboru wójta (burmistrza, prezydenta miasta) dokona rada gminy (miasta).

●Uchwała PKW z 5 listopada 2014 r. precyzuje również, jak należy postępować, gdy drugi kandydat wycofał zgodę na kandydowanie, utracił prawo wyborcze lub umarł w przeddzień głosowania lub w dniu głosowania, a wydrukowanie i dostarczenie właściwych kart do głosowania do obwodowych komisji wyborczych przed godziną 7.00 w dniu głosowania jest niemożliwe. W takiej sytuacji gminna komisja wyborcza niezwłocznie w pierwszej kolejności powiadamia właściwego komisarza wyborczego i obwodowe komisje wyborcze o zaistniałej sytuacji. Następnie sporządza obwieszczenie, w którym podaje informacje o:

a) skreśleniu kandydata lub kandydatów,

b) kontynuowaniu głosowania - jeżeli sytuacja, o której mowa, nastąpiła po rozpoczęciu głosowania,

c) sposobie głosowania, tj. że:

- głos oddany na kandydata uczestniczącego w wyborach traktowany jest jako głos oddany za wyborem kandydata,

- głos oddany na skreślonego kandydata lub skreślonych kandydatów traktowany jest jako głos przeciwko wyborowi kandydata uczestniczącego w wyborach,

- głos oddany zarówno na kandydata uczestniczącego w wyborach, jak i na skreślonego kandydata lub skreślonych kandydatów traktowany jest jako głos nieważny. [wzór 4]

Przygotowane przez gminną komisję wyborczą obwieszczenie niezwłocznie podaje się do wiadomości wyborców w gminie, a równocześnie przekazuje się do wszystkich obwodowych komisji wyborczych w gminie w celu wywieszenia w lokalach wyborczych, a także przekazuje się wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) i komisarzowi wyborczemu. Z omawianej uchwały PKW z 5 listopada 2014 r. jednoznacznie wynika, że z chwilą otrzymania oświadczenia, o którym mowa wyżej, obowiązkiem obwodowej komisji wyborczej jest niezwłocznie poinformowanie o tym fakcie wyborców przy wydawaniu kart do głosowania. Jednocześnie uchwała PKW z 5 listopada 2014 r. precyzuje, że przy ustalaniu wyników głosowania obwodowe komisje wyborcze kwalifikują głosy zgodnie z informacją zawartą w obwieszczeniu gminnej komisji wyborczej.

●W przypadku gdy w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) lub w ponownym głosowaniu w tych wyborach uczestniczyć miał tylko jeden kandydat, który przed dniem głosowania lub w tym dniu wycofa zgodę na kandydowanie, utraci prawo wybieralności albo umrze, to zgodnie z uchwałą PKW z 5 listopada 2014 r. gminna komisja wyborcza skreśla kandydata z listy kandydatów, podejmując stosowną uchwałę. W takim przypadku wyboru wójta (burmistrza, prezydenta miasta) dokona rada gminy. Uchwałę tę komisja podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości i przekazuje wszystkim obwodowym komisjom wyborczym oraz komisarzowi wyborczemu. Jeżeli sytuacja, o której mowa wyżej, nastąpiła w trakcie głosowania, obwodowe komisje wyborcze po otrzymaniu uchwały gminnej komisji wyborczej o skreśleniu kandydata podejmują uchwałę o zakończeniu odpowiednio głosowania lub ponownego głosowania w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i nieustaleniu wyników głosowania w obwodzie. W praktyce taka sytuacja oznacza uznanie głosowania za niebyłe. Podjętą uchwałę obwodowa komisja wyborcza wywiesza w lokalu wyborczym, w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców (w tym dla wyborców niepełnosprawnych). Niezależnie od tego zgodnie z uchwałą PKW z 5 listopada 2014 r., jeżeli sytuacja, o której mowa wyżej, ma miejsce w trakcie pierwszego głosowania w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta), obwodowa komisja wyborcza kontynuuje prowadzenie głosowania w wyborach do rad i niezwłocznie po podjęciu uchwały o zakończeniu głosowania, obowiązana jest do starannego zapakowania niewykorzystanych kart do głosowania w wyborach wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w pakiet, opisania tego i zabezpieczenia do czasu zakończenia głosowania w wyborach do rad. Jeżeli zaś sytuacja ta będzie miała miejsce w trakcie ponownego głosowania, obwodowa komisja wyborcza po podjęciu uchwały o zakończeniu głosowania postępuje zgodnie z wytycznymi dla obwodowych komisji wyborczych dotyczących zadań i trybu przygotowania oraz przeprowadzenia głosowania w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 r., stanowiących załącznik do uchwały PKW z 29 września 2014 r., w części dotyczącej zabezpieczenia i przekazania dokumentów z wyborów[66].

§ 1. W przypadku głosowania na jednego kandydata wyborca głosuje na kandydata, stawiając znak "x" w kratce oznaczonej słowem "TAK" z lewej strony obok nazwiska kandydata.

§ 2. Postawienie znaku "x" w kratce oznaczonej słowem "NIE" z lewej strony obok nazwiska kandydata oznacza, że jest to głos ważny oddany przeciwko wyborowi kandydata na wójta.

●Gdy w wyborach na wójta, burmistrza, prezydenta miasta kandyduje tylko jedna osoba, wyborca głosuje za wyborem kandydata albo przeciw wyborowi. W takiej sytuacji za głos ważny uznaje się głos oddany na karcie ważnej, na której wyborca:

- postawił znak "x" w kratce oznaczonej słowem "TAK" z lewej strony obok nazwiska i imion kandydata, czyli za wyborem kandydata,

- postawił znak "x" w kratce oznaczonej słowem "NIE" z lewej strony obok nazwiska i imion kandydata, czyli przeciwko wyborowi kandydata.

W świetle komentowanego przepisu za nieważny uznany będzie uznaje się głos oddany na karcie ważnej, na której wyborca:

- postawił znak "x" jednocześnie w kratce za wyborem kandydata i w kratce przeciw wyborowi kandydata,

- nie postawił znaku "x" ani w kratce za wyborem kandydata, ani w kratce przeciw wyborowi kandydata.

§ 1. Na podstawie protokołów otrzymanych od obwodowych komisji wyborczych gminna komisja wyborcza ustala wyniki głosowania na poszczególnych kandydatów i wyniki wyborów wójta w danej gminie.

§ 2. Gminna komisja wyborcza sporządza protokół wyników głosowania i wyników wyborów.

§ 3. W protokole wymienia się liczby:

1) osób uprawnionych do głosowania;

2) wyborców, którym wydano karty do głosowania;

3) wyborców głosujących przez pełnomocnika;

4) kart wyjętych z urny, w tym:

a) kart nieważnych,

b) kart ważnych;

5) głosów nieważnych, z podaniem przyczyny ich nieważności;

6) głosów ważnie oddanych na każdego kandydata.

●Zgodnie z komentowanym przepisem gminne (miejskie) komisje wyborcze w pierwszej kolejności ustalają wyniki głosowania i wyniki wyborów wójtów, burmistrzów, prezydentów miast), a następnie ustalają wyniki głosowania i wyniki wyborów do rad gmin. Taki sposób ustalania wyników wyborów jest uzasadniony przede wszystkim koniecznością jak najszybszego poinformowania wyborców o konieczności przeprowadzenia ponownego głosowania w wyborach na wójta burmistrza, prezydenta miasta. Zgodnie z przepisami k.w. głosowanie ponowne przeprowadza się po upływie dwóch tygodni od dnia zarządzenia wyborów.

●Gminna komisja wyborcza ustala wyniki wyborów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) na podstawie protokołów głosowania otrzymanych z obwodowych komisji wyborczych. W trakcie wykonywania swoich czynności obwodowa komisja wyborcza nie tylko kontroluje prawidłowość sporządzenia odpowiednich protokołów w obwodach głosowania, lecz także weryfikuję otrzymane protokoły pod kątem poprawności arytmetycznej (liczby wydanych kart, oddanych głosów itp.) i poprawności formalnej (podpisania i opieczętowania protokołów przez obwodowe komisje wyborcze oraz ewentualnych stanowisk obwodowych komisji wyborczy co do ewentualnych zarzutów mężów zaufania i członków komisji). Jeżeli w wyniku badania protokołów właściwa gminna komisja wyborcza stwierdzi nieprawidłowości, niezwłocznie informuje o tym przewodniczącego obwodowej komisji wyborczej i wnosi o usunięcie nieprawidłowości. Protokoły obwodowych komisji wyborczych spełniające określone przepisami wymagania i zgodne z rzeczywistym przebiegiem głosowania stanowią podstawę do ustalenia przez gminną komisję wyborczą wyniku głosowania na poszczególnych kandydatów i wyniki wyborów wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zgodnie z komentowanym przepisem każdy protokół wyników głosowania i wyniku wyborów powinien winien zawierać liczby: osób uprawnionych do głosowania; wyborców, którym wydano karty do głosowania; wyborców głosujących przez pełnomocnika; kart wyjętych z urny, w tym: kart nieważnych, kart ważnych; głosów nieważnych, z podaniem przyczyny ich nieważności oraz głosów ważnie oddanych na każdego kandydata.

§ 1. W protokole, o którym mowa w art. 488, wymienia się ponadto imię (imiona) i nazwisko wybranego wójta. W protokole podaje się także przebieg losowania, o którym mowa w art. 473 § 3 i 7.

§ 2. W przypadku wyborów, o których mowa w art. 482 § 3, gminna komisja wyborcza stwierdza, czy kandydat otrzymał wymaganą dla wyboru liczbę ważnie oddanych głosów.

§ 3. W przypadku ustalenia przez gminną komisję wyborczą, że żaden z kandydatów nie otrzymał wymaganej większości głosów, w protokole stwierdza się ten fakt i wskazuje się dwóch kandydatów, którzy otrzymali kolejno największe liczby ważnie oddanych głosów.

●W protokole, oprócz liczb, o których mowa w art. 488 par. 3 k.w., wymienia się również imię (imiona) i nazwisko wybranego wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz - o ile doszło do losowania, o którym mowa w art. 473 par. 3 i 7 k.w. - jego przebieg. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku gdy obaj kandydaci w ponownym głosowaniu otrzymają tę samą liczbę głosów, za wybranego uważa się tego kandydata, który w większej liczbie obwodów głosowania otrzymał więcej głosów niż drugi kandydat. Jeżeli liczby obwodów, o których mowa w zdaniu poprzednim, byłyby równe, o wyborze wójta rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez gminną komisję wyborczą. W losowaniu mają prawo uczestniczenia obaj kandydaci lub pełnomocnicy wyborczy ich komitetów wyborczych.

●Z kolei jeżeli w wyborach uczestniczył i brał udział w głosowaniu tylko jeden zarejestrowany kandydat, to zadaniem gminnej komisji wyborczej jest stwierdzenie, czy w głosowaniu uzyskał on więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Fakt ten gminna komisja wyborcza stwierdza w protokole.

●W razie stwierdzenia, że w wyborach (w pierwszej turze) żaden kandydat nie uzyskał wymaganej większości głosów i nie został wybrany na wójta (burmistrza, prezydenta miasta), fakt ten komisja podaje do publicznej wiadomości w drodze uchwały wraz z informacją o konieczności i przyczynach przeprowadzenia ponownego głosowania za dwa tygodnie, wskazując nazwiska i imiona dwóch kandydatów, którzy otrzymali kolejno największe liczby ważnie oddanych głosów.

Gminna komisja wyborcza wydaje wybranemu wójtowi zaświadczenie o wyborze na wójta. Wzór zaświadczenia określa Państwowa Komisja Wyborcza.

●W praktyce wydanie zaświadczenia następuje w sposób uroczysty przed złożeniem ślubowania przez nowo wybranego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Rozdział 5. Kampania wyborcza w programach publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych

§ 1. Komitet wyborczy, który zarejestrował kandydata na wójta, ma prawo do nieodpłatnego rozpowszechniania audycji wyborczych w programach regionalnych publicznych nadawców radiowych i telewizyjnych.

§ 2. Łączny czas rozpowszechniania audycji wyborczych w programach regionalnych wynosi 2 godziny w każdym programie Telewizji Polskiej i 4 godziny w każdym programie Polskiego Radia.

§ 3. Podział czasu antenowego pomiędzy uprawnione komitety wyborcze jest dokonywany proporcjonalnie do liczby zarejestrowanych kandydatów na wójtów na obszarze objętym regionalnym programem, na podstawie informacji gminnych komisji wyborczych właściwych dla tego obszaru.

§ 4. Czas audycji wyborczych komitetów wyborczych, o których mowa w § 1, może być łączony w tym samym programie regionalnym, na wniosek pełnomocnika wyborczego, z czasem audycji wyborczych przysługującym temu samemu komitetowi z tytułu udziału w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Wniosek w sprawie połączenia czasu audycji wyborczych składa się najpóźniej w 20 dniu przed dniem wyborów dyrektorowi oddziału Telewizji Polskiej lub prezesowi zarządu spółki Polskiego Radia, właściwym dla programu regionalnego, w którym łączne audycje wyborcze mają być rozpowszechniane.

§ 5. W wyborach przedterminowych łączny czas rozpowszechniania audycji wyborczych w programach regionalnych wynosi 30 minut w każdym programie Telewizji Polskiej i 60 minut w każdym programie Polskiego Radia.

§ 6. Czas, o którym mowa w § 5, w każdym programie regionalnym dzieli się równo między wszystkie uprawnione komitety wyborcze.

●Audycje wyborcze przygotowywane przez komitety wyborcze w wyborach wójta są rozpowszechniane, w okresie od 15. dnia przed dniem głosowania do dnia zakończenia kampanii wyborczej, w programach regionalnych Telewizji Polskiej i spółek radiofonii regionalnej, jeżeli komitet wyborczy zarejestrował kandydata na wójta. W każdym programie regionalnym Telewizji Polskiej czas rozpowszechniania audycji wyborczych wynosi 120 minut. Telewizja Polska rozpowszechniając audycje wyborcze:

- od poniedziałku do piątku wykorzystuje w całym okresie rozpowszechniania co najmniej 80 proc. czasu przeznaczonego na audycje wyborcze w godzinach 17.00-18.00 i w godzinach 19.00-20.00;

- w soboty i niedziele wykorzystuje w całym okresie rozpowszechniania co najmniej 80 proc. czasu przeznaczonego na audycje wyborcze w godzinach 7.00-9.00, w godzinach 17.00-18.00 i w godzinach 19.00-23.00. W każdym programie spółek radiofonii regionalnej czas rozpowszechniania audycji wyborczych, wynosi 240 minut. Spółki radiofonii regionalnej rozpowszechniając audycje wyborcze wykorzystują w całym okresie rozpowszechniania co najmniej 80 proc. czasu przeznaczonego na audycje wyborcze w godzinach 13.00-15.00 i w godzinach 18.00-22.00[67].

●Audycje wyborcze przygotowywane przez komitety wyborcze w wyborach przedterminowych wójta są rozpowszechniane w odpowiednich programach regionalnych Telewizji Polskiej i spółek radiofonii regionalnej. W odpowiednich programach regionalnych Telewizji Polskiej czas rozpowszechniania audycji wyborczych wynosi 30 minut. Telewizja Polska rozpowszechniając audycje wyborcze:

- od poniedziałku do piątku wykorzystuje w całym okresie rozpowszechniania co najmniej 80 proc. czasu przeznaczonego na audycje wyborcze w godzinach 17.00-20.00;

- w soboty i niedziele wykorzystuje w całym okresie rozpowszechniania co najmniej 80 proc. czasu przeznaczonego na audycje wyborcze w godzinach 7.00-23.00. W odpowiednich programach spółek radiofonii regionalnej czas rozpowszechniania audycji wyborczych wynosi 60 minut. Spółki radiofonii regionalnej rozpowszechniając audycje wyborcze wykorzystują w całym okresie rozpowszechniania co najmniej 80 proc. czasu przeznaczonego na audycje wyborcze w godzinach 13.00-15.00 i w godzinach 18.00-22.00[68].

●Czas rozpowszechniania audycji wyborczych w wyborach wójta w programach regionalnych dzieli się między uprawnione komitety wyborcze proporcjonalnie do liczby zarejestrowanych przez nie kandydatów na wójtów na obszarze objętym programem, na podstawie informacji gminnej komisji wyborczej. Czas rozpowszechniania audycji wyborczych w wyborach przedterminowych wójta w programach regionalnych dzieli się równo między uprawnione komitety wyborcze, na podstawie informacji gminnej komisji wyborczej. Gminne komisje wyborcze przekazują powyższe informacje Telewizji Polskiej, Polskiemu Radiu oraz spółkom radiofonii regionalnej, nie później niż w 24 dniu[69] przed dniem wyborów[70].

Przydział czasu antenowego na rozpowszechnianie audycji wyborczych przez komitet wyborczy jest dokonywany na podstawie złożonego przez pełnomocnika wniosku o przydział nieodpłatnego czasu antenowego. Wniosek pełnomocnik musi złożyć Telewizji Polskiej, Polskiemu Radiu oraz spółkom radiofonii i telewizji nie później niż w 20. dniu[71] przed dniem wyborów. Powinien on zawierać:

- nazwę komitetu wyborczego uprawnionego do rozpowszechniania audycji wyborczych;

- imię i nazwisko oraz adres zamieszkania pełnomocnika.

W przypadku niezłożenia przez pełnomocnika wniosku w terminie lub złożenia wniosku niespełniającego wymogów podziału czasu antenowego przeznaczonego na rozpowszechnianie audycji wyborczych dokonuje się pomiędzy komitety wyborcze, których pełnomocnicy złożyli wnioski[72].

●Na potrzeby rozpowszechniania audycji wyborczych ustala się: obszary emitowania programów regionalnych Telewizji Polskiej i programów regionalnych poszczególnych spółek radiofonii regionalnej [tabela s. 9]. Jeżeli obszary emitowania obejmują więcej niż jeden program regionalny Telewizji Polskiej lub spółki radiofonii regionalnej, pełnomocnik, składając wniosek o przydział nieodpłatnego czasu antenowego do jednego z oddziałów regionalnych Telewizji Polskiej lub spółki radiofonii regionalnej, decyduje, w którym z nich będą rozpowszechniane audycje wyborcze.

Informacja ta przekazywana jest przez wskazany oddział regionalny Telewizji Polskiej lub spółkę radiofonii regionalnej do pozostałych oddziałów regionalnych Telewizji Polskiej lub spółek radiofonii regionalnej objętych obszarem emitowania. Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na wniosek pełnomocnika zainteresowanego komitetu wyborczego, złożony nie później niż w 24. dniu[73] przed dniem wyborów, dotyczący rozpowszechniania audycji w okręgach wyborczych położonych na granicy obszarów może zezwolić na rozpowszechnianie audycji wyborczych z obszaru sąsiedniego, jeżeli jest to uzasadnione lepszą jakością techniczną programu[74].

●Po rozpatrzeniu wniosków spełniających wymogi nie później niż w 19. dniu[75] przed dniem wyborów Telewizja Polska, Polskie Radio oraz spółki radiofonii regionalnej dokonują ustaleń i informują pełnomocników o:

- czasie antenowym przysługującym komitetowi wyborczemu;

- terminach rozpowszechniania audycji wyborczych komitetu wyborczego;

- terminach i czasie rejestracji audycji wyborczych oraz wyposażeniu studia i standardach technicznych nagrywania audycji wyborczych;

- warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać materiały audycji wyborczych przygotowanych samodzielnie przez komitety wyborcze;

- miejscu i terminie losowania kolejności rozpowszechniania audycji wyborczych. Kolejność rozpowszechniania w każdym dniu audycji wyborczych ustalają kierujący redakcjami właściwych programów ogólnokrajowych i regionalnych w drodze losowania przeprowadzanego w obecności pełnomocników, nie później niż w 18. dniu[76] przed dniem wyborów[77].

●Komitety wyborcze, którym przysługuje prawo rozpowszechniania audycji wyborczych w związku z zarejestrowaniem kandydatów na wójtów i zarejestrowaniem kandydatów do rad, mogą prowadzić łączną kampanię wyborczą w tym samym programie regionalnym. Prowadzenie łącznej kampanii wyborczej polega na łączeniu całego czasu przysługującego w tym samym programie regionalnym Telewizji Polskiej lub spółki radiofonii regionalnej z tytułu udziału w wyborach wójta z całym czasem przysługującym w programie regionalnym Telewizji Polskiej lub spółki radiofonii regionalnej z tytułu udziału w wyborach do rady. Wniosek w sprawie łącznego prowadzenia kampanii wyborczej pełnomocnik składa Telewizji Polskiej i spółkom radiofonii regionalnej nie później niż w dwudziestym dniu[78] przed dniem wyborów. W przypadku zamiaru łącznego prowadzenia kampanii wyborczej w tym samym programie regionalnym pełnomocnik wskazuje oddział Telewizji Polskiej lub spółkę radiofonii regionalnej, w których będzie prowadzona łączna kampania wyborcza. W przypadku niespełnienia przez pełnomocnika komitetu wyborczego wskazanych wymogów komitetowi wyborczemu przydzielany jest czas na rozpowszechnianie audycji wyborczych w oddzielnych blokach[79].

●Łączne audycje wyborcze do rad i na wójta są rozpowszechniane w specjalnych blokach audycji wyborczych. Czas antenowy niewykorzystany w jednym bloku audycji wyborczych z przyczyn leżących po stronie komitetu wyborczego nie może być rekompensowany wydłużeniem czasu antenowego w innych blokach[80].

●Rejestracja i emisja audycji wyborczych dokonywana jest na koszt Telewizji Polskiej, Polskiego Radia i spółek radiofonii regionalnej. Rejestracja telewizyjnej audycji wyborczej i przygotowanie jej do rozpowszechniania obejmuje:

- nieodpłatne przegranie audycji wyborczej dostarczonej przez komitet wyborczy na kasecie lub innym nośniku z obrazem o rozdzielczości SD lub wyższej wskazanym pełnomocnikom przez Telewizję Polską na stosowane w emisji nośniki;

- nieodpłatne udostępnienie studia i urządzeń technicznych wraz z realizatorem w celu nagrania audycji wyborczej na czas nie dłuższy niż trzykrotność czasu audycji wyborczej. Natomiast rejestracja radiowej audycji wyborczej i przygotowanie jej do rozpowszechniania obejmuje:

- nieodpłatne przegranie audycji wyborczej dostarczonej przez komitet wyborczy na kasecie, płycie lub innym nośniku dźwięku wskazanym pełnomocnikom przez Polskie Radio i spółki radiofonii regionalnej na stosowane w emisji nośniki;

- nieodpłatne udostępnienie studia i urządzeń technicznych wraz z realizatorem w celu nagrania audycji wyborczej na czas nie dłuższy niż trzykrotność czasu audycji wyborczej[81].

●Wniosek o udostępnienie studia i urządzeń technicznych składany jest przez pełnomocnika do kierującego redakcją właściwego programu ogólnokrajowego lub regionalnego, nie później niż 24 godziny przed wnioskowaną rejestracją audycji wyborczej. Materiały audycji wyborczych przygotowywanych samodzielnie przez komitety wyborcze są dostarczane do Telewizji Polskiej, Polskiego Radia i spółek radiofonii regionalnej nie później niż na 24 godziny przed dniem ich rozpowszechnienia. Jeżeli materiały audycji wyborczych przygotowanych samodzielnie przez komitety wyborcze nie odpowiadają warunkom technicznym podanym do wiadomości pełnomocników, Telewizja Polska, Polskie Radio lub spółki radiofonii regionalnej wzywają pełnomocnika komitetu wyborczego do usunięcia wskazanych usterek i dostarczenia poprawionego materiału audycji wyborczych, najpóźniej na 8 godzin przed ustalonym czasem rozpowszechnienia audycji. Jeżeli komitet wyborczy nie usunie usterek i nie dostarczy poprawionego materiału audycji wyborczej w terminie, Telewizja Polska, Polskie Radio lub spółki radiofonii regionalnej nie wyemitują tego materiału. Czas audycji wyborczych dostarczonych przez pełnomocnika komitetu wyborczego nie może przekraczać czasu ustalonego dla tych audycji. W przypadku stwierdzenia, że dostarczone przez komitet wyborczy materiały audycji wyborczych przekraczają czas ustalony dla tych audycji, Telewizja Polska, Polskie Radio lub spółki radiofonii regionalnej wzywają niezwłocznie komitet wyborczy do skrócenia czasu audycji. Jeżeli komitet wyborczy nie zastosuje się w ciągu 8 godzin do wezwania, Telewizja Polska, Polskie Radio lub spółki radiofonii regionalnej przerywają emisję audycji wyborczej w chwili, kiedy upłynął czas audycji przysługujący danemu komitetowi wyborczemu[82].

●Telewizja Polska, Polskie Radio i spółki radiofonii regionalnej ogłaszają, co najmniej dwukrotnie, w swoich audycjach informacyjnych, harmonogram rozpowszechniania bloków audycji wyborczych i codziennie informują o terminach rozpowszechniania audycji wyborczych. Informacje dotyczące rozpowszechniania bloków audycji wyborczych Telewizja Polska, Polskie Radio i spółki radiofonii regionalnej przekazują prasie, w trybie przyjętym dla informowania o treści programu[83].

Na ustalenia dotyczące podziału czasu antenowego, o którym mowa w art. 491 § 3 i 6, komitetom wyborczym przysługuje skarga do komisarza wyborczego właściwego ze względu na siedzibę oddziału Telewizji Polskiej lub Polskiego Radia. Skargę wnosi się w ciągu 48 godzin od dokonania ustalenia. Komisarz wyborczy rozpatruje sprawę niezwłocznie i wydaje postanowienie. Od postanowienia komisarza wyborczego nie przysługuje środek prawny.

●Zdaniem B. Banaszaka brak możliwości odwołania do sądu od postanowienia komisarza wyborczego stanowi ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP)[84].

Rozdział 6. Wygaśnięcie mandatu wójta

Regułą jest, że mandat wójta wygasa wraz z upływem kadencji. Następuje to z mocy samego prawa z nadejściem odpowiedniego terminu. Nie są zatem potrzebne jakiekolwiek czynności. W szczególności nie jest konieczna uchwała rady gminy czy postanowienie komisarza wyborczego stwierdzające fakt wygaśnięcia mandatu wójta. Pozbawienie mandatu jest możliwe wyłącznie w przypadkach wyczerpująco wymienionych w art. 492 par. 1 k.w.

Zagadnienia dotyczące wygaśnięcia mandatu wójta wciąż budziły dużo problemów. Świadczyć może o tym choćby liczba sporów, jakie trafiają do sądów administracyjnych. W wielu przypadkach sądy administracyjne muszą ocenić indywidualnie, czy wystąpienie danej okoliczności oznacza wygaśnięcie mandatu. Należy podkreślić, że katalog przyczyn i procedura pozbawienia mandatu przyjęta w nieobowiązującej już ustawie o bezpośrednim wyborze wójta i kodeksie wyborczym jest prawie identyczna. Dlatego wydane wcześniej orzeczenia zachowały swoją aktualność. Przy wyjaśnianiu przyczyn wygaśnięcia mandatu wójta można się posiłkować orzecznictwem dotyczącym pozbawiania stanowiska radnego. Regulacje przewidują bowiem analogiczne powody wygaśnięcia mandatu.

§ 1. Wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek:

1) odmowy złożenia ślubowania;

2) niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym;

3) pisemnego zrzeczenia się mandatu;

4) utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów;

5) naruszenia ustawowych zakazów łączenia funkcji wójta z wykonywaniem funkcji lub prowadzenia działalności gospodarczej, określonych w odrębnych przepisach;

6) orzeczenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji w trybie określonym w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na okres co najmniej do końca kadencji;

7) śmierci;

8) odwołania w drodze referendum;

9) odwołania wójta w trybie art. 96 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.);

10) zmian w podziale terytorialnym, o których mowa w art. 390 § 1 pkt 3.

§ 2. Wygaśnięcie mandatu wójta z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 1 i 2, pkt 4 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 5, stwierdza rada gminy, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić wójtowi złożenie wyjaśnień.

§ 2a. Wygaśnięcie mandatu wójta z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 3, pkt 4 - w zakresie powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 6 i 7, stwierdza komisarz wyborczy, w drodze postanowienia, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Postanowienie komisarza wyborczego ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej.

§ 3. Uchwałę rady o wygaśnięciu mandatu wójta doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz komisarzowi wyborczemu.

§ 3a. Postanowienie komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu wójta doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła wojewodzie oraz przewodniczącemu rady gminy.

§ 4. Jeżeli wójt przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub prowadził działalność gospodarczą, o których mowa w § 1 pkt 5, obowiązany jest do zrzeczenia się funkcji lub zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania.

§ 5. W przypadku niezrzeczenia się funkcji lub niezaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez wójta w terminie, o którym mowa w § 4, rada gminy stwierdza wygaśnięcie mandatu wójta, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od upływu tego terminu.

●Skutkiem wygaśnięcia mandatu jest obowiązek zaprzestania jakiejkolwiek działalności związanej z wykonywaniem mandatu. Sformułowanie "wygaśnięcie mandatu" zakłada pewien automatyzm związany z zaistnieniem zdarzenia opisanego w dyspozycji normy prawnej, a skutkujący utratą możliwości działania w oparciu o mandat i zaprzestaniem pełnienia obowiązków związanych z funkcją wójta[85].

●Ustawodawca, określając okoliczności powodujące wygaśnięcie mandatu, stworzył katalog przesłanek, po zaistnieniu których mandat wygasa z mocy prawa. Obecnie powody wygaśnięcia mandatu, poza upływem kadencji, określają przepisy k.w. Katalog ten ma charakter zamknięty i żadne inne okoliczności nie mogą spowodować pozbawienia mandatu wójta.

●Pierwszą przesłanką utraty mandatu jest odmowa złożenia ślubowania. Zgodnie z art. 29a ust. 1 u.s.g. objęcie obowiązków przez wójta następuje z chwilą złożenia wobec rady gminy ślubowania o następującej treści: "Obejmując urząd wójta (burmistrza, prezydenta) gminy (miasta), uroczyście ślubuję, że dochowam wierności prawu, a powierzony mi urząd sprawować będę tylko dla dobra publicznego i pomyślności mieszkańców gminy (miasta)". Ślubowanie składane jest wobec rady, co powoduje konieczność zwołania sesji rady.

Tę szczególną sesję wyjątkowo zwołuje nie jej przewodniczący, lecz komisarz wyborczy. Rozwiązanie to, jak się wskazuje w literaturze, w związku z politycznym charakterem wyborów zarówno do rady, jak i na wójta zapobiec może niebezpieczeństwu paraliżowania funkcjonowania gminy poprzez opóźnienie czy wręcz odmowę zwołania sesji rady przez przewodniczącego. W poprzednim stanie prawnym to właśnie przewodniczący rady zwoływał tę specjalną sesję. Jest to odstępstwo od reguły wskazujące na kompetencje komisarza wyborczego do zwołania sesji rady gminy.

Drugim wyjątkiem jest zwołanie pierwszej sesji rady po wyborach. W tym kontekście istotne jest rozważanie co do relacji obu sesji zwoływanych po wyborach - pierwszej i tej, na której wójt ma złożyć ślubowanie. Obie sesje zwołuje komisarz wyborczy. Sesje powinny się odbyć w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia zbiorczych wyników wyborów na terenie kraju, odpowiednio do rad i na wójtów.

W przypadku potrzeby przeprowadzenia drugiej tury wyborów wójtów sprawę konieczności zwołania odrębnej sesji, w celu złożenia przez wójta ślubowania, przesądza rozbieżność terminu ogłoszenia wyników jednych i drugich wyborów. Jeżeli jednak wyboru wójta dokonano w pierwszej turze, to teoretycznie możliwe jest zwołanie przez komisarza wyborczego jednej sesji będącej zarówno pierwszą sesją rady, jak również sesją, na której ślubowanie złoży wójt. Komisarz wyborczy zwołuje taką sesję na dzień przypadający w ciągu siedmiu dni od dnia ogłoszenia zbiorczych wyników wyborów wójtów na obszarze kraju, które PKW ogłasza w Dzienniku Ustaw RP oraz podaje do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia. Zwołanie sesji powinno nastąpić w każdy możliwy sposób gwarantujący powiadomienie wszystkich radnych i nowo wybranego wójta o miejscu i terminie posiedzenia rady. Ustawodawca przewidział też możliwość złożenia ślubowania w innym trybie, o ile sesja zwołana w celu złożenia ślubowania wójta nie odbyłaby się. Ślubowanie wówczas odbywa się przed właściwym terytorialnie komisarzem wyborczym. Złożenie ślubowania wójt potwierdza podpisem pod jego treścią. Oznacza to, że wójt najpierw wygłasza rotę przyrzeczenia, a następnie podpisuje dokument zawierający rotę, co potwierdza fakt złożenia ślubowania[86].

●Odmowa złożenia ślubowania jako przesłanka wygaśnięcia mandatu koresponduje z koncepcją wyrażoną w u.s.g., zgodnie z którą objęcie obowiązków przez wójta następuje z chwilą złożenia wobec rady gminy ślubowania. Sformułowanie omawianej przesłanki nie jest precyzyjne. Jak się wydaje konieczne jest wyrażenie woli przez wójta, wskazujące na odmowę złożenia ślubowania. Ustawa nie określa jednak formy tego oświadczenia. Czy wystarczy zatem, że wójt nie pojawi się na sesji rady gminy zwołanej w celu odebrania od niego ślubowania, czy też do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczne jest odrębne oświadczenie? Ustawodawca częściowo rozwiązał problem trwania stanu niepewności związanej z niezłożeniem ślubowania przez wójta poprzez dodanie ust. 4 do art. 29a u.s.g. Zgodnie z tym przepisem uchylanie się od złożenia ślubowania w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia wyników wyborów wójta jest równoznaczne z odmową złożenia ślubowania. Wydaje się więc, że sama absencja wójta na sesji zwołanej w celu odebrania od niego ślubowania jest niewystarczającą okolicznością do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu, chyba że przedłuża się ponad trzy miesiące i nosi znamiona uchylania się od złożenia ślubowania. W pozostałych okolicznościach wola osoby odmawiającej złożenia ślubowania powinna być jednak wyrażona wprost, najlepiej na piśmie. Oświadczenie takie powinno być skierowane do rady gminy lub jej przewodniczącego, to właśnie ten organ stwierdza bowiem wygaśnięcie mandatu w tym przypadku[87].

●W doktrynie przeważa stanowisko, że odmowa musi być wyraźna, co oznacza, że wystarcza takie zachowanie się wójta, z którego można wnioskować, że nie chce złożyć ślubowania, np. gdy wójt milczy w tej sprawie lub unika udziału w sesji rady, na której ma się odbyć uroczystość ślubowania. Nie można tu zastosować art. 60 k.c., zgodnie z którym z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Milczenie w tej sprawie lub unikanie udziału w sesji rady nie może więc oznaczać zrzeczenia się mandatu. Jak się wydaje, trafniejszy jest pogląd o wyraźnej (stanowczej) odmowie złożenia ślubowania. Czynność ta jest bowiem niezbędnym warunkiem przystąpienia do wykonywania mandatu. Stosunek mandatu, rozumiany jako powierzenie określonej funkcji publicznej przez wyborców, nawiązuje się już z chwilą ogłoszenia wyników wyborów. Nie jest on jednak stosunkiem prawa pracy, lecz prawa administracyjnego. Związany z nim, prywatnoprawny stosunek pracy powstaje dopiero po złożeniu ślubowania przez nowo wybranego wójta przed radą gminy. Wyklucza to więc możliwość sięgnięcia do art. 60 k.c., ponieważ przed złożeniem ślubowania przepisy prawa pracy nie mają jeszcze zastosowania wobec wójta. Z kolei samoistne stosowanie analogii z prawa cywilnego do stosunków w zakresie prawa publicznego uważa się za niedopuszczalne. Wobec powyższego przyjąć należy, że dopóty, dopóki nowo wybrany wójt nie złoży wyraźnego oświadczenia o odmowie złożenia ślubowania, nie można podjąć uchwały stwierdzającej wygaśnięcie jego mandatu z powodu odmowy złożenia ślubowania[88].

●Zgodnie z art. 29a ust. 4 u.s.g. uchylanie się od złożenia ślubowania w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia wyników wyborów wójta jest równoznaczne z odmową złożenia ślubowania. O przypadku uchylania się można mówić dopiero w razie łącznego spełnienia następujących przesłanek:

a) postępowanie wójta jest celowe (zamierzone),

b) wynika z negatywnego stosunku wójta do aktu ślubowania,

c) jest spowodowane przyczynami od niego zależnymi, a nie czynnikami obiektywnymi.

Tylko wtedy zachowanie wójta ma charakter zachowania uzasadniającego zarzut jego uchylania się od złożenia ślubowania, a w konsekwencji - potraktowania tego zachowania jako równoznacznego z odmową złożenia ślubowania, tym samym zaś - wywołującego skutek w postaci wygaśnięcia mandatu wójta z mocy art. 492 par. 1 pkt 1 k.w.[89].

Wykaz rodzajów dokumentów, jakie należy dołączyć do łącznego sprawozdania finansowego

I. Opinia biegłego rewidenta wraz z raportem, jeżeli sprawozdanie jest przedkładane Państwowej Komisji Wyborczej, chyba że pełnomocnik finansowy, w terminie 30 dni od dnia wyborów, zawiadomił właściwy organ wyborczy, że komitet wyborczy nie miał przychodów, nie poniósł wydatków ani nie ma zobowiązań finansowych zgodnie z art. 142 par. 3 k.w.

II. Rejestry, o których mowa w art. 140 par. 1 k.w., tj.:

1) rejestr kredytów zaciągniętych przez komitet wyborczy;

2) rejestr wpłat od osób fizycznych na rzecz komitetu wyborczego kwot o wartości przekraczającej łącznie od jednej osoby fizycznej kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę.

III. Dokumenty umożliwiające weryfikację informacji podanych w sprawozdaniu:

1) umowy, faktury, rachunki, dokumenty bankowe i inne dokumenty dotyczące kosztów lub wydatków wraz ze spisem, pogrupowane odrębnie dla każdego zdarzenia gospodarczego, ułożone w porządku chronologicznym;

2) dokumenty bankowe każdego wpływu na rachunek komitetu wyborczego;

3) pokwitowania odbioru gotówki wypłaconej przez komitet wyborczy osobom fizycznym (dowody KW) i pokwitowania zwrotu zaliczki pobranej z kasy komitetu wyborczego (dowody KP);

4) protokoły komisyjnej wyceny usług świadczonych nieodpłatnie na rzecz komitetu wyborczego, z wyjątkiem świadczeń polegających na nieodpłatnym rozpowszechnianiu plakatów i ulotek wyborczych przez osoby fizyczne oraz świadczeń określonych w art. 133 k.w. w przypadku przyjęcia nieodpłatnego świadczenia usług;

5) pokwitowania odbioru materiałów wyborczych (np. plakatów, ulotek) przez komitet wyborczy;

6) umowa rachunku bankowego;

7) umowy kredytu (w przypadku uzyskania kredytu);

8) umowy poręczenia (w przypadku zawarcia umowy poręczenia);

9) wykazy zawierające informacje określone we wzorze sprawozdania finansowego, część II - Informacje szczegółowe, pkt 2-7 (w przypadku wystąpienia więcej niż dwóch pozycji w danym punkcie);

10) inne dokumenty umożliwiające weryfikację informacji podanych w sprawozdaniu.

Wzór 1. OŚWIADCZENIE O WYRAŻENIU ZGODY NA KANDYDOWANIE

Dane kandydata na wójta (burmistrza, prezydenta miasta)
Imię	J	A	N
Drugie imię	A	D	A	M
Nazwisko	K	O	W	A	L	S	K	I
Nazwisko rodowe NOWAK	Imię ojca MARIAN	Imię matki ANNA
Data urodzenia (dzień-miesiąc-rok)	1	4	-	0	8	-	1	9	6	5	Miejsce urodzenia GRUDZIĄDZ
Numer ewidencyjny PESEL	6	5	0	8	1	4	0	0	5	1	7	Obywatelstwo POLSKIE
Adres zamieszkania:
Miejscowość GRUDZIĄDZ	Ulica CHROBREGO	Nr domu 12	Nr lokalu 17
Poczta	Kod pocztowy	0	3	-	7	5	7
Przynależność do partii politycznej (jeśli kandydat nie należy do partii politycznej, wpisać "Nie należy do partii politycznej")

Ja niżej podpisany(a) oświadczam, że wyrażam zgodę na kandydowanie w wyborach.........................na prezydenta Grudziądza........................,

(nazwa organu wykonawczego i nazwa gminy)

zarządzonych na dzień 15.01.2015 r....................................................................., ze zgłoszenia

.......Komitetu Wyborczego Wyborców Inicjatywa...............................................................................................................................................

(nazwa komitetu wyborczego)

Jednocześnie oświadczam, iż posiadam prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) w tych wyborach^*, o którym stanowi art. 11 par. 1 pkt 6 oraz par5. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.).

...................................................

(podpis)

Grudziądz........................................, dnia .......29.12.2014 r.

(miejscowość)

Posiadanie prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) oznacza, iż kandydat:

1) najpóźniej w dniu głosowania kończy 25 lat,

2) jest wpisany do stałego rejestru wyborców w jednej z gmin na obszarze Polski,

3) nie jest pozbawiony praw publicznych prawomocnym orzeczeniem sądu,

4) nie jest pozbawiony praw wyborczych prawomocnym orzeczeniem Trybunału Stanu,

5) nie jest ubezwłasnowolniony prawomocnym orzeczeniem sądu,

6) nie jest skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe,

7) nie jest osobą, wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności w związku ze złożeniem nieprawdziwego oświadczenia lustracyjnego.

Wzór 2. Karta do głosowania w wyborach na dwóch kandydatów

Wybory burmistrza Sękocina

01. o ALEKSANDER NOWAK

zgłoszony przez KKW Aleksandra Nowaka

02. o JAN KOWALSKI

zgłoszony przez KKW Inicjatywa Społeczna

INFORMACJA

Głosować można na jednego kandydata, stawiając znak "x" w kratce z lewej strony obok nazwiska kandydata, na którego wyborca głosuje.

Postawienie znaku "x" w więcej niż 1 kratce lub niepostawienie znaku "x" w żadnej kratce powoduje nieważność głosu.

Pieczęć Pieczęć

obwodowej komisji wyborczej terytorialnej komisji wyborczej

Wzór 3. Karta do głosowania w wyborach na jednego kandydata

Wybory burmistrza Sękocina

TAK o

ALEKSANDER JAN NOWAK

NIE o

INFORMACJA

Głosując za wyborem kandydata, stawia się znak "x" w kratce oznaczonej słowem "TAK" z lewej strony obok nazwiska kandydata.

Głosując przeciwko wyborowi kandydata, stawia się znak "x" w kratce oznaczonej słowem "NIE" z lewej strony obok nazwiska kandydata.

Postawienie znaku "x" w obu kratkach albo niepostawienie znaku "x" w żadnej kratce powoduje nieważność głosu.

Pieczęć Pieczęć

obwodowej komisji wyborczej terytorialnej komisji wyborczej

Wzór 4

Gminna Komisja Wyborcza w Ołowie podaje do wiadomości publicznej, co następuje:

1. 30 listopada 2014 r. z listy kandydatów na wójta gminy Ołów skreślony został Jan Nowak, ponieważ kandydat wycofał zgodę na kandydowanie.

2. W związku z powyższym w wyborach uczestniczy jeden kandydat: Jan Kowalski zgłoszony przez Komitet Wyborczy Wyborców Jana Kowalskiego.

3. Głosowanie będzie kontynuowane przy użyciu dotychczasowych kart do głosowania.

4. Głosy oddane na karcie do głosowania będą kwalifikowane w następujący sposób:

1) głos oddany na kandydata uczestniczącego w wyborach traktowany będzie jako głos oddany za wyborem kandydata;

2) głos oddany na skreślonego kandydata traktowany będzie jako głos przeciwko wyborowi kandydata uczestniczącego w wyborach;

3) głos oddany zarówno na kandydata uczestniczącego w wyborach, jak i na skreślonego kandydata traktowany będzie jako głos nieważny.

5. Obwieszczenie podlega niezwłocznemu podaniu do publicznej wiadomości przez rozplakatowanie na obszarze gminy i wywieszeniu w lokalach wyborczych.

(pieczęć komisji)

Przewodniczący

Gminnej Komisji Wyborczej

w Ołowie

Hieronim Mastalski

TABELA

Kto i gdzie wyemituje programy regionalne zgodnie z załącznikami do rozporządzenia KRRiT

	Jelenia Góra, Legnica, Wałbrzych, Wrocław, powiaty: bolesławiecki, dzierżoniowski, głogowski, górowski1), jaworski, jeleniogórski, kamiennogórski, kłodzki, legnicki, lubański, lubiński, lwówecki, milicki1), oleśnicki, oławski, polkowicki, strzeliński, średzki, świdnicki, trzebnicki, wałbrzyski, wołowski, wrocławski, ząbkowicki, zgorzelecki, złotoryjski.	Oddział TVP Wrocław Radio Wrocław SA
	Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń, Włocławek, powiaty: aleksandrowski, brodnicki, bydgoski, chełmiński, golubsko-dobrzyński, grudziądzki, inowrocławski, lipnowski, mogileński1), nakielski, radziejowski1), rypiński, sępoleński, świecki, toruński, tucholski, wąbrzeski, włocławski, żniński.	Oddział TVP Bydgoszcz Radio Pomorza i Kujaw SA
	Biała Podlaska, Chełm, Lublin, Zamość, powiaty: bialski, biłgorajski2), chełmski, hrubieszowski, janowski, krasnostawski, kraśnicki, lubartowski, lubelski, łęczyński, łukowski3), opolski, parczewski, puławski, radzyński, rycki, świdnicki, tomaszowski, włodawski, zamojski.	Oddział TVP Lublin Radio Lublin SA
	Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra, powiaty: gorzowski, krośnieński, międzyrzecki, nowosolski, słubicki, strzelecko-drezdenecki, sulęciński, świebodziński, wschowski, zielonogórski, żagański, żarski.	Oddział TVP Gorzów Wlkp. Radio Zachód SA
	Łódź, Piotrków Trybunalski, Skierniewice, powiaty: bełchatowski, brzeziński, kutnowski, łaski, łęczycki, łowicki, łódzki wschodni, opoczyński4), pabianicki, pajęczański5), piotrkowski, poddębicki, radomszczański5), rawski, sieradzki, skierniewicki, tomaszowski, wieluński, wieruszowski, zduńskowolski, zgierski.	Oddział TVP Łódź Radio Łódź SA
	Kraków, Nowy Sącz, Tarnów, powiaty: bocheński, brzeski, chrzanowski5), dąbrowski, gorlicki, krakowski, limanowski, miechowski, myślenicki, nowosądecki, nowotarski, olkuski5), oświęcimski5), proszowicki, suski, tarnowski, tatrzański, wadowicki, wielicki	Oddział TVP Kraków Radio Kraków SA
	Ostrołęka, Płock, Radom, Siedlce, m.st. Warszawa, powiaty: białobrzeski, ciechanowski, garwoliński, gostyniński, grodziski, grójecki, kozienicki, legionowski, lipski4), łosicki, makowski, miński, mławski, nowodworski, ostrołęcki, ostrowski, otwocki, piaseczyński, płocki, płoński, pruszkowski, przasnyski6), przysuski4), pułtuski, radomski, siedlecki, sierpecki, sochaczewski, sokołowski, szydłowiecki4), warszawski zachodni, węgrowski,wołomiński, wyszkowski, zwoleński4), żuromiński, żyrardowski.	Oddział TVP Warszawa Radio dla Ciebie SA
	Opole, powiaty: brzeski, głubczycki, kędzierzyńsko-kozielski, kluczborski, krapkowicki, namysłowski, nyski, oleski, opolski, prudnicki, strzelecki.	Oddział TVP Opole Radio Opole SA
	Krosno, Przemyśl, Rzeszów, Tarnobrzeg, powiaty: bieszczadzki, brzozowski, dębicki, jarosławski, jasielski, kolbuszowski, krośnieński, leski, leżajski, lubaczowski, łańcucki, mielecki, niżański, przemyski, przeworski, ropczycko-sędziszowski, rzeszowski, sanocki, stalowowolski, strzyżowski, tarnobrzeski.	Oddział TVP Rzeszów Radio Rzeszów SA
	Białystok, Łomża, Suwałki, powiaty: augustowski, białostocki, bielski, grajewski, hajnowski, kolneński, łomżyński, moniecki, sejneński, siemiatycki, sokólski, suwalski, wysokomazowiecki, zambrowski.	Oddział TVP Białystok Radio Białystok SA
	Gdańsk, Gdynia, Słupsk, Sopot, powiaty: bytowski, chojnicki, człuchowski, gdański, kartuski, kościerski, kwidzyński, lęborski, malborski, nowodworski, pucki, słupski, starogardzki, sztumski, tczewski, wejherowski.	Oddział TVP Gdańsk Radio Gdańsk SA
	Bielsko-Biała, Bytom, Chorzów, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie-Zdrój, Jaworzno, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze, Żory, powiaty: będziński, bielski, bieruńsko-lędziński, cieszyński, częstochowski, gliwicki, kłobucki, lubliniecki, mikołowski, myszkowski, pszczyński, raciborski, rybnicki, tarnogórski, wodzisławski, zawierciański, żywiecki.	Oddział TVP Katowice Radio Katowice SA
	Kielce, powiaty: buski, jędrzejowski, kazimierski7), kielecki, konecki, opatowski, ostrowiecki, pińczowski, sandomierski, skarżyski, starachowicki, staszowski, włoszczowski.	Oddział TVP Kielce Radio Kielce SA
	Elbląg, Olsztyn, powiaty: bartoszycki, braniewski, działdowski, elbląski, ełcki, giżycki, gołdapski, iławski, kętrzyński, lidzbarski, mrągowski, nidzicki, nowomiejski, olecki, olsztyński, ostródzki, piski, węgorzewski, szczycieński	Oddział TVP Olsztyn Radio Olsztyn SA
	Kalisz, Konin, Leszno, Poznań, powiaty: chodzieski, czarnkowsko-trzcianecki, gnieźnieński, gostyński, grodziski, jarociński, kaliski, kępiński, kolski, koniński, kościański, krotoszyński, leszczyński, międzychodzki, nowotomyski, obornicki, ostrowski, ostrzeszowski, pilski, pleszewski, poznański, rawicki, słupecki, szamotulski, średzki, śremski, turecki, wągrowiecki, wolsztyński, wrzesiński, złotowski.	Oddział TVP Poznań Radio Merkury SA
	Koszalin8), Szczecin, Świnoujście, powiaty: białogardzki8), choszczeński, goleniowski, gryfiński, drawski8), gryficki, kamieński, kołobrzeski8), koszaliński8), łobeski, myśliborski, policki, pyrzycki, sławieński8), stargardzki, szczecinecki8), świdwiński8), wałecki8).	Oddział TVP Szczecin Radio Szczecin SA

1) Powiaty obejmuje Radio Merkury SA.

2) Powiat obejmuje Radio Rzeszów SA.

3) Powiat obejmuje Radio dla Ciebie SA.

4) Powiaty obejmuje Radio Kielce SA.

5) Powiaty obejmuje Radio Katowice SA.

6) Powiat obejmuje Radio Olsztyn SA.

7) Powiat obejmuje Radio Kraków SA.

8) Miasto i powiaty obejmuje Radio Koszalin SA.

Przypisy

[1] M. Chmaj, W. Skrzydło, "System wyborczy w Rzeczypospolitej Polskiej", Warszawa 2011, s. 176.

[2] A. Szewc, T. Szewc, "Wójt, Burmistrz, Prezydent Miasta", Warszawa 2006, Lex, wersja elektroniczna.

[3] A. Wierzbica, "Referendum i wybory oraz zarządzenia i uchwały jednostek samorządu terytorialnego", Warszawa 2014, LexisNexis, wersja elektroniczna.

[4] A. Kisielewicz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, "Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz", Warszawa 2010, s. 25.

[5] Ibidem, s. 25-26.

[6] Ibidem, s. 26.

[7] Ibidem, s. 27.

[8] J. Jaskiernia, "Prawo wyborcze do jednostek samorządu terytorialnego" [w:] "Administracja publiczna. Ustrój administracji samorządowej" t. III, Warszawa 2012, Legalis, wersja elektroniczna.

[9] B. Banaszak, "Kodeks wyborczy. Komentarz", komentarz do art. 472 k.w., Warszawa 2014, Legalis, wersja elektroniczna.

[10] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 555.

[11] A. Wierzbica, op. cit.

[12] M. Chmaj, W. Skrzydło, op. cit., s. 176.

[13] Druga tura wyborów wójta, burmistrza, prezydenta miasta w tegorocznych wyborach odbędzie się 30 listopada 2014 r.

[14] 22 lutego 2012 r. został wniesiony do laski marszałkowskiej poselski projekt nowelizacji k.w. (druk nr 318). Proponowana w projekcie zmiana polega na wprowadzeniu do k.w. przepisu, na mocy któego w przypadku wyborów ponownych wójta (burmistrza, prezydenta miasta), czyli podczas tzw. drugiej tury wyborów, głosować będą mogli wyłącznie wyborcy ujęci w spisie wyborców, na podstawie któego przeprowadzono pierwsze głosowanie, czyli tzw. pierwszą turę tych wyborów; odpowiednio ma być jednak stosowany art. 26 ust. 3 k.w. (proponowany nowy par. 2a w art. 473). Przedkładając tę propozycję posłowie argumentowali w uzasadnieniu, że przepisy obowiązującego prawa wyborczego nie precyzują, czy w okresie pomiędzy pierwszą a drugą turą wyborów na wójta, burmistrza, prezydenta miasta możliwe jest dopisywanie do rejestru wyborców i w konsekwencji do spisu wyborcó wszystkich osób, które w tym czasie zmieniły swoje miejsce zamieszkania i wystąpiły z odpowiednim wnioskiem do wójta, orzecznictwo w tej kwestii zaś nie jest jednolite. Powoduje to, iż wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) nie wiedzą, czy mają aktualizować rejestr i spisy wyborców mięzy pierwszą a drugą turą wyborów. Wnioskodawcy wskazują również na wyraźnie dostrzegane zjawisko (podają przykłady) celowej zmiany miejsca zamieszkania przez wyborców w celu udzielenia poparcia popieranemu przez siebie kandydatowi (oddania na niego głosu), co nazywane bywa migracją wyborczą. Ich zdaniem proponowane rozwiązanie wyeliminuje to zjawisko, gdyż między I a II turą wyborców na wójta, burmistrza, prezydenta miasta do rejestru wyborców i spisu wyborców będą mogły być dopisane wyłącznie te osoby, które w tym czasie ukończły 18. rok życia i stale zamieszkują na terenie gminy. Osoby, które w tym czasie zmieniają miejsce zamieszkania i przeprowadzają się do gminy, w której odbywa się II tura wyborów, nie będą mogły być dopisywane do spisu wyborców, na podstawie którego przeprowadza się ponowne głosowanie. W opinii do tego projektu dr hab. K. Skotnicki wskazał, że w świetle regulacji konstytucyjnej uchwalenie projektowanej ustawy nie jest możliwe, gdyż proponuje ustanowienie kryterium wykonywania czynnego prawa wyborczego, które nie jest przewidziane w ustawie zasadniczej. Zdaniem opiniującego projekt wprowadza dodatkowy cenzus wyborczy, czyli wymóg minimalnego czasu stałego zamieszkiwania w gminie. Takie ograniczenie prawa wyborczego nie jest przewidziane w konstytucji, dlatego nie może być ustanowione w k.w. Po pierwszym czytaniu, które odbyło się 10 maja 2012 r., projekt trafił do Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. Ta 2 kwietnia 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o odrzucenie projektu. Do momentu druku niniejszego komentarza Sejm nie głosował w tej sprawie.

[15] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 557.

[16] W. Skrzydło, "Kodyfikacja prawa wyborczego w Polsce - zakres i znaczenie", Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2011/3, s. 28.

[17] Pkt V wytycznych PKW z 6 października 2014 r.

[18] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 558 i 559.

[19] Ibidem, s. 559.

[20] Pkt 101-103 wytycznych PKW z 29 września 2014 r.

[21] Pkt 25 i 104 wytycznych PKW z 29 września 2014 r.

[22] Pkt 31 wytycznych PKW z 29 września 2014 r.

[23] Pkt 106 wytycznych PKW z 29 września 2014 r.

[24] Pkt 107 wytycznych PKW z 29 września 2014 r.

[25] Pkt 108 wytycznych PKW z 29 września 2014 r.

[26] Dz.U. z 2014 r. poz. 1134.

[27] A. Wierzbica, op. cit.

[28] Dz.U. z 2014 r., poz. 280.

[29] Zgodnie z art. 88-90 k.w. w przypadku uzyskania nadwyżki pozyskanych środków na cele kampanii wyborczej nad poniesionymi wydatkami komitet wyborczy partii politycznej przekazuje ją na fundusz wyborczy tej partii. W przypadku uzyskania nadwyżki pozyskanych środków na cele kampanii wyborczej nad poniesionymi wydatkami koalicyjny komitet wyborczy przekazuje ją na fundusze wyborcze partii wchodzących w skład koalicji wyborczej w proporcji ustalonej w umowie koalicyjnej, a w razie braku stosownych postanowień w umowie - na rzecz organizacji pożytku publicznego. O przekazaniu nadwyżki pełnomocnik finansowy informuje właściwy organ wyborczy w terminie 7 dni od dnia jej przekazania. W przypadku uzyskania nadwyżki pozyskanych środków na cele kampanii wyborczej nad poniesionymi wydatkami przez komitety wyborcze, o których mowa w art. 88-90 k.w. (komitet wyborczy organizacji, komitet wyborczy wyborców, komitet wyborczy w wyborach na prezydenta Rzeczpospolitej), komitety te przekazują ją na rzecz organizacji pożytku publicznego. O przekazaniu nadwyżki pełnomocnik finansowy informuje właściwy organ wyborczy.

[30] Zgodnie z art. 133 k.w. komitet wyborczy partii politycznej oraz koalicyjny komitet wyborczy mogą nieodpłatnie korzystać w czasie kampanii wyborczej z lokali partii politycznej, jak również z jej sprzętu biurowego. Z kolei komitet wyborczy wyborców może nieodpłatnie korzystać w czasie kampanii wyborczej z lokalu osoby wchodzącej w skład komitetu wyborczego, jak również z jej sprzętu biurowego. Jednocześnie komitet wyborczy organizacji może nieodpłatnie korzystać w czasie kampanii wyborczej z lokalu tej organizacji, jak również z jej sprzętu biurowego.

[31] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 565.

[32] Pkt 1 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.

[33] Pkt 4 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.

[34] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 567.

[35] Pkt 5 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.

[36] Pkt 6 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.

[37] Wyjaśnienia PKW z 31 marca 2014 r. dotyczące składania oświadczeń lustracyjnych przez osoby kandydujące m.in. w wyborach samorządowych, ZPOW-903-80/14, dostęp: www.pkw.gov.pl.

[38] Dodatkowe wyjaśnienia PKW z 1 października 2014 r. dotyczące składania oświadczeń lustracyjnych przez kandydatów na radnych i kandydatów na wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, ZPOW-703-724/14, dostęp: www.pkw.gov.pl.

[39] Pkt 7 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.

[40] Pkt VII.3-4 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[41] M.P. z 2014 r. poz. 838.

[42] Pkt VII. 5 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[43] Pkt VII. 7 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[44] Pkt VII. 8 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[45] B. Banaszak, "Kodeks wyborczy. Komentarz", Warszawa 2014, s. 673.

[46] Pkt VII. 9-10 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[47] Pkt VII. 9-10 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[48] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 571.

[49] Pkt VII. 15-17 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[50] Pkt VII. 18 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[51] Pkt VII. 19 uchwały PKW z 1 września 2014 r.

[52] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 572 i 573.

[53] J. Jaskiernia, "Prawo wyborcze do jednostek samorządu terytorialnego" [w:] "Administracja publiczna. Ustrój administracji samorządowej", t. III, Warszawa 2012, Legalis, wersja elektroniczna.

[54] Par. 3-5 uchwały PKW z 11 sierpnia 2014 r.

[55] Pkt 30 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[56] Pkt 22 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[57] Pkt 23-29 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[58] Pkt 49 i 50 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[59] Pkt 54-57 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[60] F. Rymarz [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 574.

[61] Pkt 7 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[62] Pkt 12-14 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[63] Pkt 15, pkt 16 ppkt 6 i 7 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[64] Pkt 17-21 uchwały PKW z 25 sierpnia 2014 r.

[65] M.P. z 2014 r., poz. 734 i poz. 735.

[66] M.P. z 2014 r., poz. 934.

[67] Par. 34-36 rozporządzenia KRRiT.

[68] Par. 37-39 rozporządzenia KRRiT.

[69] Par. 45 i 46 rozporządzenia KRRiT.

[70] W wyborach przedterminowych wójta termin ten upływa piątego dnia po upływie terminu na zgłaszanie kandydatów na wójta.

[71] Par. 47 i 48 rozporządzenia KRRiT.

[72] W wyborach przedterminowych wójta termin ten upływa trzeciego dnia po upływie terminu na zgłaszanie kandydatów na wójta.

[73] Par. 49 rozporządzenia KRRiT.

[74] W wyborach przedterminowych wójta termin ten upływa siódmego dnia po upływie terminu na zgłaszanie kandydatów na wójta.

[75] W wyborach przedterminowych wójta termin ten upływa ósmego dnia po upływie terminu na zgłaszanie kandydatów na wójta.

[76] Par. 50 i 51 rozporządzenia KRRiT.

[77] W wyborach przedterminowych wójta termin ten upływa piatego dnia po upływie terminu na zgłaszanie kandydatów na wójta.

[78] Par. 54 ust. 1 rozporządzenia KRRiT.

[79] Par. 54 ust. 2 i 3 rozporządzenia KRRiT.

[80] Par. 58 rozporządzenia KRRiT.

[81] Par. 59-61 rozporządzenia KRRiT.

[82] Par. 62-64 rozporządzenia KRRiT.

[83] Par. 65 rozporządzenia KRRiT.

[84] B. Banaszak, op. cit., s. 682.

[85] R. Budzisz [w:] K. Bandarzewski, R. Budzisz, P. Chmielnicki, D. Dąbek, P. Dobosz, B. Jaworska-Dębska, W. Kisiel, P. Kryczko, M. Mączyński, S. Płażek, K. Wlaźlak, "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", red. P. Chmielnicki, komentarz do art. 28d u.s.g., Warszawa 2013, wersja elektroniczna.

[86] Ibidem, komentarz do art. 28d u.s.g.

[87] Ibidem, komentarz do art. 29a u.s.g.

[88] A. Szewc, T. Szewc, op. cit.

[89] G. Jyż, Z. Pławecki, A. Szewc, "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz", komentarz do art. 29a u.s.g., Warszawa 2012, wersja elektroniczna.