Kodeks wyborczy (część IX)
Komentarz szczegółowo omawia zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz warunki ważności wyborów. Aktualna treść ustawy wraz z komentarzem do każdego artykułu. Część VIII obejmuje komentarz do artykułów od 443 do 469 wraz ze wzorami dokumentów. Zapraszamy do lektury!
z 5 stycznia 2011 r. (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.)
§ 1. W wyborach do rady w gminie niebędącej miastem na prawach powiatu za wybranych w danym okręgu wyborczym uważa się tego kandydata, który otrzymał kolejno największą liczbę ważnie oddanych głosów.
§ 2. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów otrzyma równą liczbę głosów uprawniającą do uzyskania mandatu, o wyborze decyduje większa liczba obwodów, w których kandydaci otrzymali największą liczbę głosów, a gdyby i liczby obwodów były równe - rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez komisję.
§ 3. Tryb przeprowadzenia losowania, o którym mowa w § 2, określa Państwowa Komisja Wyborcza.
●Ustalenie wyników głosowania oraz wyników wyborów, odrębnie dla każdego okręgu wyborczego, dokonuje gminna komisja wyborcza na podstawie protokołów otrzymanych od obwodowych komisji wyborczych. W wyborach do rady gminy, niebędącej miastem na prawach powiatu za wybranych w danym okręgu wyborczym uważa się kandydatów, którzy otrzymali kolejno największą liczbę oddanych głosów (zasada większości względnej)[1]. Wobec braku wymogu uzyskania co najmniej 50 proc. głosów + 1, nie dochodzi tu do drugiej tury wyborów[2].
●Losowanie prowadzi przewodniczący komisji w obecności członków komisji i pełnomocników obecnych przy pracach komisji. Czynności losowania dokonuje wyznaczony członek komisji. O terminie losowania należy powiadomić pełnomocników z odpowiednim wyprzedzeniem, w celu umożliwienia im obecności przy tej czynności. Nieobecność pełnomocników nie wstrzymuje przeprowadzenia losowania. W razie konieczności ustalenia, w drodze losowania, która z list uzyskuje mandat, do jednakowych, nieprzezroczystych kopert wkłada się kartki z numerami list. Po wymieszaniu kopert losuje się jedną z nich. Numer listy odczytuje się i okazuje obecnym, a wylosowaną kartkę dołącza się do protokołu. Na żądanie osób obecnych przy losowaniu należy okazać zawartość niewylosowanych kopert. Przebieg przeprowadzonego losowania opisuje się w protokole[3].
§ 1. W wyborach do rady w mieście na prawach powiatu gminna komisja wyborcza, na podstawie zestawienia, o którym mowa w art. 442, dokonuje podziału mandatów w każdym okręgu wyborczym pomiędzy listy kandydatów w sposób następujący:
1) liczbę głosów ważnie oddanych na każdą z list w okręgu wyborczym dzieli się kolejno przez 1; 2; 3; 4 i dalsze kolejne liczby, aż do chwili, gdy z otrzymanych w ten sposób ilorazów da się uszeregować tyle kolejno największych liczb, ile wynosi liczba mandatów do rozdzielenia między listy;
2) każdej liście przyznaje się tyle mandatów, ile spośród ustalonego w powyższy sposób szeregu ilorazów przypada jej liczb kolejno największych.
§ 2. Jeżeli kilka list uzyskało ilorazy równe ostatniej liczbie z liczb uszeregowanych w podany wyżej sposób, a tych list jest więcej niż mandatów do rozdzielenia, pierwszeństwo mają listy w kolejności ogólnej liczby oddanych na nie głosów. Gdyby na dwie lub więcej list oddano równą liczbę głosów, o pierwszeństwie rozstrzyga liczba obwodów głosowania, w których na daną listę oddano większą liczbę głosów. Jeżeli i te liczby byłyby równe, wówczas o pierwszeństwie rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez komisję. Tryb przeprowadzenia losowania określa Państwowa Komisja Wyborcza.
§ 3. Mandaty przypadające danej liście kandydatów uzyskują kandydaci w kolejności wynikającej z otrzymanej liczby głosów w ramach listy. Przy równej liczbie głosów stosuje się odpowiednio art. 233.
●Podział mandatów w wyborach do organów stanowiących w okręgach wyborczych (z wyłączeniem rad gmin w gminach niebędących miastami na prawach powiatu) następuje za pomocą metody d’Hondta, z pominięciem list, które nie przekroczyły 5-proc. progu wyborczego. Jest to metoda podziału mandatów w ramach proporcjonalnych systemów wyborczych, w której mandaty są przyznawane sekwencyjnie. Rozdział mandatów przy zastosowaniu tej metody polega na tym, że liczbę ważnie oddanych głosów na każdą z uprawnionych list kandydatów dzieli się kolejno przez 1, 2, 3, 4, 5 i dalsze kolejne liczby, aż zostanie uszeregowany ciąg tylu liczb, ile wynosi liczba mandatów do rozdzielenia w okręgu wyborczym. W konsekwencji, każda lista wyborcza uzyskuje tyle mandatów, ile spośród uszeregowanego w ten sposób ciągu (lub szeregu ilorazów) przypadło jej liczb kolejno największych[4].
●Przykładowe wyliczenie ilorazów dla okręgu 6-mandatowego, w którym 5 list uczestniczy w podziale mandatów:
Lista nr 3
Liczba głosów oddanych na listę nr 3 - X = 100
Wyliczone ilorazy wyborcze:
X : 1 = 100,0000
X : 2 = 50,0000
X : 3 = 33,3333
X : 4 = 25,0000
X : 5 = 20,0000
X : 6= 16,6667
Lista nr 8
Liczba głosów oddanych na listę nr 8 - X = 105
Wyliczone ilorazy wyborcze:
X : 1 = 105,0000
X : 2 = 52,5000
X : 3 = 35,0000
X : 4 = 26,2500
X : 5 = 21,0000
X : 6= 17,5000
Lista nr 13
Liczba głosów oddanych na listę nr 13 - X = 303
Wyliczone ilorazy wyborcze:
X : 1 = 303,0000
X : 2 = 151,5000
X : 3 = 101,0000
X : 4 = 75,7500
X : 5 = 60,6000
X : 6 = 50,5000
Lista nr 14
Liczba głosów oddanych na listę nr 14 - X = 108
Wyliczone ilorazy wyborcze:
X : 1 = 108,0000
X : 2 = 54,0000
X : 3 = 36,0000
X : 4 = 27,0000
X : 5 = 21,6000
X : 6 = 18,0000
Lista nr 15
Liczba głosów oddanych na listę nr 15 - X = 215
Wyliczone ilorazy wyborcze:
X : 1 = 215,0000
X : 2 = 107,5000
X : 3 = 71,6667
X : 4 = 53,7500
X : 5 = 43,0000
X : 6 = 35,8333
Szereg kolejno największych liczb (ilorazów wyborczych) jest następujący:
1) 303,0000 odpowiada liście nr 13;
2) 215,0000 odpowiada liście nr 15;
3) 151,5000 odpowiada liście nr 13;
4) 108,0000 odpowiada liście nr 14;
5) 107,5000 odpowiada liście nr 15;
6) 105,0000 odpowiada liście nr 8[5].
●Klauzule zaporowe (określane też jako: klauzula progowa, próg wyborczy, próg ustawowy czy próg minimalnego poparcia) to stosowany w wyborach o formule proporcjonalnej mechanizm uzależniający uczestnictwo komitetów wyborczych biorących udział w wyborach w podziale mandatów od uzyskania wyznaczonej prawem liczby głosów w skali okręgu wyborczego, jednostki podziału terytorialnego lub państwa. Wprowadzenie tego mechanizmu, budzące pewne wątpliwości z punktu widzenia zasady równości prawa wyborczego, uzasadnione jest dążeniem do uniknięcia nadmiernego rozczłonkowania wybieranego organu i zapewnienia możliwości powstania w nim stabilnej większości. Ten ważny element systemu wyborczego stosowany jest obecnie dość powszechnie w państwach demokratycznych przyjmujących proporcjonalny system wyborczy, choć wysokość progów jest bardzo różna (od 0,67 proc. do 15 proc.). Najczęściej jednak występuje klauzula zaporowa na poziomie 5 proc.[6].
●Jeżeli wystąpi sytuacja, w której kilka list uzyska ilorazy równe ostatniej z uszeregowanych liczb, a list tych jest więcej niż mandatów do rozdzielenia, k.w. przyznaje pierwszeństwo listom, które uzyskały więcej oddanych na nie głosów. Przykładowo jedna lista wygrała w dwóch obwodach, a druga w trzech. Ale na tę pierwszą padło w sumie więcej głosów. Mandat w tej sytuacji otrzyma pierwsza lista[7]. Gdyby zaś na dwie lub więcej list oddano równą liczbę głosów, wtedy o pierwszeństwie rozstrzyga liczba obwodów głosowania, w których na daną listę oddano większą liczbę głosów. K.w. zawiera ogólną regułę, według której mandaty przypadające danej liście kandydaci z tej listy uzyskują w kolejności wynikającej z otrzymanej liczby głosów. Dopiero w razie równej liczby głosów o pierwszeństwie rozstrzyga kolejność umieszczenia ich nazwisk na liście. W przypadku gdy kolejność na liście była ustalona zgodnie z porządkiem alfabetycznym, o uzyskaniu mandatu rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez komisję w trybie określonym przez PKW[8].
●Stosowana w Polsce przy rozdziale mandatów radnych metoda d’Hondta jest obecnie jedną z najpopularniejszych metod stosowanych w systemach proporcjonalnych. Zastosowanie znalazła m.in. w: Anglii, Argentynie, Austrii, Bułgarii, Czechach, Danii, Finlandii, Hiszpanii, Holandii, Izraelu, Peru, Polsce, Portugalii, Turcji i innych. Jej popularność wynika z dwóch cech: stosunkowo mało skomplikowanego i bardzo praktycznego algorytmu podziału głosów na mandaty oraz z faktu, że faworyzuje ona duże ugrupowania, a z reguły to właśnie tego typu partie mają decydujący wpływ na kształt obowiązującej ordynacji wyborczej. Jak każda metoda z grupy największych liczb, jest również odporna na liczne paradoksy wyborcze[9].
●Co do zasad losowania zobacz komentarz do art. 443 k.w.
§ 1. Po ustaleniu wyników wyborów we wszystkich okręgach wyborczych, zgodnie z zasadami określonymi w art. 443 i art. 444, gminna komisja wyborcza sporządza w trzech egzemplarzach protokół z wyborów do rady gminy.
§ 2. W protokole podaje się, według okręgów wyborczych, liczbę radnych wybieranych w okręgu oraz nazwiska i imiona wybranych radnych z podaniem oznaczenia listy, z której zostali wybrani; w protokole podaje się również ewentualną liczbę nieobsadzonych mandatów.
§ 3. W protokole podaje się również przebieg losowania, o którym mowa w art. 443 § 2 oraz w art. 444§ 2.
§ 4. Do protokołu załącza się zestawienia wyników głosowania w okręgach wyborczych.
§ 5. Protokół podpisują wszystkie osoby wchodzące w skład komisji wyborczej obecne przy jego sporządzaniu. Protokół opatruje się pieczęcią komisji.
§ 6. Pełnomocnikom wyborczym i członkom komisji przysługuje prawo wniesienia do protokołu uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów. Przepis art. 75 § 6 stosuje się odpowiednio.
●Pierwszymi dokumentami, które komisja wyborcza sporządza w zakresie ustalania wyników wyborów, są zestawienia dla poszczególnych okręgów wyborczych. Po ich sporządzeniu, podpisaniu i opieczętowaniu komisja wyborcza przystępuje do sporządzenia protokołu z wyborów, protokół sporządza się na druku urzędowym[10].
●Przy sporządzaniu tych dokumentów komisje korzystają z "Platformy wyborczej". W razie niemożności skorzystania z wydruku komputerowego formularz protokołu należy wypełnić starannie i czytelnie, ręcznie lub maszynowo[11].
●Zgodnie z wytycznymi PKW dotyczącymi sprawdzenia zgodności arytmetycznej, aby protokół mógł być wypełniony w systemie informatycznym "Platforma wyborcza" muszą być spełnione określone warunki odnośnie danych zawartych w protokołach głosowania . Podzielić, je można na takie które:
- bezwzględnie muszą być spełnione [ramka 1],
- powinny być spełnione, ale w szczególnych okolicznościach mogą być niezachowane [ramka 2].
RAMKA 1. Warunki konieczne
● liczba osób, którym wydano karty do głosowania, nie może być większa od liczby uprawnionych do głosowania;
● liczba wyborców głosujących przez pełnomocnika nie może być większa od liczby kart do głosowania wydanych wyborcom;
● w obwodzie odrębnym liczba wyborców głosujących przez pełnomocnika musi wynosić 0;
● w przypadku obwodu wyznaczonego dla głosowania korespondencyjnego suma liczby kart do głosowania wydanych wyborcom i liczby wysłanych pakietów wyborczych nie może być większa od liczby wyborców uprawnionych do głosowania;
● suma liczby kopert zwrotnych bez oświadczenia i liczby kopert z niepodpisanym oświadczeniem nie może być większa od liczby otrzymanych kopert zwrotnych;
● suma liczby kopert zwrotnych bez koperty na kartę do głosowania oraz liczby kopert zwrotnych z niezaklejoną kopertą na kartę do głosowania nie może być większa od liczby otrzymanych kopert zwrotnych;
● w przypadku obwodowych komisji wyborczych niewyznaczonych dla głosowania korespondencyjnego, liczby w punktach protokołu głosowania: 6, od 7 do 7e oraz 8a muszą wynosić 0;
● liczba kart do głosowania danego rodzaju wyjętych z urny musi być równa sumie liczby odpowiednich kart nieważnych i liczby odpowiednich kart ważnych wyjętych z urny;
● liczba kart ważnych danego rodzaju musi być równa sumie liczby głosów nieważnych i liczby głosów ważnych;
● liczba uprawnionych do głosowania musi być równa sumie liczby obywateli polskich (z części A spisu wyborców) i liczby obywateli Unii Europejskiej niebędących obywatelami Polski (z części B spisu wyborców);
● liczba uprawnionych do głosowania w wyborach do rady gminy, a na terenie m.st. Warszawy również w wyborach do rady dzielnicy (poza obwodami odrębnymi) musi być równa liczbie uprawnionych do głosowania odpowiednio w wyborach wójta i prezydenta m.st. Warszawy. Jedynie w obwodach odrębnych na terenie m.st. Warszawy liczba uprawnionych do głosowania w wyborach do rady dzielnicy może być mniejsza lub równa liczbie uprawnionych do głosowania w wyborach do Rady m.st. Warszawy i prezydenta m.st. Warszawy;
● w obwodzie głosowania, w skład którego wchodzi więcej niż jeden okręg wyborczy dla wyboru rady gminy, liczba uprawnionych do głosowania w wyborach wójta (zarówno ogółem, jak obywateli polskich i pozostałych obywateli Unii Europejskiej) musi się równać sumie odpowiednich liczb uprawnionych do głosowania w wyborach do rady gminy w okręgach wchodzących w skład obwodu głosowania. Jedynie gdy w jednym lub więcej z tych okręgów wyborczych dla wyboru rady gminy wyborów lub głosowania nie przeprowadza się liczby uprawnionych do głosowania w protokole głosowania w wyborach wójta muszą być większe od sumy odpowiednich liczb uprawnionych do głosowania w wyborach do rady gminy w okręgach wchodzących w skład obwodu głosowania;
● liczba osób uprawnionych do głosowania w wyborach do rady powiatu i do sejmiku województwa (poza obwodami odrębnymi) musi być równa liczbie obywateli polskich uprawnionych do głosowania w wyborach do rady gminy i w wyborach wójta (z części A spisu wyborców). Jedynie w obwodzie głosowania, w skład którego wchodzi więcej niż jeden okręg wyborczy dla wyboru rady gminy, gdy w jednym lub więcej z tych okręgów wyborczych dla wyboru rady gminy wyborów lub głosowania nie przeprowadza się suma liczb uprawnionych do głosowania obywateli polskich w wyborach do rady gminy musi być mniejsza od liczby uprawnionych do głosowania w wyborach do rady powiatu i w wyborach do sejmiku województwa. Ponadto w obwodach odrębnych liczba uprawnionych do głosowania obywateli polskich w wyborach do rady gminy i wójta może być mniejsza lub równa liczbie uprawnionych do głosowania w wyborach do rady powiatu, a liczba uprawnionych do głosowania w wyborach do rady powiatu mniejsza lub równa liczbie uprawnionych do głosowania w wyborach do sejmiku województwa .
RAMKA 2. Warunki dodatkowe
● liczba kart danego rodzaju otrzymanych przez komisję nie powinna być większa od sumy liczby kart niewykorzystanych oraz liczby kart wydanych wyborcom;
● liczba wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach do rady powiatu powinna być równa liczbie wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach do sejmiku województwa;
● liczba wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach do rady gminy (a w m.st. Warszawie również w wyborach do rady dzielnicy) powinna być równa liczbie wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach wójta. W przypadku nieprzeprowadzenia głosowania w jednym lub więcej okręgów wyborczych liczba ta nie powinna być większa od liczby wyborców głosujących przez pełnomocnika w wyborach wójta;
● liczba kart danego rodzaju wyjętych z urny pomniejszona o liczbę odpowiednich kart wyjętych z kopert na karty do głosowania nie powinna być mniejsza od liczby wyborców, którym wydano takie karty;
● liczba kart ważnych danego rodzaju wyjętych z urny pomniejszona o liczbę odpowiednich kart wyjętych z kopert na karty do głosowania nie powinna być większa od liczby wyborców, którym wydano karty do głosowania;
● liczba uprawnionych do głosowania nie powinna być mniejsza niż liczba kart ważnych danego rodzaju;
● liczba głosów nieważnych ogółem nie powinna być większa od sumy liczb głosów nieważnych z poszczególnych przyczyn (w wyborach wójta). Rozbieżność może występować wyłącznie w sytuacji, gdy komisja obwodowa stwierdziła, nieważność głosów z powodu naniesienia przez wyborcę znaków graficznych w obrębie kratki, w tym w szczególności zamazania kratki, przekreślenia znaku w kratce.
Gminy niebędące miastami na prawach powiatu
●W przypadku sporządzania protokołu należy pamiętać o konieczności spełnienia następujących warunków:
- suma głosów oddanych na wszystkie listy kandydatów (kandydatów) musi być równa liczbie głosów ważnych;
- liczba głosów oddanych na listę kandydatów (kandydata) nie może być większa od liczby głosów ważnych.
Naruszenie któregokolwiek z tych wymogów powoduje nieprawidłowe ustalenie wyników głosowania w obwodzie lub wadliwe sporządzenie protokołu głosowania.
●Gminna (miejska) komisja wyborcza otrzymuje wydruk komputerowy zestawień wyników głosowania osobno dla każdego okręgu wyborczego (według wzoru stanowiącego załącznik do wzoru protokołu z wyborów stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały w sprawie protokołów).
Gminna komisja może sprawdzić dane zawarte w wydruku z wyliczeniami dokonanymi inną metodą. Jeżeli dane z wyliczeń dokonanych w różny sposób nie są identyczne, należy wyjaśnić i usunąć przyczynę rozbieżności.
W przypadku sporządzania zestawień ręcznie lub maszynowo komisja sumuje dane liczbowe z protokołów głosowania w obwodach i sporządza zestawienia głosowania oddzielnie dla każdego okręgu wyborczego.
Po uzyskaniu wydruków komputerowych zestawień dla wszystkich okręgów, w których przeprowadzono głosowanie lub po ich sporządzeniu w sposób ręczny lub maszynowy, komisja przystępuje do sporządzenia protokołu z wyborów według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały PKW w sprawie protokołów [wzór 1].
Komisja otrzymuje wydruk z "Platformy wyborczej" stanowiący projekt protokołu z wyborów. Komisja może sprawdzić dane zawarte w wydruku z wyliczeniami dokonanymi inną metodą. Jeżeli dane z wyliczeń dokonanych w różny sposób nie są identyczne, należy wyjaśnić i usunąć przyczynę rozbieżności.
Protokół z obsadzenia mandatów radnych bez głosowania komisja sporządza, jeżeli w okręgu wyborczym zarejestrowano jedną listę kandydatów (jednego kandydata). Protokół ten sporządza się według załącznika nr 7 do uchwały PKW w sprawie protokołów, odrębnie dla każdego okręgu, w którym nie przeprowadzono głosowania[12].
W miastach na prawach powiatu
●Przy sporządzeniu protokołu należy bezwzględnie wziąć pod uwagę następujące warunki:
- suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z listy musi być równa liczbie głosów oddanych na listę. Jedynie gdy na liście znajduje się nazwisko skreślonego kandydata, suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z listy może być mniejsza od liczby głosów oddanych na listę;
- suma głosów oddanych na wszystkie listy musi być równa liczbie głosów ważnych.
●Komisja sporządza protokół z wyborów według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do uchwały PKW w sprawie protokołów [wzór 2].
Komisja otrzymuje wydruk komputerowy projektu protokołu. Komisja może sprawdzić dane zawarte w wydruku z wyliczeniami dokonanymi inną metodą; jeżeli dane z wyliczeń dokonanych w różny sposób nie są identyczne, należy wyjaśnić i usunąć przyczynę rozbieżności.
W razie sporządzania protokołu bez wspomagania informatycznego komisja postępuje w sposób następujący.
Część ogólną protokołu, tj. punkty II.1. i II.2., wypełnia się na podstawie dokumentów wskazujących okręgi, w których nie przeprowadza się wyborów, lub danych z protokołów z obsadzenia mandatów bez głosowania.
W pkt III.2. należy wpisać liczbę stanowiącą co najmniej 5 proc. wszystkich głosów ważnych z pkt III.1. Liczbę tę ustalono wcześniej w celu stwierdzenia, które listy biorą udział w podziale mandatów w poszczególnych okręgach.
W pkt III.3. wpisuje się informacje o listach komitetów wyborczych, które uczestniczą w podziale mandatów, gdyż uzyskały co najmniej 5 proc. ważnych głosów.
W pkt III.4. wpisuje się informacje o listach komitetów wyborczych, które nie uczestniczą w podziale mandatów, gdyż nie uzyskały co najmniej 5 proc. ważnych głosów.
Na podstawie danych zawartych w zestawieniach komisja wypełnia pkt IV dotyczący wszystkich okręgów wyborczych na obszarze gminy w kolejności ich numerów.
Pkt od IV.2. i IV.3 wypełnia się w zależności od zaistnienia opisanych w nich sytuacji; dotyczą one wskazania kandydata, który uzyskuje mandat w razie równej liczby głosów. W przypadku losowania kandydata, który uzyskał mandat w punkcie IV.3, opisuje się również przebieg losowania.
Pkt od IV.4. do IV.6. wypełnia się w sytuacjach opisanych w tych punktach, jeżeli w danym okręgu wyborczym pozostają nieobsadzone mandaty.
Do protokołu komisja załącza zestawienia wyników głosowania z okręgów wyborczych oraz ewentualnie protokół (protokoły) obsadzenia mandatów radnych bez głosowania.
Protokół z obsadzenia mandatów radnych bez głosowania komisja sporządza, jeżeli w okręgu wyborczym liczba wszystkich zarejestrowanych kandydatów była równa lub mniejsza od liczby radnych wybieranych w danym okręgu wyborczym. Protokoły te sporządza się według załącznika nr 7 do uchwały PKW w sprawie protokołów, odrębnie dla każdego okręgu, w którym nie przeprowadzono głosowania[13].
Czynności dzielnicowych komisji wyborczych
●Dzielnicowe komisje wyborcze, ustalając wyniki wyborów do rady dzielnicy, wykonują takie same czynności jak miejskie komisje wyborcze ustalające wyniki wyborów do miast na prawach powiatu, z tym że dzielnicowe komisje wyborcze sporządzają protokół z wyborów i zestawienia wyników głosowania i podziału mandatów według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do uchwały PKW w sprawie protokołów. Należy mieć na uwadze, że w podziale mandatów w dzielnicy uczestniczą tylko listy kandydatów tych komitetów wyborczych, na których listy w skali danej dzielnicy oddano co najmniej 5 proc. ważnych głosów[14].
●Pełnomocnikom lub ich zastępcom, a także członkom komisji przysługuje prawo wniesienia uwag do protokołu ze wskazaniem konkretnego zarzutu. Uwagi te mogą być wnoszone bezpośrednio do protokołu, a jeżeli nie jest to satysfakcjonujące, osoba zgłaszająca uwagę może je zamieścić na odrębnej karcie, która stanowi załącznik do protokołu. Do wszystkich zgłoszonych uwag i zarzutów komisja jest zobligowana się ustosunkować, zamieszczając stosowną wzmiankę w protokole. Jeżeli uwagi do protokołu zgłasza członek komisji, to nie powinien on brać udziału w formułowaniu odpowiedzi komisji na tę uwagę, co najwyżej może tylko zgłosić własne zdanie do tej odpowiedzi. Zgłoszenie przez członka komisji uwag do protokołu nie zwalnia go z obowiązku jego podpisania. Zastrzeżenie członka komisji zgłoszone do protokołu jest swoistym votum separatum zgłoszonym przez niego do protokołu. Obecność przy sporządzaniu protokołu nie jest warunkiem koniecznym, by zgłosić uwagi, ponieważ nie muszą one odnosić się wyłącznie do czynności związanych ze sporządzeniem protokołu z wyborów, lecz mogą dotyczyć np. trybu przeprowadzenia głosowania czy jeszcze wcześniej wszczętych czynności wyborczych[15].
●Przeszkadzanie w sporządzaniu protokołu stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5, wynikającą z art. 249 pkt 4 k.k.
Gminna komisja wyborcza niezwłocznie podaje do publicznej wiadomości wyniki głosowania i wyniki wyborów w okręgach wyborczych poprzez wywieszenie w swojej siedzibie w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców jednego z egzemplarzy protokołu z wyborów do rady gminy wraz z zestawieniami, o których mowa w art. 442.
●Wyniki głosowania i wyniki wyborów gminna komisja wyborcza niezwłocznie podaje do wiadomości publicznej. Pojęcie "niezwłocznie" oznacza "bez zbędnej zwłoki po sporządzeniu i podpisaniu protokołu". Podanie do publicznej wiadomości polega na wywieszeniu jednego z trzech egzemplarzy protokołu z wyborów do rady gminy w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców. Najczęściej będzie to polegało na wywieszeniu protokołu na drzwiach lub oknie lokalu lub budynku, w którym siedzibę ma komisja. Ten zwyczaj praktykowany jest od wielu lat i wyborcy czekają na wyniki wyborów właśnie przed lokalem komisji[16].
●Wraz z protokołem z wyborów komisja wywiesza zestawienia z wyników głosowania w okręgach wyborczych, o których mowa w art. 442 k.w. Praktyka podawania wyników wyborów do publicznej wiadomości ma ogromne znaczenie dla jawności procesu wyborczego, w ten bowiem sposób teoretycznie każdy wyborca ma prawo wglądu do treści protokołu i skonfrontowania jej z własnymi odczuciami na temat przeprowadzonych wyborów. Ponadto rozwiana zostaje obawa, że dane zawarte w protokole po jego sporządzeniu mogą ulec zmianie. Dane te rzeczywiście mogą ulec zmianie, ale wyłącznie w sposób przewidziany prawem, a o tych zmianach wyborca musi zostać poinformowany w sposób określony w komentowanym przepisie (np. jeżeli w protokole dokonywane były sprostowania w wyniku usterek wskazanych przez komisarza wyborczego). Do wiadomości publicznej musi być podana cała treść protokołu. Oznacza to w praktyce potrzebę kserowania drugiej strony protokołu (z wyjątkiem tej zawierającej nazwiska i podpisy członków komisji) albo sporządzanie trzeciego egzemplarza protokołu jednostronnie[17].
§ 1. Przewodniczący komisji wyborczej przekazuje niezwłocznie komisarzowi wyborczemu, w zapieczętowanym pakiecie, jeden egzemplarz protokołu z wyborów wraz z protokołami głosowania w obwodach głosowania, w trybie określonym przez Państwową Komisję Wyborczą.
§ 2. Państwowa Komisja Wyborcza może określić zasady i tryb wcześniejszego przekazywania danych z protokołu z wyborów za pośrednictwem sieci elektronicznego przesyłania danych.
§ 3. Pozostałe dokumenty z wyborów oraz pieczęć przewodniczący komisji wyborczej przekazuje w depozyt wójtowi.
●Gminna, miejska, miejska w mieście na prawach powiatu i dzielnicowa komisja wyborcza po ustaleniu wyników głosowania i wyników wyborów w wyborach do danej rady jeden egzemplarz protokołu z wyborów wraz z zestawieniami dotyczącymi każdego okręgu i protokołami z obsadzenia mandatów bez głosowania oraz protokołami głosowania w obwodach pakuje w pakiet opisuje i pieczętuje, a następnie dostarcza właściwemu komisarzowi wyborczemu[18].
●Tryb przekazania danych z protokołu określają wytyczne PKW z 6 października 2014 r.
●Egzemplarze protokołów i zestawień, które pozostały w komisjach terytorialnych, oraz inne dokumenty powstałe przy ustalaniu wyników (arkusze pomocnicze, wydruki itp.) pakuje się, pieczętuje, opisuje i tak uporządkowane przekazuje, za pokwitowaniem, do depozytu wójtowi. Organom tym przekazuje się również, za pokwitowaniem, pieczęć komisji.
Dostęp do tych dokumentów, do czasu potwierdzenia przez komisarza wyborczego prawidłowości sporządzonych protokołów, mają tylko członkowie właściwych terytorialnych komisji wyborczych. Po uzyskaniu tego potwierdzenia depozyt pozostaje w archiwum urzędu, a dalszy sposób postępowania z tymi dokumentami określa rozporządzenie MKiDN[19].
●Co do zasad postępowania z dokumentami po wyborach zobacz komentarz do art. 8 k.w.
§ 1. Po otrzymaniu protokołów od gminnej komisji wyborczej komisarz wyborczy dokonuje sprawdzenia prawidłowości ustalenia wyników głosowania i wyników wyborów w okręgach wyborczych.
§ 2. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w ustaleniu wyników, komisarz wyborczy zarządza ponowne ustalenie tych wyników i zawiadamia o tym niezwłocznie Państwową Komisję Wyborczą. Przepisy art. 441-447 stosuje się odpowiednio.
●Komisarz wyborczy po otrzymaniu od gminnej komisji wyborczej protokołów z wyborów wraz z zestawieniami i protokołami głosowania w obwodach głosowania sprawdza prawidłowość sporządzenia tych dokumentów. Polega to w szczególności na sprawdzeniu elementów formalnych protokołu, a następnie prześledzeniu wszystkich czynności dokonywanych przez komisję wyborczą w celu ustalenia wyników głosowania i wyników wyborów, a także na sprawdzeniu prawidłowości dokonania wszystkich obliczeń prowadzących do ustalenia tych wyników[20].
●Komisarze wyborczy korzystają przy czynnościach sprawdzających z oprogramowania informatycznego, które automatycznie kontroluje poprawność arytmetyczną danych z protokołów głosowania i protokołów z wyborów oraz oblicza wyniki głosowania i wyniki wyborów. Jednolity system oprogramowania informatycznego dla wszystkich komisji wyborczych pozwala komisarzowi wyborczemu na sprawdzenie prawidłowości sporządzenia zestawień oraz protokołów z wyborów bez potrzeby badania prawidłowości wszystkich obliczeń prowadzonych na danych z protokołów głosowania w obwodach, kontroli poprawności wprowadzania do systemu informatycznego wyników głosowania z wybranych protokołów głosowania obwodowych komisji wyborczych oraz kontroli poprawności arytmetycznej protokołów głosowania i protokołów z wyborów na podstawie analizy raportów błędów wydrukowanych systemu informatycznego[21].
●W razie stwierdzenia nieprawidłowości w ustaleniu wyników głosowania lub wyników wyborów w okręgu wyborczym komisarz wyborczy zarządza ponowne ustalenie tych wyników, o czym zawiadamia niezwłocznie PKW. Zarządzenie komisarza wyborczego ma formę postanowienia, w którym powinien on wskazać istotę stwierdzonej nieprawidłowości i sposób jej usunięcia. Postanowienie podpisane przez komisarza wyborczego powinno zawierać dokładną datę, z podaniem godziny jego podjęcia. Wraz z postanowieniem komisarz wyborczy zwraca komisji dokumenty (protokoły łub zestawienia), jeżeli są potrzebne do usunięcia nieprawidłowości. Zawiadomienie PKW o zarządzeniu ponownego ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów następuje przez przesłanie postanowienia faksem[22].
●Komisja wyborcza, zobowiązana postanowieniem komisarza wyborczego do ponownego ustalenia wyników głosowania lub wyników wyborów w okręgu wyborczym, niezwłocznie wykonuje konieczne czynności wprowadza je do systemu informatycznego oraz sporządza w miejsce dokumentów wadliwych nowe zestawienie wyników głosowania w okręgu wyborczym i nowy protokół z wyborów. Nowe dokumenty są opatrywane datą ich sporządzenia oraz napisem na pierwszej stronie, w widocznym miejscu, odpowiednio "ponowne ustalenie wyników głosowania" lub "ponowne ustalenie wyników wyborów". Sporządzenie nowych zestawień lub nowych protokołów obliguje komisję wyborczą do podania ich treści do wiadomości publicznej przez wywieszenie tych dokumentów w miejscu widocznym dla wyborców[23].
RAMKA 3. Wszyscy członkowie komisji obecni na posiedzeniu podpisują
1) uchwały komisji podjęte w sprawach:
a) odmowy przyjęcia zgłoszenia listy kandydatów na radnych oraz odmowy rejestracji zgłoszenia listy z powodu nieuzyskania ustawowo wymaganego poparcia wyborców,
b) wady zgłoszenia i odmowy rejestracji zgłoszenia listy kandydatów na radnych z powodu nieusunięcia wady zgłoszenia,
c) skreślenia kandydata z zarejestrowanej listy, uzupełnienia listy oraz unieważnienia rejestracji listy,
2) inne dokumenty:
a) protokoły rejestracji list kandydatów na radnych,
b) zestawienia wyników głosowania w okręgu wyborczym na poszczególne listy kandydatów na radnych oraz dokonany na ich podstawie podział mandatów w okręgach wyborczych,
c) protokoły z wyborów do sejmików województw na obszarze powiatu,
d) protokoły z wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m. st. Warszawy.
pieczęć Komisji
Gminna komisja wyborcza wydaje radnym zaświadczenia o wyborze. Wzór zaświadczenia określa Państwowa Komisja Wyborcza.
●Każda właściwa terytorialna komisja wyborcza po stwierdzeniu przez komisarza wyborczego prawidłowości ustalenia wyników wyborów sporządza dla wybranych radnych zaświadczenia o wyborze na radnego na właściwych formularzach, według wzoru ustalonego przez Państwową Komisję Wyborczą w uchwale PKW w sprawie protokołów (załączniki nr 12, 13 i 14 do uchwały). Gminne komisje wyborcze wydają wybranym wójtom zaświadczenie o wyborze według wzoru stanowiącego załącznik nr 15 do uchwały PKW w sprawie protokołów[24].
Rozdział 11. Przepisy szczególne dotyczące wyborów do rad powiatów
Do wyborów do rad powiatów w zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 10 dotyczące wyborów do rad w miastach na prawach powiatu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej.
●Komentowany przepis określa zasadę, zgodnie z którą w wyborach do rad powiatów mają zastosowanie przepisy rozdziału 10 dotyczące wyborów do rad w miastach na prawach powiatu, chyba że przepisy komentowanego poniżej rozdziału 11 k.w. (dotyczące wyboru do rad powiatu) stanowią inaczej. Taki zabieg legislacyjny uzasadniony jest zbliżonym charakterem trybu i zasad związanych z wyborami tak zarówno w wyborach do rad w miastach na prawach powiatu jak i rady powiatu, oraz wyrazem prawidłowego zastosowania techniki legislacyjnej. Przykładowo zatem takim przepisem, który znajdzie zastosowanie w przypadku wyborów do rad powiatów będzie art. 454 k.w. dotyczący podziału mandatów w miastach na prawach powiatu. Kwestia ta bowiem nie jest regulowana w komentowanym rozdziale jedenastym. Z kolei zastosowania nie znajdzie art. 418 par. 2, zgodnie z którym dla wyboru rady w mieście na prawach powiatu tworzy się okręgi wyborcze, w których wybiera się od 5 do 10 radnych. W wyborach do rad powiatów stosownie do dyspozycji art. 453 k.w. w każdym okręgu wyborczym wybiera się od 3 do 10 radnych.
Wybory do rad powiatów, pod nadzorem Państwowej Komisji Wyborczej i komisarzy wyborczych, przeprowadzają:
1) powiatowe komisje wyborcze;
2) obwodowe komisje wyborcze.
●Przepis określa właściwe organy przeprowadzające wybory do rad powiatów, którymi są powiatowe i obwodowe komisje wyborcze, oraz organy nadzorujące te wybory, którymi są Państwowa Komisja Wyborcza i komisarze wyborczy.
●Zgodnie z przepisami k.w. powiatowe komisje wyborcze powołuje komisarz wyborczy, najpóźniej w 55. dniu przed dniem wyborów spośród wyborców zgłoszonych - co najmniej po jednym - przez pełnomocników wyborczych. Zgłoszenia kandydatów na członków powiatowej komisji wyborczej dokonuje się najpóźniej w 60. dniu przed dniem wyborów. W skład powiatowej komisji wyborczej wchodzi od 7 do 9 osób stale zamieszkałych na obszarze działania danej rady. W skład powiatowej komisji wyborczej wchodzi z urzędu, jako jej przewodniczący, sędzia wskazany przez prezesa właściwego miejscowo sądu okręgowego. Pierwsze posiedzenie powiatowej komisji wyborczej zwołuje, z upoważnienia komisarza wyborczego, starosta. Z kolei obwodową komisję wyborczą powołuje spośród wyborców w wyborach do rad powiatów najpóźniej w 21. dniu przed dniem wyborów właściwa terytorialna komisja wyborcza. Do składu obwodowej komisji wyborczej wybiera się od 6 do 8 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby oraz jedną osobę wskazaną przez wójta spośród pracowników samorządowych gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych. Wyjaśnić również należy, że w skład obwodowych komisji wyborczych w obwodach głosowania utworzonych w zakładach opieki zdrowotnej, domach pomocy społecznej, zakładach karnych, aresztach śledczych oraz oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów powołuje się od 4 do 6 osób spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby oraz jedną osobę wskazaną przez wójta spośród pracowników jednostki, w której utworzony jest obwód.
●Zgodnie z uchwałą Państwowej Komisji Wyborczej z 25 sierpnia 2014 r. w sprawie regulaminów terytorialnych i obwodowych komisji wyborczych powołanych do przeprowadzenia wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. Warszawy oraz wyborów wójtów, burmistrzów i prezydentów miast[25] pracami komisji kieruje przewodniczący, który w szczególności:
- czuwa nad wykonywaniem zadań komisji;
- reprezentuje komisję na zewnątrz;
- ustala projekt porządku obrad komisji, zwołuje jej posiedzenia i im przewodniczy;
- podpisuje w imieniu komisji uchwały podjęte na posiedzeniach, w których uczestniczył, oraz pisma i inne dokumenty związane z działalnością komisji.
W razie nieobecności przewodniczącego jego obowiązki pełni zastępca przewodniczącego komisji. W świetle powołanej wyżej uchwały komisja zapoznaje się z wytycznymi i innymi uchwałami oraz wyjaśnieniami Państwowej Komisji Wyborczej dotyczącymi wykonywania jej zadań oraz na tej podstawie sporządza plan pracy. Jeżeli chodzi o kwestię podejmowania decyzji to rozstrzygnięcia zapadają w obecności co najmniej połowy składu komisji, w tym przewodniczącego lub jego zastępcy. Komisja podejmuje rozstrzygnięcia większością głosów. W razie równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego posiedzenia. Same rozstrzygnięcia mogą mieć formę odrębnych uchwał bądź wpisów do protokołu. Zgodnie z przyznanymi regulaminowo uprawnieniami komisja może przydzielić do wykonania określone czynności, wynikające z jej zadań, przewodniczącemu, zastępcy przewodniczącego, członkom komisji lub zespołom powoływanym w tym celu z jej składu. Równocześnie obowiązkiem członków komisji jest uczestniczenie w jej posiedzeniach i innych pracach. W przypadku braku możliwość wzięcia udziału w pracach komisji jej członek jest obowiązany powiadomić o tym, w miarę możliwości jeszcze przed posiedzeniem, przewodniczącego lub jego zastępcę. W samych posiedzeniach może uczestniczyć również komisarz wyborczy, dyrektor delegatury Krajowego Biura Wyborczego bądź upoważniony przez niego pracownik, a także osoby zaproszone przez przewodniczącego komisji. Z posiedzenia komisji sporządza się protokół, w którym podaje się:
- porządek obrad;
- imiona i nazwiska uczestników;
- zwięzłą treść wystąpień;
- podjęte rozstrzygnięcia i ustalenia.
Do protokołu dołącza się podjęte uchwały oraz inne dokumenty. Protokół podpisuje przewodniczący posiedzenia.
Zgodnie z powołaną wyżej uchwałą PKW właściwa komisja w trakcie wykonywania swoich obowiązków współdziała również z komisarzem wyborczym oraz dyrektorem delegatury Krajowego Biura Wyborczego przy ustalaniu zasad i sposobu wykonywania zadań wyborczych oraz zapewnieniu obsługi administracyjnej komisji odpowiednio przez marszałka województwa, starostę, wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Niezależnie od tego komisja współdziała w wykonywaniu zadań wyborczych odpowiednio z marszałkiem województwa, starostą, wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta, w szczególności w zakresie:
1) druku i podania do wiadomości publicznej urzędowych obwieszczeń wyborczych;
2) druku kart do głosowania oraz dostarczenia ich obwodowym komisjom wyborczym.
§ 1. W razie zarządzenia wyborów do rad powiatów na ten sam dzień, na który zarządzono wybory do rad gmin, głosowanie przeprowadzają obwodowe komisje wyborcze powołane dla wyborów do rad gmin, na podstawie tych samych spisów wyborców.
§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, obwodowa komisja wyborcza sporządza oddzielnie protokoły głosowania w obwodach dla wyborów do rady gminy i dla wyborów do rady powiatu, przekazując je odpowiednio gminnej i powiatowej komisji wyborczej.
●Przepis dotyczy zbiegu terminu wyborów do rad powiatów i wyborów do rad gmin. W takiej sytuacji głosowanie przeprowadzają obwodowe komisje wyborcze powołane dla wyborów do rad gmin, na podstawie tych samych spisów wyborców, ponieważ krąg wyborców w obu wyborach jest ten sam. Innym słowy oznacza to, że osoby uprawnione do udziału w głosowaniu w wyborach do rad gmin położonych na obszarze danego powiatu są jednocześnie uprawnione do głosowania w wyborach do rady tego powiatu.
●Do zadań komisji obwodowej w takim przypadku należy również sporządzenie dwóch, zgodnie z dyspozycją komentowanego przepisu, protokołów głosowania: osobnego dla wyborów do rady gminy i osobnego dla wyborów do rady powiatu. Następnie protokoły te komisja obwodowa przekazuje właściwym terytorialnym komisjom wyborczym (gminnej i powiatowej).
●Jak słusznie zwraca uwagę. B. Dauter przepisy k.w. nie określają trybu, w jakim powoływane powinny być obwodowe komisje wyborcze, w przypadku gdyby wybory do rad (rady) powiatów były przeprowadzane w innych terminach niż wybory do rad (rady) gmin z obszaru tego powiatu lub gdyby były przeprowadzane wyłącznie wybory do rady (rad) powiatu[26]. W praktyce do przedstawionej wyżej sytuacji może dojść w sytuacji gdy:
1) przeprowadzane są wybory przedterminowe do rady powiatu np. w przypadku odwołania rady powiatu w drodze referendum powiatowego czy rozwiązania rady powiatu z mocy prawa, z powodu niepowołania zarządu powiatu w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia wyników wyborów,
2) przeprowadzane są nowe wybory wskutek zaistnienia zmian w podziale terytorialnym powiatu (art. 390 par. 8 k. w.).
Za B. Dauterem należ przyjąć, że w takiej sytuacji odpowiednie zastosowanie powinny mieć przepisy k.w. o powołaniu obwodowych komisji wyborczych. W praktyce zatem w takiej sytuacji komisje obwodowe powołuje w każdej gminie powiatowa komisja wyborcza spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych komitetów wyborczych lub osoby przez pełnomocników upoważnione[27].
●Przed ustaleniem wyników głosowania i wyników wyborów do rady powiatu komisje ustalają wyniki głosowania do sejmiku województwa na obszarze powiatu ewentualnie okręgu wyborczego, wykonując takie same czynności jak miejskie komisje wyborcze ustalające wyniki głosowania do sejmiku województwa na obszarze miasta na prawach powiatu. Oznacza to, że zgodnie z uchwałą PKW z 6 października 2014 r. w sprawie wytycznych dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczących ustalania wyników głosowania i wyników wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na 16 listopada 2014 r.[28] ustalenia tego komisja dokonuje na podstawie protokołów głosowania w obwodach w wyborach do sejmiku województwa otrzymanych od wszystkich obwodowych komisji wyborczych. Po ustaleniu wyników głosowania do sejmiku województwa, powiatowe komisje wyborcze ustalają wyniki wyborów do rady powiatu, wykonując takie same czynności jak miejskie komisje wyborcze w miastach na prawach powiatu, z tym że powiatowe komisje wyborcze sporządzają protokół z wyborów i zestawienia wyników głosowania i podziału mandatów. Jak stwierdza PKW w załączniku do uchwały z 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych i terytorialnych komisji wyborczych dotyczących sprawdzenia zgodności arytmetycznej danych w sporządzanych w systemie informatycznym protokołach głosowania w wyborach do organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na 16 listopada 2014 r.[29] w przypadku wyborów do rad powiatów, aby doszło do prawidłowego ustalenia wyników głosowania w obwodzie, a tym samym prawidłowego protokołu głosowania muszą być spełnione następujące warunki: po pierwsze suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z listy musi być równa liczbie głosów oddanych na listę. Wyjątkowo tylko, gdy na liście znajduje się nazwisko skreślonego kandydata, suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z listy może być mniejsza od liczby głosów oddanych na listę. Po drugie suma głosów oddanych na wszystkie listy musi być równa liczbie głosów ważnych. [wzór 3]
W każdym okręgu wyborczym wybiera się od 3 do 10 radnych.
●Przepis przesądza że radni do rady powiatu wybierani są w wielomandatowych okręgach wyborczych. W każdym okręgu wybiera się od 3 do 10 radnych.
Zgodnie z ogólnymi zasadami przewidzianymi w k.w. wyborcy głosują bezpośrednio na kandydatów, przy czym każdy wyborca może oddać jeden głos na jednego kandydata. Podział mandatów odbywa się według zasady proporcjonalności. K.w. określa również próg wyborczy, którego przekroczenie przez komitet upoważnia do uczestniczenia w podziale mandatów. Wynosi on 5 proc. ważnie oddanych głosów w skali całego powiatu. Same mandaty przypadające liście kandydatów otrzymują kandydaci z tej listy według liczby oddanych na nich głosów. Oznacza to, że radnymi zostają osoby z otrzymaną największą liczbą ważnie oddanych głosów. [wzór 4]
§ 1. W celu przeprowadzenia wyborów powiat dzieli się na okręgi wyborcze.
§ 2. Okręgiem wyborczym jest jedna gmina.
§ 3. W celu tworzenia okręgów możliwe jest łączenie gmin tylko w przypadku, gdy liczba radnych przypadająca na którąkolwiek z gmin, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiłaby mniej niż 3.
§ 4. Podział gminy na dwa lub więcej okręgów jest dopuszczalny jedynie w przypadku, gdyby liczba radnych przypadających na tę gminę, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiła więcej niż 10.
§ 5. Utworzenie na obszarze gminy dwóch lub więcej okręgów wyborczych wymaga porozumienia z radą tej gminy; należy przy tym uwzględnić podział danej gminy na okręgi wyborcze dla wyborów do rad gmin.
§ 6. Łączenie dwóch lub więcej gmin w celu utworzenia okręgu wyborczego wymaga zasięgnięcia opinii rad tych gmin.
§ 7. W miastach przy tworzeniu okręgów wyborczych uwzględnia się utworzone jednostki pomocnicze.
●Przeprowadzenie wyborów do rady powiatu wymaga dokonania podziału powiatu na okręgi wyborcze. W każdym okręgu wyborczym wybiera się od 3 do 10 radnych. Podziału powiatu na okręgi wyborcze dokonuje rada powiatu w formie uchwały podejmowanej na wniosek starosty. Zasadniczo okręgiem wyborczym jest jedna gmina wchodząca w skład powiatu, choć przepisy k.w. przewidują odstępstwa od tej reguły. W celu tworzenia okręgów możliwe jest bowiem łączenie gmin, jeżeli liczba radnych przypadająca na którąkolwiek gminę, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiłaby mniej niż 3. Przepisy k.w. przewidują też możliwość podziału gminy na dwa okręgi lub więcej okręgów w sytuacji, gdyby liczba radnych przypadających na tę gminę wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów wynosiła więcej niż 10. Utworzenie na obszarze gminy dwóch lub więcej okręgów wyborczych wymaga porozumienia z radą tej gminy, ponadto należy przy tym uwzględnić podział danej gminy na okręgi wyborcze dla wyborów do rad gmin. Przepisy nie przewidują bowiem procedury na okoliczność braku porozumienia w przedmiotowej sprawie. Łączenie dwóch lub więcej gmin w celu utworzenia okręgu wyborczego wymaga zasięgnięcia opinii rad tych gmin. Opinia ma charakter niewiążący. W miastach przy tworzeniu okręgów wyborczych uwzględnia się utworzone jednostki pomocnicze[30].
●Jedynie w przypadku łączenia gmin procedura utworzenia okręgów wyborczych może mieć pewien wymiar polityczny i wiązać się z możliwością manipulacji kształtem okręgu wyborczego celem wzmocnienia szans ugrupowania, które ma wpływ na wynik tej procedury. Pole manewru potencjalnej manipulacji jest tu jednak ograniczone, ponieważ łączenie może dotyczyć jedynie sąsiadujących gmin[31].
Uchwałę rady powiatu w sprawie okręgów wyborczych ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Po jednym egzemplarzu uchwały przesyła się niezwłocznie każdej radzie gminy położonej na obszarze powiatu oraz wojewodzie i komisarzowi wyborczemu.
●Uchwała rady powiatu w sprawie okręgów wyborczych ogłaszana jest w wojewódzkim dzienniku urzędowym, gdyż posiada ona przymiot prawa miejscowego[32].
§ 1. Na ustalenia rady powiatu w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie gminy, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty ich otrzymania. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz radzie powiatu.
§ 2. Od orzeczenia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje środek prawny.
●Zobacz komentarz do art. 420 k.w.
§ 1. Liczba kandydatów na liście nie może być mniejsza niż 3 i większa niż dwukrotność liczby radnych wybieranych w danym okręgu.
§ 2. W przypadku zgłoszenia listy zawierającej 3 kandydatów:
1) liczba kandydatów - kobiet,
2) liczba kandydatów - mężczyzn
- nie może być mniejsza niż 1.
§ 3. Każda zgłoszona lista kandydatów powinna być poparta podpisami co najmniej 200 wyborców.
●W przypadku zgłoszenia listy zawierającej 3 kandydatów, liczba kandydatów - kobiet i liczba kandydatów - mężczyzn, nie może być mniejsza niż 1[33].
●Prawidłowo sporządzony wykaz podpisów wyborców udzielających poparcia liście kandydatów zawiera na każdej stronie:
- nazwę komitetu wyborczego zgłaszającego listę (nie skrót nazwy komitetu), numer okręgu wyborczego, w którym lista jest zgłaszana oraz nazwiska i imiona zgłaszanych kandydatów;
- adnotację: "Udzielam poparcia liście kandydatów zgłaszanej przez ........... (nazwa komitetu wyborczego) w okręgu wyborczym nr ...... (numer okręgu) w wyborach do Rady ............... (nazwa rady) zarządzonych na 16 listopada 2014 r.";
a następnie
- czytelnie wpisane nazwiska, imiona, adresy zamieszkania, numery ewidencyjne PESEL oraz własnoręczne podpisy wyborców udzielających poparcia liście (art. 427 par. 3 k.w.).
Adres zamieszkania obejmuje: nazwę miejscowości (miasta, wsi, osady) oraz nazwę ulicy i numer domu oraz numer lokalu (mieszkania). Podawanie kodu pocztowego nie jest wymagane. W miejscowościach, w których nie ma ulic konieczne jest wskazanie numeru domu (posesji). Podanie numeru lokalu dotyczy tylko budynków wielomieszkaniowych. Brak danych lub niepełne określenie adresu zamieszkania spowoduje uznanie poparcia za złożone wadliwie. PKW uznaje za prawidłowo udzielone poparcie, gdy zamiast wskazania pełnego brzmienia nazwy miejscowości w rubryce "Adres zamieszkania" popierający posłuży się powszechnie używanym i jednoznacznie rozumianym skrótem tej nazwy, jeżeli inne dane dotyczące adresu zamieszkania (nazwa ulicy, nr domu, nr lokalu) zostały podane zgodnie z wymaganiami. Za prawidłowo udzielone poparcie uznaje się również takie, w którym zamiast dokładnego podania adresu zamieszkania w rubryce na to przeznaczonej postawiono znak odnośnika do adresu wskazanego w pozycji bezpośrednio wyżej umieszczonej w wykazie podpisów, pod warunkiem, że osoby umieszczone w tych pozycjach zamieszkują pod tym samym adresem[34].
●W art. 457 k.w.[35] wprowadzono ograniczony parytet płciowy. Tam bowiem, gdzie lista liczy trzech kandydatów, co najmniej jeden musi być mężczyzną lub kobietą. Tak przewiduje wymóg zachowania parytetu płci na listach kandydatów[36]. Nie jest to jednak klasyczny parytet. Ma on miejsce, jeżeli dojdzie do podziału miejsc w proporcji 50:50. Powszechnie pojęcie to jest także stosowane na określenie innych proporcji reprezentacji kobiet i mężczyzn na listach wyborczych czy w organach kolegialnych (np. 80:20, 70:30, 60:40), chociaż w takich sytuacjach bardziej ścisłe będzie mówienie nie o parytecie, ale o kwocie określającej obowiązujący, minimalny udział kobiet lub o obowiązkowych proporcjach pomiędzy kobietami i mężczyznami[37].
●System kwot wyborczych funkcjonuje w większości krajów, które są członkami Unii Europejskiej. W niektórych państwach odpowiednie regulacje zostały przewidziane na poziomie ustawowym (Belgia, Francja. Hiszpania. Macedonia. Portugalia. Serbia i Słowenia), w innych odpowiednie gwarancje są przewidziane w regulacjach wewnątrzpartvjnych (np. Norwegia. Austria. Niemcy, Islandia)[38]. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt. że wysoki procent kobiet w parlamentach narodowych nie zawsze jest rezultatem wprowadzenia systemu kwot wyborczych. Najlepszym przykładem jest tu Finlandia. Mimo, że tamtejsze ustawodawstwo nie zajmuje się problemem liczby kobiet na listach wyborczych, reprezentacja kobiet w parlamencie po wyborach w 2007 r. wynosiła 42 proc., dając Finlandii pod tym względem drugie miejsce w Europie. Jest to jednak przykład wyjątkowy. Jak wynika bowiem z raportu Parlamentu Europejskiego z 2008 r. wśród ośmiu krajów, w których reprezentacja kobiet w parlamentach narodowych kształtuje się na poziomie 39-30 proc. tylko prawo jednego państwa - Danii - nie przewidywało odpowiednich regulacji[39].
●System kwot wyborczych łatwiej jest wprowadzić w krajach, gdzie wybory są proporcjonalne. Można wówczas po prostu przedstawiać większą liczbę kandydatów określonej płci tak, by listy wyborcze spełniały określone wymagania. Inaczej natomiast kształtuje się sytuacja w krajach gdzie są większościowe systemy wyborcze. Tam, gdzie wybory odbywają się w okręgach jednomandatowych, partie wybierają z reguły jednego kandydata do startowania z określonego okręgu. Rozwiązaniem, które można wówczas zastosować, jest wprowadzenie kwot na etapie wybierania kandydatów, którzy będą ubiegać się o nominację partyjną, innym wyjściem, które znalazło zastosowanie w wyborach do parlamentu Szkocji w 1999 r. jest łączenie w pary okręgów wyborczych, z których w jednym wybiera się kobietę, a w drugim mężczyznę. Jak jednak widać, jest to bardziej skomplikowane niż w przypadku wyborów proporcjonalnych[40].
●Mimo że system kwot jest coraz bardziej popularny i chętnie wprowadzany, ma on zarówno ogromną rzeszę zwolenników, jak i przeciwników. Ci pierwsi podnoszą, że skład organów wybierany w drodze wyborów, powinien w większym stopniu odzwierciedlać strukturę społeczeństwa. Wiąże się to z koniecznością zwiększania liczby kobiet w ich składzie, tak by miały one swoich przedstawicieli. Poza tym, zwolennicy kwot sądzą, że będzie to impuls dla partii do poszukiwania kompetentnych kobiet, które dotychczas nie mogły przebić się w męskim świecie polityki. W niektórych krajach, np. w Hiszpanii, o wprowadzeniu kwot wyborczych przesądziły argumenty odnoszące się do sprawiedliwości i zasad demokracji.
Przeciwnicy kwot wyborczych podkreślają z kolei, że są zaprzeczeniem równości szans i równego traktowania, a wygrywać powinni merytorycznie najlepsi. Uważają oni, że niska aktywność kobiet w polityce wynika jedynie z braku zainteresowania. Ponadto, w państwach postkomunistycznych, jak np. Słowenii gdzie kwoty funkcjonują dopiero od kilku lat, przeciwstawiano się ich wprowadzeniu, upatrując w nich przymusową emancypację kobiet[41].
●Pomysł wprowadzenia parytetów do polskiego kodeksu wyborczego także okazał się kontrowersyjny i miał swoich zwolenników, ale również licznych przeciwników zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Mimo pojawiających się głosów przeciwnych, Kongres Kobiet Polskich na początku 2010 r. wystąpił do Sejmu z obywatelskim projektem ustawy, który gwarantował kobietom 50 proc. na listach wyborczych (druk sejmowy nr 2713). Projekt ustawy trafił następnie do sejmowej Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia niektórych projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego.
Przeciwnicy pośród licznych argumentów, które pojawiały się w dyskusji dotyczącej parytetów w innych krajach europejskich, zwracali ponadto uwagę na fakt, że ich wprowadzenie może w rezultacie spowodować, że miejsce na listach wyborczych będą miały osoby spełniające kryterium płci, ale niekoniecznie kompetentne. Ich zdaniem stan rzeczy nie jest spowodowany dyskryminacją kobiet. Winą należałoby obarczyć między innymi kulejącą politykę rodzinną państwa, brak zapewnienia warunków, które umożliwiłyby kobietom łączenie obowiązków rodzinnych i zawodowych. To wprowadzenie odpowiednich zmian systemowych wspierających rodzinę i kobiety, które łączą obowiązki domowe z karierą zawodową, doprowadziłoby do wzrostu ich zaangażowania w życie publiczne[42]. Podnoszono także argument, że wprowadzenie parytetu płci spowoduje surowszą selekcję kandydatów płci męskiej, a także skomplikuje sytuację komitetów, na których listę kandydatów wpiszą się tylko przedstawiciele jednej płci. Oznaczać to będzie, że kandydujący, którzy mieliby szansę na uzyskanie mandatu, nie będą mogli startować w wyborach ze względu na brak kontrkandydatów płci przeciwnej[43].
●Zasadniczą kwestią był problem zgodności art. 1, art. 2 i art. 3 projektu ustawy z art. 32 Konstytucji RP[44]. Wobec tego w toku prac sejmowych zaproponowano wiele zmian w projekcie, w tym zastąpiono parytet płci systemem kwotowym. Kwot wyborczych nie wprowadzono w wyborach do rad w gminach niebędących miastami na prawach powiatu oraz w wyborach do Senatu (wynika to z przyjęcia okręgów jednomandatowych), znalazły się jednak w wyborach do sejmików województw[45].
●Chociaż przeważa pogląd, że w obecnym kształcie k.w.[46] nie ma argumentów przemawiających przeciw zgodności z konstytucją przyjętych rozwiązań[47] nie wszyscy są tego zdania. Powtarza się wątpliwości co do zgodności wprowadzonych kwot płci z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec krytyków tego rozwiązania narusza on także zasadę pluralizmu politycznego wyrażoną w art. 11 Konstytucji RP. Zasada ta gwarantuje nie tylko wolność tworzenia, ale i wolność działalności partii politycznych. Oponenci wprowadzenia kwot na listach kandydatów uznają, że ograniczają one funkcję wyborczą partii politycznych i ich autonomię w zakresie, w jakim uprawnione są one do samodzielnego decydowania o tym, kogo i w jakiej kolejności chcą zaproponować jako kandydata do objęcia mandatu. Istotną kwestią ich zdaniem jest zagadnienie sankcji, jakie ustawodawca przewidział na wypadek niespełnienia przez komitet wymogu zachowania kwot, a która sprowadza się do odmowy rejestracji całej listy kandydatów. Uniemożliwione zostanie więc wypełnianie podstawowej funkcji partii politycznej, jaką jest wpływanie demokratycznymi metodami na kształtowanie polityki państwa. Tym samym ustanowienie tak daleko idącej sankcji narusza zasadę wolności korzystania z biernego prawa wyborczego oraz pluralizmu politycznego[48].
●W tych jednostkach, w których wybory przybierają postać proporcjonalną, podobnie jak to ma miejsce w wyborach do Sejmu, obowiązują kwoty płci na listach wyborczych. W wyborach do rady gminy na prawach powiatu żadna z płci nie może być reprezentowana przez mniej niż 35 proc. przedstawicieli każdej z płci. Nieco inaczej wygląda regulacja kwot w wyborach do rady powiatów. Co do zasady bowiem stosuje się tu odpowiednio przepisy o wyborach do organu stanowiącego gminy na prawach powiatu[49], podobnie jak i w odniesieniu do wyborów do sejmików województw[50], jednak z uwagi na to. że w wyborach tych mogą istnieć okręgi trzymandatowe w przypadku zgłoszenia listy zawierającej taką liczbę kandydatów zachowanie kwot nie byłoby możliwe, przyjęte zostało rozwiązanie szczególne, że gdy lista zawiera nazwiska wyłącznie trzech kandydatów, to musi na niej być reprezentowana każda z płci[51]. Dodać trzeba, że również analogicznie jak w wyborach sejmowych niezachowanie stosunku płci na listach wyborczych powoduje wezwanie komitetu do usunięcia tego braku, a w przypadku jego nieusunięcia - odmowę rejestracji takiej listy wyborczej. Poza samym systemem kwotowym w wyborach samorządowych nie zostały wprowadzone żadne inne elementy dyskryminacji wyrównawczej w stosunku do płci niedoreprezentowanej w organach stanowiących[52].
W razie zarządzenia wyborów do rad powiatów na ten sam dzień, na który zarządzono wybory do rad gmin, komitety wyborcze zgłaszające listy kandydatów w wyborach do rad powiatów mogą zgłaszać również listy kandydatów na radnych do rad gmin.
●W wyborach odbywających się terminowo (po skończeniu kadencji samorządowych organów stanowiących) regułą jest głosowanie do rad wszystkich szczebli tego samego dnia[53].
Rozdział 12. Przepisy szczególne dotyczące wyborów do sejmików województw
§ 1. Do wyborów do sejmików województw w zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 10 dotyczące wyborów do rad w miastach na prawach powiatu, chyba że przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej.
§ 2. Ilekroć w przepisach niniejszego rozdziału jest mowa o powiecie rozumie się przez to również miasta na prawach powiatu.
§ 3. Ilekroć w przepisach niniejszego rozdziału jest mowa o powiatowej komisji wyborczej rozumie się przez to również miejską komisję wyborczą w mieście na prawach powiatu.
●Przepis stanowi normę ogólną, zgodnie z którą w wyborach do sejmików województw mają zastosowanie odpowiednio przepisy rozdziału 10 dotyczące wyborów do rad w miastach na prawach powiatu, chyba że przepisy rozdziału 12 stanowią inaczej.
Wybory do sejmików województw, pod nadzorem Państwowej Komisji Wyborczej i komisarzy wyborczych, przeprowadzają:
1) wojewódzkie komisje wyborcze;
2) powiatowe komisje wyborcze;
3) obwodowe komisje wyborcze.
●Komentowany przepis określa właściwe organy wyborcze, które przeprowadzają wybory do sejmików województw, i organy je nadzorujące. Zgodnie z nim są to odpowiednio wojewódzkie, powiatowe i obwodowe komisje wyborcze oraz Państwowa Komisja Wyborcza i komisarze wyborczy.
●Wyjaśnić należny, że wojewódzkie i powiatowe komisje wyborcze powołuje, najpóźniej w 55. dniu przed dniem wyborów, komisarz wyborczy spośród wyborców zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych. Samo zgłoszenie kandydatów na członków wojewódzkiej i powiatowej komisji wyborczej dokonuje się najpóźniej w 60. dniu przed dniem wyborów. Zarówno w skład wojewódzkiej, jak i powiatowej komisji wyborczej wchodzi od 7 do 9 osób stale zamieszkałych na obszarze działania danej rady. Kandydatów do komisji zgłaszają pełnomocnicy wyborczy. Poza wymienionymi wyżej przedstawicielami w skład wojewódzkiej i powiatowej komisji wyborczej wchodzi z urzędu, jako jej przewodniczący, sędzia wskazany przez prezesa właściwego miejscowo sądu okręgowego. Pierwsze posiedzenie wojewódzkiej komisji wyborczej zwołuje komisarz wyborczy, pierwsze posiedzenie powiatowej komisji wyborczej zaś, z upoważnienia komisarza wyborczego, starosta. Z kolei obwodową komisję wyborczą powołuje spośród osób mających czynne prawo wyborcze w wyborach do rad powiatów najpóźniej w 21. dniu przed dniem wyborów właściwa terytorialna komisja wyborcza. W jej skład wchodzi od 6 do 8 osób wybranych spośród kandydatów zgłoszonych przez pełnomocników wyborczych lub upoważnione przez nich osoby oraz jedna osoba wskazana przez wójta spośród pracowników samorządowych gminy lub gminnych jednostek organizacyjnych. Pierwsze posiedzenie obwodowej komisji wyborczej zwołuje wójt. Na tym posiedzeniu komisja wybiera spośród siebie przewodniczącego i jego zastępcę.
●Składy wszystkich komisji podaje się niezwłocznie do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty.
§ 1. W razie zarządzenia wyborów do sejmików województw na ten sam dzień, na który zarządzono wybory do rad powiatów:
1) głosowanie przeprowadzają obwodowe komisje wyborcze powołane dla wyborów do rad powiatów, na podstawie tych samych spisów wyborców;
2) powiatowe komisje wyborcze powołane dla wyborów do rad powiatów sporządzają protokoły zbiorczych wyników głosowania w powiecie dla wyborów do sejmiku województwa.
§ 2. W przypadku, o którym mowa w § 1, sporządzane są odrębne protokoły głosowania w obwodzie dla wyborów do sejmików województw i dla wyborów do rad powiatów.
§ 3. Miejskie komisje wyborcze w miastach na prawach powiatu sporządzają protokoły zbiorczych wyników głosowania w mieście dla wyborów do sejmiku województwa.
§ 4. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio w razie zarządzenia na ten sam dzień wyborów do sejmików województw, rad powiatów i rad gmin.
●Przepis określa zasady obowiązujące w przypadku zbiegu terminów wyborów do sejmików województw i wyborów do rad powiatów. W takiej sytuacji komisje powiatowe oraz komisje obwodowe powołane do przeprowadzenia wyborów do rad powiatów są właściwe do przeprowadzenia głosowania na podstawie tych samych spisów wyborczych także w wyborach do sejmików województw. Równocześnie zgodnie z dyspozycją komentowanego przepisu sporządzane są odrębne protokoły głosowania do głosowania w obwodzie: dla wyborów do sejmików województw i dla wyborów do rad powiatów. Analogiczna zasada ma odpowiednie zastosowanie także w przypadku zbiegu terminów wyborów do wszystkich organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego, tj. do rad gmin i powiatów oraz sejmików województw, z tym zastrzeżeniem, że w takim przypadku czynności ustalenia zbiorczych wyników głosowania do sejmiku województwa wykonują obok komisji powiatowych także - z obszaru miasta - miejskie komisje wyborcze w miastach na prawach powiatu.
●Jak wynika z komentowanego przepisu, rolą powiatowych komisji wyborczych jest ustalenie, na podstawie przekazanych protokołów z obwodów, zbiorczych wyników głosowania do sejmiku województwa na obszarze danego powiatu i ich przekazanie wojewódzkiej komisji wyborczej.
●Jak podkreśliła PKW w załączniku do uchwały z 6 października 2011 r. w sprawie wytycznych dla obwodowych i terytorialnych komisji wyborczych dotyczących sprawdzenia zgodności arytmetycznej danych w sporządzanych w systemie informatycznym protokołach głosowania w wyborach do organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na dzień 16 listopada 2014 r.,[54] w przypadku wyborów do sejmików województw, aby doszło do prawidłowego ustalenia wyników głosowania w obwodzie, a tym samym do sporządzenia prawidłowego protokołu głosowania, muszą być spełnione określone warunki. Po pierwsze suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z listy musi być równa liczbie głosów oddanych na listę. Wyjątkowo tylko, gdy na liście znajduje się nazwisko skreślonego kandydata, suma głosów oddanych na wszystkich kandydatów z listy może być mniejsza od liczby głosów oddanych na listę. Po drugie suma głosów oddanych na wszystkie listy musi być równa liczbie głosów ważnych.
§ 1. W celu przeprowadzenia wyborów obszar województwa dzieli się na okręgi wyborcze.
§ 2. Okręgiem wyborczym jest jeden powiat lub jego część.
§ 3. Łączenie powiatów w celu utworzenia okręgu wyborczego jest dopuszczalne jedynie w przypadku, gdyby liczba radnych wybieranych w danym powiecie do sejmiku województwa była mniejsza niż 5.
§ 4. Łączenie powiatów nie może naruszać więzi społecznych łączących wyborców należących do mniejszości narodowych lub etnicznych, zamieszkujących na terytorium łączonych powiatów.
§ 5. Podział powiatu na dwa lub więcej okręgów jest dopuszczalny jedynie w przypadku, gdyby liczba radnych przypadająca na ten powiat, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiła więcej niż 15.
§ 6. Utworzenie na obszarze powiatu dwóch lub więcej okręgów wyborczych wymaga porozumienia z radą tego powiatu; należy przy tym uwzględnić podział danego powiatu na okręgi wyborcze dla wyborów do rad powiatów.
§ 7. Łączenie dwóch lub więcej powiatów w celu utworzenia okręgu wyborczego wymaga zasięgnięcia opinii rad tych powiatów.
●Zgodnie z komentowanym przepisem okręg wyborczy utworzony dla przeprowadzenia wyborów do sejmiku województwa musi spełniać następujące ustawowe wymogi. Po pierwsze okręgiem wyborczym może być cały powiat lub jego część. Po drugie w okręgu wyborczym liczba wybieranych radnych nie może być mniejsza niż 5 i większa niż 15. Z kolei jeżeli okręgiem wyborczym jest jeden powiat, k.w. wprowadza ograniczenie urzeczywistniające zasadę równej reprezentacji przedstawicieli, zgodnie z którą liczba radnych wybieranych w tym okręgu nie może być równa lub większa niż 3/5 ogólnej liczby radnych sejmiku. Podział na okręgi wyborcze przeprowadza sejmik województwa na wniosek marszałka województwa. Zmiany w podziale województwa na okręgi wyborcze są dopuszczalne najpóźniej na 3 miesiące przed upływem kadencji sejmików województwa.
●Przedstawione powyżej zasady są rozwiązaniem modelowym. Nie zawsze jednak ich przełożenie na praktykę podziału województwa na okręgi jest możliwe. Z tych względów w ściśle określonych przypadkach przepisy k.w. dopuszczają pewne odstępstwa. Pierwszym takim odstępstwem jest możliwość łączenia powiatów w celu utworzenia okręgu wyborczego. Z przewidzianego przez komentowany przepis rozwiązania można skorzystać wyłącznie wtedy, gdy liczba radnych wybieranych w danym powiecie do sejmiku województwa jest mniejsza niż 5. W praktyce oznacza to, że możliwość połączenie powiatów w jeden wspólny okręg wyborczy jest możliwe tylko wtedy, gdy powiat nie może być samodzielnym okręgiem wyborczym. Innym słowy, oznacza to, że w sytuacji gdy liczba możliwych do wybrania z danego powiatu radnych do sejmiku województwa przekracza wskazaną wyżej liczbę 5 radnych, łączenie powiatów w celu utworzenia okręgu wyborczego narusza określoną dyspozycję komentowanego przepisu. Przedstawione zastrzeżenia dotyczą wyłącznie powiatu, który nie może być samodzielnie okręgiem wyborczym, a nie powiatu, do którego ma on na potrzeby wyborów zostać dołączony w celu utworzenia wspólnego okręgu wyborczego. Niezależnie od przedstawionych wyżej wymagań formalnych przy łączeniu powiatów we wspólne okręgi wyborcze należy również uwzględniać zasadę tzw. poszanowania więzi społecznych istniejących między wyborcami należącymi do mniejszości narodowych lub etnicznych, którzy są mieszkańcami łączonych powiatów. Innymi słowy, celem przepisu jest ochrona mniejszość etnicznych lub narodowych przed ewentualnymi próbami sztucznego rozdział terenów, na których zamieszkują, na różne okręgi wyborcze, co teoretycznie może pozbawić te mniejszości szansy wybrania swojego przedstawiciela.
●Komentowany przepis umożliwia również przeprowadzenie podział powiatu na dwa lub więcej okręgów wyborczych. Jest to dopuszczalne jedynie w przypadku, gdyby liczba radnych przypadająca na ten powiat, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiła więcej niż 15. W takiej sytuacji - w odróżnieniu od łączenia powiatów w jeden okręg wyborczy - niezbędne jest osiągnięcie porozumienia z radą powiatu, podczas gdy przy łączeniu powiatów wymagana jest jedynie opinia zainteresowanych rad powiatowych. [wzór 5]
§ 1. Podział na okręgi wyborcze, ich numery, granice oraz liczbę radnych wybieranych w okręgu wyborczym ustala, na wniosek marszałka, sejmik województwa według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców województwa przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, z uwzględnieniem art. 462 i następujących zasad:
- w okręgu wyborczym wybiera się od 5 do 15 radnych;
- w żadnym z powiatów stanowiących jeden okręg wyborczy nie mogą być wybierani radni w liczbie równej lub większej niż 3/5 ogólnej liczby danej rady.
§ 2. Przepisy art. 455 i art. 456 stosuje się odpowiednio.
●Komentowany przepis przesądza, że podziału na okręgi wyborcze, ich granice i numery oraz liczbę radnych wybieranych w każdym okręgu ustala, na wniosek marszałka, sejmik województwa. Sam podział dokonywany jest według jednolitej normy przedstawicielstwa obliczonej przez podzielenie liczby mieszkańców województwa przez liczbę radnych wybieranych do danej rady, przy czym ułamki liczby mandatów wybieranych w okręgu wyborczym równe lub większe od 1/2, jakie wynikają z zastosowania normy przedstawicielstwa, zaokrągla się w górę do liczby całkowitej. Za B. Dauterem należy wskazać, że w przypadku gdyby wyniku dokonanych obliczeń liczba radnych wybieranych w okręgach przewyższała liczbę radnych wybieranych do danej rady lub maksymalną liczbę radnych wybieraną w okręgu wyborczym, "mandaty nadwyżkowe" należy odjąć w tych okręgach wyborczych, w których norma przedstawicielstwa jest najmniejsza. Jeżeli natomiast liczba mandatów jest mniejsza od liczby radnych wybieranych do danej rady lub liczby radnych wybieranych w okręgu wyborczym, dodatkowe mandaty przydziela się tym okręgom wyborczym, w których norma przedstawicielstwa jest największa[55].
●Zgodnie z komentowanym przepisem w jednym okręgu wyborczym wybiera się od 5 do 15 radnych, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli powiat stanowi jeden okręg wyborczy, liczba radnych w nim wybieranych nie może przekroczyć 3/5 ogólnej liczby danej rady.
●Uchwała sejmiku województwa w sprawie podziału na okręgi wyborcze podlega publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz jest podawana do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Równocześnie na ustalenia sejmiku województwa w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie powiatu, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty ich otrzymania. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz sejmikowi województwa. Od orzeczenia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje odwołanie. [wzór 6]
Każda zgłaszana lista kandydatów powinna być poparta podpisami co najmniej 300 wyborców.
●Przepis określa zasady dotyczące zgłaszania list kandydatów. W tym miejscu należy wyjaśnić, że prawo zgłaszania list kandydatów na radnych sejmików województwa przysługuje komitetom wyborczym, które otrzymały odpowiednio od Państwowej Komisji Wyborczej lub od właściwego komisarza wyborczego postanowienie o przyjęciu zawiadomienia o utworzeniu komitetu wyborczego i zamiarze zgłaszania kandydatów na radnych. Zainteresowany wzięciem udziału w wyborach komitet wyborczy może zgłosić w każdym okręgu wyborczym tylko jedną listę kandydatów. Dodatkowo zgodnie z ogólnymi przepisami k.w. kandydować można tylko do jednej rady, z jednego okręgu wyborczego i z jednej listy. Zgodnie z komentowanym przepisem szczególnym każda zgłaszana lista kandydatów powinna być poparta podpisami co najmniej 300 wyborców. Co ważne, musi być ona podpisana przez wyborców, a więc osób mających prawo wybierania do sejmiku. Oznacza to, że poparcia może udzielić obywatel polski, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 18 lat i stale zamieszkuje na obszarze działania danego sejmiku województwa. Tak przygotowane listy kandydatów wraz z wykazem osób popierających listę, odrębnie dla każdego okręgu wyborczego, zgłasza się do właściwej wojewódzkiej komisji wyborczej najpóźniej w 40. dniu przed dniem wyborów, do godziny 24.00. Termin ten jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu. Samego zgłoszenia listy dokonuje pełnomocnik wyborczy komitetu wyborczego, który jest uprawniony do składania oświadczeń w sprawie zgłaszania list wobec organów wyborczych.
W razie skreślenia nazwiska kandydata wskutek jego śmierci, powodującego sytuację, o której mowa w art. 436 § 2, wojewódzka komisja wyborcza informuje właściwego pełnomocnika o możliwości zgłoszenia nowego kandydata najpóźniej w 10 dniu przed dniem wyborów.
●Przepis umożliwia zgłoszenie nowego kandydata na radnego wojewódzkieg w przypadku, gdy dotychczasowy został z niej skreślony na skutek śmierci. Zgłoszenie nowego kandydata jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy w wyniku skreślenia kandydata z listy liczba kandydatów w okręgu wyborczym na wszystkich listach w tym okręgu jest równa lub mniejsza od liczby radnych wybieranych w tym okręgu. W takiej sytuacji wojewódzka komisja wyborcza informuje właściwego pełnomocnika o możliwości zgłoszenia nowego kandydata. W praktyce sama decyzja o skreśleniu z listy kandydata powinna być podejmowana na podstawie urzędowych dokumentów, w tym przede wszystkim aktu zgonu.
●Pełnomocnik może skorzystać z ustawowo przyznanego mu prawa zgłoszenia kandydata w miejsce skreślonego najpóźniej w 10. dniu przed dniem wyborów. Do zgłoszenia nowego kandydata nie jest wymagane złożenie listy poparcia przez wyborców, o której mowa w art. 464 k.w.
●Z przepisu wynika dodatkowo, że uzupełnienie listy wyborczej z powodu skreślenie kandydata z innych przyczyn niż śmierć nie jest możliwe. Należy również podkreślić, że skreślenie kandydata lub kandydatów z listy może być przyczyną unieważnienia całej listy. W praktyce taka sytuacja może mieć miejsce wtedy, gdy po skreśleniu jednej lub więcej osób i nieuzupełnieniu listy zgodnie z przepisem na liście pozostanie liczba kandydatów mniejsza od minimalnej wymaganej.
●Skreślenie kandydata lub unieważnienie listy następuje w formie uchwały, którą podpisują wszyscy obecni przy jej podjęciu członkowie wojewódzkiej komisji wyborczej. Od uchwały komisji nie przysługują żadne środki zaskarżenia.
●Fakt skreślenia kandydata, zgłoszenia nowego lub unieważnienia zarejestrowanej listy powinien być podany niezwłocznie do publicznej wiadomości w okręgu, w którym taka sytuacja miała miejsce.
§ 1. W razie zarządzenia wyborów do sejmików województw na ten sam dzień, na który zarządzono wybory do rad powiatów, komitety wyborcze zgłaszające kandydatów w wyborach do sejmiku województwa mogą zgłaszać również kandydatów na radnych do rad powiatów.
§ 2. Każdy komitet wyborczy może zgłosić w wyborach do danej rady w okręgu wyborczym tylko jedną listę kandydatów.
●Zgodnie z przepisem zarządzenie wyborów do sejmików województw na ten sam dzień, na który zarządzono wybory do rad powiatów, umożliwia komitetom wyborczym zgłaszającym kandydatów w wyborach do sejmików województw również zgłaszanie kandydatów na radnych do rad powiatów. Kandydatem na radnego sejmiku województwa może być osoba mająca prawo wybierania do tego sejmiku. Innymi słowy, kandydatem może być osoba, która figuruje w stałym rejestrze wyborców w gminie leżącej na terenie województwa, do sejmiku którego zamierza ona kandydować.
●Komitet wyborczy może zgłosić w wyborach do danej rady w okręgu wyborczym tylko jedną listę kandydatów. Ograniczenie to dotyczy również komitetów koalicyjnych, które mogą być tworzone w celu zgłaszania wspólnej listy do wszystkich rad na obszarze kraju bądź do rad poszczególnych szczebli lub w określonych jednostkach terytorialnych (np. województwach). Oznacza to, że np. partie polityczne wchodzące w skład komitetu koalicyjnego nie mogą samodzielnie dokonywać zgłoszenia listy.
●Podobnie jak w wyborach do rad gminy i rad powiatów kandydować można tylko do jednej rady, w jednym okręgu wyborczym i z jednej listy wyborczej.
W razie zarządzenia wyborów do sejmików województw na ten sam dzień, na który zarządzono wybory do rad powiatów i rad gmin, przepisy art. 461 stosuje się odpowiednio.
●W razie zbiegu terminów wyborów do sejmików województw, rad powiatów i rad gmin głosowanie przeprowadzają obwodowe komisje wyborcze powołane do wyborów do rad gmin. Sporządzają one jednak odrębne protokoły głosowania w obwodzie dla wyborów do sejmików województw, dla wyborów do rad powiatów i dla wyborów do rad gmin. Dodatkowo powiatowe komisje wyborcze powołane do przeprowadzenia wyborów do rad powiatów sporządzają protokoły zbiorczych wyników głosowania w powiecie dla wyborów do sejmiku województwa. Analogicznie jest w przypadku miejskich komisji wyborczych w miastach na prawach powiatu.
§ 1. Powiatowa komisja wyborcza, na podstawie otrzymanych od obwodowych komisji wyborczych protokołów głosowania w obwodach w wyborach do sejmików województw, ustala wynik głosowania na poszczególne listy kandydatów i sporządza, w trzech egzemplarzach, protokół wyniku głosowania na obszarze powiatu.
§ 2. W protokole wymienia się sumy liczb, o których mowa w art. 442 § 2.
●Zbiorcze wyniki głosowania na poszczególne listy kandydatów w wyborach do sejmiku województwa na obszarze powiatu lub miasta na prawach powiatu ustala powiatowa lub miejska komisja wyborcza w mieście na prawach powiatu. Ustalenia tego dokonuje na podstawie protokołów głosowania w obwodach w wyborach do sejmiku województwa otrzymanych od wszystkich obwodowych komisji wyborczych. W razie stwierdzenia nieprawidłowości w protokołach komisja przekazuje informację o tym przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej i żąda ich usunięcia.
●Zagregowane dane z protokołów obwodowych komisji wyborczych powiatowa komisja wyborcza podaje w protokole wyników głosowania do sejmiku województwa na obszarze powiatu lub odpowiednio miasta na prawach powiatu, sporządzonym według ustalonego przez PKW wzoru. Protokół podpisują wszyscy członkowie powiatowej komisji wyborczej uczestniczący w jego sporządzaniu.
●W praktyce powiatowa komisja wyborcza powinna wykonać czynności związane z ustaleniem wyników głosowania do sejmiku województwa przed ustaleniem wyników głosowania i wyników wyborów do rady powiatu. Jest to niezbędne z uwagi na konieczność podjęcia prac przez wojewódzką komisję wyborczą.
●Ustalone wyniki głosowania do sejmiku województwa powiatowa komisja wyborcza podaje niezwłocznie do publicznej wiadomości przez wywieszenie sporządzonych przez siebie protokołów w miejscu dostępnym dla wyborców. Jeden z egzemplarzy protokołów przekazywany jest wraz z protokołami głosowania w obwodach wojewódzkiej komisji wyborczej. Ostatni egzemplarz pozostaje w dokumentacji prac powiatowej komisji.
Do czynności wojewódzkiej komisji wyborczej podejmowanych po otrzymaniu protokołów, o których mowa w art. 468 § 2, przepisy dotyczące gminnych komisji wyborczych w miastach na prawach powiatu stosuje się odpowiednio.
●Do czynności podejmowanych przez wojewódzką komisję wyborczą odpowiednie zastosowanie mają przepisy dotyczące gminnych komisji wyborczych w miastach na prawach powiatu. W praktyce po otrzymaniu protokołów od powiatowych komisji wyborczych i miejskich komisji wyborczych w miastach na prawach powiatu wojewódzka komisja wyborcza dokonuje sprawdzenia prawidłowości ustalenia wyników głosowania na obszarze powiatu. W procesie tym - tak jak każda inna komisja - także komisja wojewódzka korzysta ze specjalnego oprogramowania, które uławia kontrolę danych otrzymanych w protokołach.
●Po sprawdzeniu prawidłowości ustalenia wyników głosowania na obszarze powiatów wojewódzka komisja wyborcza przystępuje do sporządzenia zestawień wyników głosowania w okręgu wyborczym, odrębnie dla każdego okręgu. Zestawienie to sporządza się w analogiczny sposób jak w wyborach do rad gmin w miastach na prawach powiatu.
●Po ustaleniu, które komitety wyborcze otrzymały 5 proc. ważnie oddanych głosów, wojewódzka komisja wyborcza sporządza zestawienie zawierając numery i nazwy komitetów. Następnie komisja przystępuje do przydzielenia mandatów. Zgodnie ze stosowanym w tym przypadku art. 444 par. 1 k.w. podziału mandatów w każdym okręgu wyborczym pomiędzy listami kandydatów wojewódzka komisja wyborcza dokonuje w następujący sposób:
- liczbę głosów ważnie oddanych na każdą z list w okręgu wyborczym dzieli się kolejno przez 1, 2, 3, 4 i dalsze kolejne liczby, aż do chwili, gdy z otrzymanych w ten sposób ilorazów da się uszeregować tyle kolejno największych liczb, ile wynosi liczba mandatów do rozdzielenia między listy;
- każdej liście przyznaje się tyle mandatów, ile spośród ustalonego w powyższy sposób szeregu ilorazów przypada jej liczb kolejno największych.
W przypadku gdyby kilka list uzyskało ilorazy równe ostatniej liczbie z liczb uszeregowanych w podany wyżej sposób, a tych list jest więcej niż mandatów do rozdzielenia, pierwszeństwo mają listy w kolejności ogólnej liczby oddanych na nie głosów. Gdyby na dwie lub więcej list oddano równą liczbę głosów, o pierwszeństwie rozstrzyga liczba obwodów głosowania, w których na daną listę oddano większą liczbę głosów. Jeżeli i te liczby byłyby równe, wówczas o pierwszeństwie rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez komisję. Tryb przeprowadzenia losowania określa Państwowa Komisja Wyborcza. Same mandaty przypadające danej liście kandydatów uzyskują kandydaci w kolejności wynikającej z otrzymanej liczby głosów w ramach listy. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów otrzymało równą liczbę głosów uprawniającą do uzyskania mandatu z danej listy, o pierwszeństwie rozstrzyga większa liczba obwodów głosowania, w których jeden z kandydatów uzyskał więcej głosów, a jeżeli liczba tych obwodów byłaby równa, o pierwszeństwie rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej w obecności członków komisji oraz pełnomocników wyborczych; nieobecność pełnomocnika wyborczego nie wstrzymuje losowania. Przebieg losowania uwzględnia się w protokole wyników wyborów.
●Wspomniane wyżej losowanie w świetle uchwały PKW z 6 października 2014 r. w sprawie wytycznych dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczących ustalania wyników głosowania i wyników wyborów do organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na 16 listopada 2014 r. [56] przebiega w następujący sposób: losowanie prowadzi przewodniczący komisji w obecności członków komisji i pełnomocników obecnych przy pracach komisji. Czynności losowania dokonuje wyznaczony członek komisji. O terminie losowania należy powiadomić pełnomocników z odpowiednim wyprzedzeniem, w celu umożliwienia im obecności przy tej czynności. Należy jednak pamiętać, że nieobecność podczas losowania pełnomocników wyborczych nie wstrzymuje przeprowadzenia tej czynności. W razie konieczności ustalenia, w drodze losowania, która z list uzyskuje mandat, zgodnie z powołaną wyżej uchwałą PKW do jednakowych, nieprzezroczystych kopert wkłada się kartki z numerami list. Po wymieszaniu kopert losuje się jedną z nich. Numer listy odczytuje się i okazuje obecnym, a wylosowaną kartkę dołącza się do protokołu. Na żądanie osób obecnych przy losowaniu należy okazać zawartość niewylosowanych kopert. Z kolei w razie konieczności ustalenia, w drodze losowania, który z kandydatów uzyskuje mandat, do jednakowych, nieprzezroczystych kopert wkłada się kartki z wypisanymi nazwiskami i imionami tych kandydatów oraz numerami list, na których się znajdują. Po wymieszaniu kopert losuje się jedną z nich. Nazwisko i imię wylosowanego kandydata oraz numer listy odczytuje się i okazuje obecnym, a wylosowaną kartkę dołącza się do protokołu. Na żądanie osób obecnych przy losowaniu należy okazać zawartość niewylosowanych kopert.
●Dopiero ustalenie wyników wyborów we wszystkich okręgach wyborczych daje podstawę do sporządzenia przez wojewódzką komisję wyborczą protokołu z wyborów do sejmiku województwa. Protokół, który podpisują wszyscy obecni członkowie komisji, sporządza się w trzech egzemplarzach. Wojewódzka komisja wyborcza przedstawia w protokole dane dotyczące komisji, miejsca i daty sporządzenia protokołu, określenie rady, do której dokonano wyboru, oraz liczbę radnych wybieranych w okręgu, według okręgów wyborczych, a także nazwiska i imiona wybranych radnych z podaniem oznaczenia listy, z której zostali wybrani.
●Po wykonaniu wszystkich określonych w przepisie czynności wojewódzka komisja wyborcza podaje do publicznej wiadomości wyniki głosowania według jednego z egzemplarzy protokołu z wyborów do sejmiku województwa wraz z zestawieniami i wyniki wyborów w okręgach wyborczych poprzez wywieszenie w swojej siedzibie w miejscu łatwo dostępnym dla wyborców. Po stwierdzeniu zaś przez właściwego komisarza wyborczego prawidłowości ustalenia wyników wyborów do sejmiku województwa wojewódzka komisja wyborcza wydaje radnym zaświadczenia o wyborze. [wzór 7]
WZÓR 1
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.802.gif@RY2@
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.103.gif@RY2@
WYBORY DO RADY GMINY/MIEJSKIEJ*)
PROTOKÓŁ Z WYBORÓW
do Rady ...................................................................................................................... sporządzony dnia .................. 20 ........ r. przez .................................. Komisję Wyborczą w ............................
(nazwa rady i gminy) (Gminną, Miejską)
Dla wyboru Rady .......................... w ................................ utworzono .................... okręgów wyborczych.;
(Gminy, Miejskiej) (liczba)
w każdym okręgu wyborczym wybiera się 1 radnego.
Komisja stwierdziła, co następuje:
A. 1 Wyborów nie przeprowadzono w ........ okręgu(ach) wyborczym(ych), tj. okręgu nr ..., nr ..., nr ....,
(liczba)
z powodu braku zarejestrowanej(ych) listy(list) kandydatów na radnego, w związku z czym ..................................
(liczba)
mandat(y/ów) pozostał(y/o) nieobsadzony(e/ch). [1]
B. 2 Głosowania nie przeprowadzono w .............. okręgach wyborczych, tj. okręgu nr ....., nr ....., nr .....,
(liczba)
[2]
III. A. Komisja potwierdza, iż otrzymała protokoły głosowania od ................... obwodowych komisji wyborczych. [3]
(liczba)
Na podstawie tych protokołów Komisja sporządziła zestawienia wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów (kandydatów z tych list), ustaliła następujące wyniki wyborów.
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
1. Głosów ważnych oddano ..........................
(liczba)
2. Na poszczególne listy kandydatów i kandydata z tych list oddano następującą liczbę głosów ważnych:
1. ................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
2. ................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
3. ................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
4. ................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
5. ................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
(...) ....................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
B. 3 W związku z tym, iż ........... kandydatów z list (lista nr ......, lista nr ......, lista nr ......, lista nr .......) otrzymało największą i równą liczbę głosów:
- radnym(ą) został(a) kandydat(ka) z listy nr ........., ponieważ otrzymał(a) największą liczbę głosów w większej liczbie obwodów głosowania
................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
- radnym(ą) został(a), w wyniku losowania kandydat(ka) z listy nr ...... w związku z tym, że także liczba obwodów, w której kandydaci uzyskali największą liczbę głosów była równa: [4]
................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................(opis przebiegu losowania)
......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
C. 4 W związku z tym, iż w okręgu wyborczym została zarejestrowana tylko jedna lista kandydatów, następujący kandydat uzyskał mandat radnego bez przeprowadzenia głosowania: [5]
................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona)
zgłoszony/a przez ........................................................, Lista nr .......
(skrót nazwy komitetu wyborczego)
D. 4 W związku z tym, iż w okręgu wyborczym nie została zarejestrowana żadna lista, wyborów nie przeprowadzono i w okręgu nr 1 mandat pozostał nieobsadzony. [6]
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
[...]
**) Adnotacja o wniesieniu przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów***); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów" lub "brak osób pełniących funkcję mężów zaufania":
....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
**) Adnotacje o wniesieniu przez członków Komisji uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów***); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów": ......................................................................................................... ...................................................................................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
**) Inne uwagi; jeżeli nie ma, wpisać "brak uwag"...........................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................
Przy sporządzeniu protokołu obecni byli:
1) ............................................................................................................... ...........................................
(nazwisko i imię — imiona, funkcja w Komisji) (podpis)
2) ............................................................................................................... ...........................................
3) ............................................................................................................... ...........................................
4) ............................................................................................................... ...........................................
5) ............................................................................................................... ...........................................
6) ............................................................................................................... ...........................................
7) ............................................................................................................... ...........................................
8) ............................................................................................................... ...........................................
9) ............................................................................................................... ...........................................
Zestawienia wyników głosowania z .............. okręgów wyborczych.
(liczba)
Protokół(y) obsadzenia mandatów bez głosowania z ............ okręgu(ów) wyborczego(ych).
(liczba)
*) Niepotrzebne skreślić lub pominąć.
**) Jeżeli treść dotycząca danego punktu nie mieści się na formularzu, należy dołączyć ją do protokołu, zaznaczając to w odpowiednim punkcie protokołu.
***) W razie zgłoszenia uwag przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania lub członków Komisji stanowisko Komisji do zarzutów należy dołączyć do protokołu.
1 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia wyborów w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
2 Wypełnia się w sytuacji, o której mowa w art. 380 kodeksu wyborczego.
3 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 443 § 2 kodeksu wyborczego.
4 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 434 § 2 kodeksu wyborczego.
Wyjaśnienia
1 W punkcie tym (po wypełnieniu części ogólnej i pkt I protokołu) wpisuje się liczbę i numery okręgów, w których nie przeprowadzono wyborów z powodu braku kandydatów. Stwierdza się też, ile mandatów pozostaje nieobsadzonych.
2 Wypełnia się wtedy, gdy w okręgu zarejestrowano jedną listę kandydatów. Za wybranego bez głosowania uznaje się kandydata z tej listy (art. 380 k.w.).
3 Należy wpisać dane z poszczególnych zestawień oraz protokołów z obsadzenia mandatów bez głosowania (o których mowa w dalszej części wytycznych). W punkcie tym ujmuje się dane dotyczące wszystkich okręgów wyborczych na obszarze gminy w kolejności ich numerów.
4 Dane te dotyczą wskazania kandydata, który uzyskuje mandat w razie równej liczby głosów. W tej części wzoru w przypadku losowania kandydata, który uzyskał mandat, opisuje się również jego przebieg.
5 Wpisuje się dane dotyczące obsadzenia mandatu w danym okręgu wyborczym bez głosowania.
6 Wypełnia się, gdy w danym okręgu wyborów nie przeprowadzono. Do protokołu komisja załącza zestawienia wyników głosowania z okręgów wyborczych oraz ewentualnie protokół (protokoły) obsadzenia mandatów radnych bez głosowania.
pieczęć Komisji
WZÓR 2
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.104.gif@RY2@
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.105.gif@RY2@
WYBORY DO RADY MIASTA NA PRAWACH POWIATU
PROTOKÓŁ Z WYBORÓW
do Rady ............................................................................................................................................................................
(nazwa rady i miasta)
sporządzony dnia ...................... 20 ........ r. przez Miejską Komisję Wyborczą w .............................................
Dla wyboru Rady ...................................................................................utworzono ..................... okręgów wyborczych w których łącznie wybierano ................ radnych. [ 1 ] (nazwa rady i miasta) (liczba) (liczba)
Komisja stwierdziła, co następuje: [ 1 ]
1. 1 Wyborów nie przeprowadzono w ............ okręgu(ach) wyborczym(ych), tj. okręgu nr ....., nr .....,
(liczba)
z powodu braku zarejestrowanej(ych) listy(list) kandydatów na radnych, w związku z czym ..................... mandat(y/ów) pozostał(y/o) nieobsadzony(e/ch).
(liczba)
2. 2 Głosowania nie przeprowadzono w .............. okręgach wyborczych, tj. okręgu nr ....., nr ....., nr .....,
(liczba)
w których - liczba zarejestrowanych kandydatów była równa liczbie mandatów w okręgu/ach lub - liczba zarejestrowanych kandydatów była mniejsza od liczby mandatów w okręgu/ach i w związku z tym, ze względu na mniejszą liczbę kandydatów, ........... mandat(y/ów) pozostał(y/o) nieobsadzony(e/ch).
(liczba)
Komisja potwierdza, iż otrzymała protokoły głosowania od ........................ obwodowych komisji wyborczych.
(liczba)
Na podstawie tych protokołów Komisja sporządziła zestawienia wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów ustaliła:
1. Na wszystkie listy we wszystkich okręgach wyborczych oddano ogółem głosów ważnych .......................... .
(liczba)
2. Liczba głosów ważnych oddanych w wyborach do Rady stanowiąca co najmniej 5% wszystkich głosów ważnych z pkt 1, która stanowi warunek udziału list w podziale mandatów, wynosi ............................ . [ 2 ]
(liczba)
[ 3 ]
1) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(nr listy) (oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba głosów)
2) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
3) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(...) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
[4]
1) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(nr listy) (oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba głosów)
2) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
3) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(...) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
Komisja na podstawie zestawień wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów i kandydatów z tych list ustaliła wyniki wyborów w okręgach: [5]
(liczba)
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
1. Komisja stwierdza, że w okręgu wyborczym mandaty przypadają następującym listom, które uzyskały największe ilorazy wyborcze:
............. mandat(y) dla listy nr .............
(liczba)
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
Radnymi zostali wybrani:
1) ..........................................................................................................................................
(nazwisko i imię - imiona kandydata)
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego)
2) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
3) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
(...) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
2. 3 W związku z tym, iż ......... kandydatów otrzymało równą liczbę głosów uprawniającą do przyznania
(liczba)
im mandatu z listy nr ........ ................................................ radnym(ą) został(a) .......................................................,
(skrót nazwy komitetu wyborczego) (nazwisko i imię - imiona)
który(a) otrzymał(a) największą liczbę głosów w większej liczbie obwodów głosowania. [6]
3. 3 W związku z tym, iż także liczba obwodów, w której kandydaci uzyskali największą liczbę głosów, była równa, radnym(ą) w wyniku losowania został(a) ................................................ . [6]
(nazwisko i imię - imiona)
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
(opis przebiegu losowania)
...............................................................................................................................................
4. Komisja stwierdza, że ............ mandat(y) nie zastał(y) obsadzony(e), bowiem liczba kandydatów umieszczonych na:
(liczba)
- liście nr ......... ..................................................................................................... (...........) jest mniejsza niż liczba mandatów przypadających na tę listę (............).
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba) (liczba)
- liście nr ......... ..................................................................................................... (...........) jest mniejsza niż liczba mandatów przypadających na tę listę (............).
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba) (liczba)
5. 4 Komisja stwierdza, że ........... mandat(y) nie zastał(y) obsadzony(e), bowiem liczba kandydatów umieszczonych
(liczba)
na zarejestrowanej(ych) liście/listach w okręgu, którzy uzyskali mandaty radnych bez przeprowadzania głosowania,
(........) była mniejsza od liczby mandatów w okręgu (...........). [7]
(liczba) (liczba)
6. 4 Komisja stwierdza, że wobec niezarejestrowania żadnej listy kandydatów na radnych w okręgu pozostaje nie obsadzonych ................... mandatów [7]
(liczba)
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
[...]
*) Adnotacja o wniesieniu przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów**); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów" lub "brak osób pełniących funkcję mężów zaufania":
..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
*) Adnotacje o wniesieniu przez członków Komisji uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów**); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów": .....................................................................................................................................................................................................................................................................................
VII.*) Inne uwagi; jeżeli nie ma, wpisać "brak uwag"........................................................................................................................................................................................................................................
Przy sporządzeniu protokołu obecni byli:
1) ............................................................................................................... ...........................................
(nazwisko i imię — imiona, funkcja w Komisji) (podpis)
2) ............................................................................................................... ...........................................
3) ............................................................................................................... ...........................................
4) ............................................................................................................... ...........................................
(...) ............................................................................................................... ...........................................
9) ............................................................................................................... ...........................................
Zestawienia wyników głosowania z .............. okręgów wyborczych.
(liczba)
Protokół(y) obsadzenia mandatów bez głosowania z ............ okręgu(ów) wyborczego(ych).
(liczba)
*) Jeżeli treść dotycząca danego punktu nie mieści się na formularzu, należy dołączyć ją do protokołu, zaznaczając to w odpowiednim punkcie protokołu.
**) W razie zgłoszenia uwag przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania lub członków Komisji stanowisko Komisji do zarzutów należy dołączyć do protokołu.
1 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia wyborów w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
2 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia głosowania w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
3 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 444 § 3, w związku z art. 233 § 2 Kodeksu wyborczego.
4 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 434 § 2 Kodeksu wyborczego.
Wyjaśnienia
1 Część tę wypełnia się na podstawie dokumentów wskazujących okręgi, w których nie przeprowadza się wyborów, lub danych z protokołów z obsadzenia mandatów bez głosowania.
2 W tym punkcie należy wpisać liczbę stanowiącą co najmniej 5 proc. wszystkich głosów ważnych z pkt III.1. Liczbę tę ustala się wcześniej w celu stwierdzenia, które listy biorą udział w podziale mandatów w poszczególnych okręgach.
3 Wpisuje się informacje o listach komitetów wyborczych, które uczestniczą w podziale mandatów, gdyż uzyskały co najmniej 5 proc. ważnych głosów.
4 Należy podać informacje o listach komitetów wyborczych, które nie uczestniczą w podziale mandatów, gdyż nie uzyskały co najmniej 5 proc. ważnych głosów.
5 Komisja wypełnia ten punkt na podstawie danych zawartych w zestawieniach. Dotyczy on wszystkich okręgów wyborczych na obszarze gminy w kolejności ich numerów.
6 Punkty te dotyczą wskazania kandydata, który uzyskuje mandat w razie równej liczby głosów. W przypadku losowania kandydata, który uzyskał mandat w punkcie IV.3, opisuje się również przebieg losowania.
7 Tę część protokołu wypełnia się wtedy, gdy w danym okręgu wyborczym pozostają nieobsadzone mandaty.
WZÓR 3
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.106.gif@RY2@
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.107.gif@RY2@
WYBORY DO RADY POWIATU
PROTOKÓŁ Z WYBORÓW
do Rady Powiatu ...................................................................................................................................................................
(nazwa powiatu)
sporządzony dnia ........................ 20 ........ r. przez Powiatową Komisję Wyborczą w ....................................................
Dla wyboru Rady Powiatu ......................................................................utworzono ..................... okręgów wyborczych.
(nazwa powiatu) (liczba)
w których łącznie wybierano ................ radnych.
(liczba)
Komisja stwierdziła, co następuje:
1. 1 Wyborów nie przeprowadzono w ............ okręgu(ach) wyborczym(ych), tj. okręgu nr ....., nr ....., nr ....., nr .......
(liczba)
z powodu braku zarejestrowanej(ych) listy(list) kandydatów na radnych, w związku z czym ..................................
(liczba)
mandat(y/ów) pozostał(y/o) nieobsadzony(e/ch).
2. 2 Głosowania nie przeprowadzono w .............. okręgach wyborczych, tj. okręgu nr ....., nr ....., nr ....., nr ......, nr...,
(liczba)
(liczba)
(liczba)
Na podstawie tych protokołów Komisja sporządziła zestawienia wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów ustaliła:
1. Na wszystkie listy we wszystkich okręgach wyborczych oddano ogółem głosów ważnych .......................... .
(liczba)
2. Liczba głosów ważnych oddanych w wyborach do Rady stanowiąca co najmniej 5% wszystkich głosów ważnych z pkt 1, która stanowi warunek udziału list w podziale mandatów, wynosi ............................ .
(liczba)
1) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(nr listy) (oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba głosów)
2) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
3) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
4) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
5) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
...) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
1) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(nr listy) (oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba głosów)
2) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
3) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
4) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
5) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
...) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
Komisja na podstawie zestawień wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów i kandydatów z tych list ustaliła wyniki wyborów w okręgach:
[1]
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
1. Komisja stwierdza, że w okręgu wyborczym mandaty przypadają następującym listom, które uzyskały największe ilorazy wyborcze: [2]
............. mandat(y) dla listy nr .............
(liczba)
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
Radnymi zostali wybrani: [3]
1) ..........................................................................................................................................
(nazwisko i imię/imiona kandydata)
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego)
2) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
3) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
4) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
5) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
...) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
2. 3 W związku z tym, iż ......... kandydatów otrzymało równą liczbę głosów uprawniającą do przyznania
(liczba)
im mandatu z listy nr ........ ................................................ radnym(ą) został(a) .......................................................,
(skrót nazwy komitetu wyborczego) (nazwisko i imię - imiona)
3 ................................................ .
(nazwisko i imię/imiona)
...........................................................................................................................................................................................
(opis przebiegu losowania)
............................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
4. Komisja stwierdza, że ............ mandat(y) nie zastał(y) obsadzony(e), bowiem liczba kandydatów umieszczonych na:
(liczba)
- liście nr ......... .................................................................................... (...........) jest mniejsza niż liczba mandatów przypadających
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba)
na tę listę (............).
(liczba)
- liście nr ......... .................................................................................... (...........) jest mniejsza niż liczba mandatów przypadających
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba)
na tę listę (............).
(liczba)
5. 4 Komisja stwierdza, że ........... mandat(y) nie zastał(y) obsadzony(e), bowiem liczba kandydatów umieszczonych
(liczba)
na zarejestrowanej(ych) liście/listach w okręgu, którzy uzyskali mandaty radnych bez przeprowadzania
głosowania (........) była mniejsza od liczby mandatów w okręgu (...........).
(liczba) (liczba)
6. 4 Komisja stwierdza, że wobec niezarejestrowania żadnej listy kandydatów na radnych w okręgu pozostaje nie obsadzonych ................... mandatów.
(liczba)
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
[...] [4]
*) Adnotacja o wniesieniu przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów**); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów" lub "brak osób pełniących funkcję mężów zaufania":
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
*) Adnotacje o wniesieniu przez członków Komisji uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów**); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów": ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
*) Inne uwagi; jeżeli nie ma, wpisać "brak uwag"............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
1) ............................................................................................................... ...........................................
(nazwisko i imię — imiona, funkcja w Komisji) (podpis)
2) ............................................................................................................... ...........................................
3) ............................................................................................................... ...........................................
4) ............................................................................................................... ...........................................
5) ............................................................................................................... ...........................................
6) ............................................................................................................... ...........................................
7) ............................................................................................................... ...........................................
8) ............................................................................................................... ...........................................
9) ............................................................................................................... ...........................................
Zestawienia wyników głosowania z .............. okręgów wyborczych.
(liczba)
(liczba)
*) Jeżeli treść dotycząca danego punktu nie mieści się na formularzu, należy dołączyć ją do protokołu, zaznaczając to w odpowiednim punkcie protokołu.
**) W razie zgłoszenia uwag przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania lub członków Komisji, stanowisko Komisji do zarzutów należy dołączyć do protokołu.
1 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia wyborów w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
2 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia głosowania w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
3 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 444 § 3, w związku z art. 233 § 2 Kodeksu wyborczego. [5]
4 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 434 § 2 Kodeksu wyborczego. [6]
Wyjaśnienia
1 Należy wpisać liczbę mandatów wybieranych w danym okręgu.
2 Należy wpisać liczbę mandatów przysługujących poszczególnym listom.
3 Należy wpisać imię i nazwisko radnego wybranego z danej listy.
4 Informacje w protokole dla okręgu nr 2 i kolejnych powinny być analogiczne jak przedstawione dla okręgu nr 1.
5 Mandaty przypadające danej liście kandydatów uzyskują kandydaci w kolejności wynikającej z otrzymanej liczby głosów w ramach listy. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów otrzymało równą liczbę głosów uprawniającą do uzyskania mandatu z danej listy, o pierwszeństwie rozstrzyga większa liczba obwodów głosowania, w których jeden z kandydatów uzyskał więcej głosów, a jeżeli liczba tych obwodów byłaby równa, o pierwszeństwie rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej w obecności członków komisji oraz pełnomocników wyborczych; nieobecność pełnomocnika wyborczego nie wstrzymuje losowania. Przebieg losowania uwzględnia się w protokole wyników wyborów.
6 Zgodnie z k.w., jeżeli w terminie przewidzianym dla zgłoszenia list kandydatów nie zostanie w danym okręgu wyborczym zgłoszona żadna lista albo zostanie zgłoszona tylko jedna lista, a liczba zgłoszonych kandydatów jest równa liczbie radnych wybieranych w okręgu bądź mniejsza od niej, gminna komisja wyborcza niezwłocznie wzywa, przez rozplakatowanie obwieszczeń, do dokonania dodatkowych zgłoszeń. W takim przypadku termin zgłaszania list kandydatów ulega przedłużeniu o 5 dni, licząc od dnia rozplakatowania obwieszczenia. Jeżeli mimo tego w danym okręgu wyborczym pomimo przeprowadzenia postępowania, o którym mowa wyżej, nie została zarejestrowana żadna lista kandydatów albo została zarejestrowana tylko jedna lista kandydatów, wyborów w tym okręgu nie przeprowadza się. O przyczynach nieprzeprowadzenia wyborów komisja niezwłocznie powiadamia wyborców w drodze obwieszczenia, którego druk i rozplakatowanie zapewnia wójt.
pieczęć Komisji
WZÓR 4
Garwolin, 20 listopada 2014 r.
Stosownie do art. 449, w związku z art. 450 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.) Powiatowa Komisja Wyborcza w Garwolinie stwierdza,
że w wyborach, które odbyły się 16 listopada 2014 r.
Wybrany został
(nazwa)
Przewodniczący
Powiatowej Komisji Wyborczej
Jan Markowski
(imię/imiona i nazwisko - podpis)
pieczęć Komisji
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.108.gif@RY2@
WZÓR 5
w sprawie zaopiniowania połączenia powiatów w celu utworzenia okręgu wyborczego w wyborach do sejmiku województwa
Na podstawie art. 12 pkt 11 i art. 77b ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.) oraz art. 462 par. 7 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.),
na wniosek Marszałka Województwa Podlaskiego,
Rada Powiatu Białostockiego uchwala, co następuje:
Projekt połączenia Powiatu Sokólskiego i Powiatu Białostockiego w celu utworzenia jednego okręgu wyborczego w wyborach do Sejmiku Województwa Podlaskiego opiniuje się negatywnie.
Zobowiązuje się przewodniczącego Rady Powiatu do przekazania egzemplarza uchwały Marszałkowi Województwa Podlaskiego.
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Jan Nowak
Przewodniczący Rady Powiatu
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.109.gif@RY2@
WZÓR 6
w sprawie podziału obszaru województwa kujawsko-pomorskiego na okręgi wyborcze, ustalenia ich numerów i granic oraz liczby radnych wybieranych w tych okręgach wyborczych do Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego
Na podstawie art. 462 i 463 par. 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r. nr 21, poz. 112 ze zm.), uchwala się, co następuje:
Dokonuje się podziału obszaru województwa kujawsko-pomorskiego na okręgi wyborcze, ustalenia ich numerów i granic oraz liczby radnych wybieranych w tych okręgach do Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego jak w załączniku do niniejszej uchwały.
Radzie powiatu, radzie miasta na prawach powiatu, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, na niniejszą uchwałę przysługuje prawo wniesienia skargi do Komisarza Wyborczego w Bydgoszczy w terminie pięciu dni od daty jej otrzymania.
Wykonanie uchwały powierza się Zarządowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
1. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
2. Uchwałę ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego, oraz podaje do publicznej wiadomości poprzez jej zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu oraz przesyła się każdej radzie powiatu, radzie miasta na prawach powiatu na obszarze województwa kujawsko-pomorskiego, wojewodzie kujawsko-pomorskiemu i komisarzowi wyborczemu w Bydgoszczy.
Kamil Kowalski
Przewodniczący Sejmiku Województwa
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.110.gif@RY2@
WZÓR 7
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.111.gif@RY2@
@RY1@i02/2014/210/i02.2014.210.088000100.112.gif@RY2@
WYBORY DO SEJMIKU WOJEWÓDZTWA
PROTOKÓŁ Z WYBORÓW
(nazwa)
przez Wojewódzką Komisję Wyborczą w ....................................................
Dla wyboru Sejmiku Województwa ........................................................utworzono ............... okręgów wyborczych,
(nazwa) (liczba)
w których łącznie wybierano ................ radnych.
(liczba)
Komisja stwierdziła, co następuje:
1. 1 Wyborów nie przeprowadzono w ............ okręgu(ach) wyborczym(ych), tj. okręgu nr ....., nr ....., nr ....., nr .......
(liczba)
z powodu braku zarejestrowanej(ych) listy(list) kandydatów na radnych, w związku z czym ..................................
(liczba)
mandat(y/ów) pozostał(y/o) nieobsadzony(e/ch).
2. 2 Głosowania nie przeprowadzono w .............. okręgach wyborczych, tj. okręgu nr ....., nr ....., nr ....., nr ......, nr...,
(liczba)
w których - liczba zarejestrowanych kandydatów była równa liczbie mandatów w okręgu/ach lub - liczba zarejestrowanych kandydatów była mniejsza od liczby mandatów w okręgu/ach i w związku z tym, ze względu na mniejszą liczbę kandydatów, ........... mandat(y/ów) pozostał(y/o) nieobsadzony(e/ch).
(liczba)
Komisja potwierdza, iż otrzymała ............. protokoły(ów) zbiorczych wyników głosowania od ........................
(liczba) (liczba)
powiatowych i miejskich komisji wyborczych. Na podstawie tych protokołów Komisja sporządziła zestawienia wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów ustaliła:
1. Na wszystkie listy we wszystkich okręgach wyborczych oddano ogółem głosów ważnych .......................... .
(liczba)
2. Liczba głosów ważnych oddanych w wyborach do Sejmiku stanowiąca co najmniej 5% wszystkich głosów ważnych z pkt 1, która stanowi warunek udziału list w podziale mandatów, wynosi ............................ .
(liczba)
1) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(nr listy) (oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba głosów)
2) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
3) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
4) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
5) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
...) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
1) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
(nr listy) (oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba głosów)
2) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
3) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
4) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
5) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
...) Lista nr ............ — ...................................................................................................... ...........................
Komisja na podstawie zestawień wyników głosowania w okręgach i uwzględniając liczby głosów ważnych w okręgach wyborczych oraz głosów ważnych oddanych na poszczególne listy kandydatów i kandydatów z tych list, ustaliła wyniki wyborów w okręgach:
[1]
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
1. Komisja stwierdza, że w okręgu wyborczym mandaty przypadają następującym listom, które uzyskały największe ilorazy wyborcze:
............. mandat(y) dla listy nr ............. [2]
(liczba)
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
............. mandat(y) dla listy nr .............
Radnymi zostali wybrani: [3]
1) ..........................................................................................................................................
(nazwisko i imię/imiona kandydata)
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego)
2) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
3) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
4) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
5) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
...) ..........................................................................................................................................
z listy nr ........ ..........................................................................................................................
2. 3 W związku z tym, iż ......... kandydatów otrzymało równą liczbę głosów uprawniającą do przyznania
(liczba)
im mandatu z listy nr ........ ................................................ radnym(ą) został(a) .......................................................,
(skrót nazwy komitetu wyborczego) (nazwisko i imię - imiona)
3. 3 W związku z tym, iż także liczba obwodów, w których kandydaci uzyskali największą liczbę głosów, była równa, radnym(ą) w wyniku losowania został(a) ................................................ .
(nazwisko i imię - imiona)
...........................................................................................................................................................................................
(opis przebiegu losowania)
............................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
4. Komisja stwierdza, że ............ mandat(y) nie zastał(y) obsadzony(e), bowiem liczba kandydatów umieszczonych na:
(liczba)
- liście nr ......... ..................................................... (...........) jest mniejsza niż liczba mandatów przypadających
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba)
na tę listę (............).
(liczba)
- liście nr ......... ..................................................... (...........) jest mniejsza niż liczba mandatów przypadających
(oznaczenie listy skrótem nazwy komitetu wyborczego) (liczba)
na tę listę (............).
(liczba)
5. 4 Komisja stwierdza, że ........... mandat(y) nie zastał(y) obsadzony(e), bowiem liczba kandydatów umieszczonych
(liczba)
na zarejestrowanej(ych) liście/listach w okręgu, którzy uzyskali mandaty radnych bez przeprowadzania
głosowania (........) była mniejsza od liczby mandatów w okręgu (...........).
(liczba) (liczba)
6. 4 Komisja stwierdza, że wobec niezarejestrowania żadnej listy kandydatów na radnych w okręgu pozostaje nie obsadzonych ................... mandatów.
(liczba)
Wybory ..................................................... .
(wpisać, czy się odbyły, czy nie)
Głosowanie .................................................. .
(wpisać, czy przeprowadzono, czy nie)
[...] [4]
*) Adnotacja o wniesieniu przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów**); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów" lub "brak osób pełniących funkcję mężów zaufania":
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
*) Adnotacje o wniesieniu przez członków Komisji uwag z wymienieniem konkretnych zarzutów**); jeżeli nie ma, wpisać "brak zarzutów": ..........................................................................................................
............................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
*) Inne uwagi; jeżeli nie ma, wpisać "brak uwag".........................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
Przy sporządzeniu protokołu obecni byli:
1) ............................................................................................................... ...........................................
(nazwisko i imię — imiona, funkcja w Komisji) (podpis)
2) ............................................................................................................... ...........................................
(nazwisko i imię — imiona, funkcja w Komisji) (podpis)
3) ............................................................................................................... ...........................................
Zestawienia wyników głosowania z .............. okręgów wyborczych.
(liczba)
(liczba)
*) Jeżeli treść dotycząca danego punktu nie mieści się na formularzu, należy dołączyć ją do protokołu, zaznaczając to w odpowiednim punkcie protokołu.
**) W razie zgłoszenia uwag przez osoby pełniące funkcję mężów zaufania lub członków Komisji, stanowisko Komisji do zarzutów należy dołączyć do protokołu.
1 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia wyborów w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
2 Wypełnia się w razie nieprzeprowadzenia głosowania w którymkolwiek z okręgów wyborczych.
3 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 444 § 3, w związku z art. 233 § 2 Kodeksu wyborczego. [5]
4 Wypełnia się tylko w sytuacjach, o których mowa w art. 434 § 2 Kodeksu wyborczego. [6]
Wyjaśnienia
1 Należy wpisać liczbę mandatów wybieranych w danym okręgu.
2 Należy wpisać liczbę mandatów przysługujących poszczególnym listom.
3 Należy wpisać imię i nazwisko radnego wybranego z danej listy.
4 Informacje w protokole dla okręgu nr 2 i kolejnych powinny być analogiczne jak przedstawione dla okręgu nr 1.
5 Mandaty przypadające danej liście kandydatów uzyskują kandydaci w kolejności wynikającej z otrzymanej liczby głosów w ramach listy. Jeżeli dwóch lub więcej kandydatów otrzymało równą liczbę głosów uprawniającą do uzyskania mandatu z danej listy, o pierwszeństwie rozstrzyga większa liczba obwodów głosowania, w których jeden z kandydatów uzyskał więcej głosów, a jeżeli liczba tych obwodów byłaby równa, o pierwszeństwie rozstrzyga losowanie przeprowadzone przez przewodniczącego okręgowej komisji wyborczej w obecności członków komisji oraz pełnomocników wyborczych; nieobecność pełnomocnika wyborczego nie wstrzymuje losowania. Przebieg losowania uwzględnia się w protokole wyników wyborów.
6 Zgodnie z k.w. jeżeli w terminie przewidzianym dla zgłoszenia list kandydatów nie zostanie w danym okręgu wyborczym zgłoszona żadna lista albo zostanie zgłoszona tylko jedna lista, a liczba zgłoszonych kandydatów jest równa liczbie radnych wybieranych w okręgu bądź mniejsza od niej, gminna komisja wyborcza niezwłocznie wzywa, przez rozplakatowanie obwieszczeń, do dokonania dodatkowych zgłoszeń. W takim przypadku termin zgłaszania list kandydatów ulega przedłużeniu o 5 dni, licząc od dnia rozplakatowania obwieszczenia. Jeżeli mimo tego w danym okręgu wyborczym pomimo przeprowadzenia postępowania, o którym mowa wyżej, nie została zarejestrowana żadna lista kandydatów albo została zarejestrowana tylko jedna lista kandydatów, wyborów w tym okręgu nie przeprowadza się. O przyczynach nieprzeprowadzenia wyborów komisja niezwłocznie powiadamia wyborców w drodze obwieszczenia, którego druk i rozplakatowanie zapewnia wójt.
pieczęć Komisji
Przypisy
[1] M. Chmaj, W. Skrzydło, "System wyborczy w Rzeczypospolitej Polskiej", Warszawa 2011, s. 170.
[2] J. Jaskiernia, "Prawo wyborcze do jednostek samorządu terytorialnego" [w:] "Administracja publiczna. Ustrój administracji samorządowej", t. III, Warszawa 2012, Legalis, wersja elektroniczna.
[3] Pkt V wytycznych PKW z 6 października 2014 r.
[4] A. Wierzbica, "Referendum i wybory oraz zarządzenia i uchwały jednostek samorządu terytorialnego", Warszawa 2014, LexisNexis, wersja elektroniczna.
[5] Pkt IV wytycznych PKW z 6 października 2014 r.
[6] A. Wierzbica, op. cit.
[7] B. Dauter [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, "Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz", Warszawa 2010, s. 373.
[8] M. Chmaj, W. Skrzydło, op. cit., s. 171.
[9] A. Wierzbica, op. cit.
[10] B. Dauter [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 374.
[11] Pkt IV wytycznych PKW z 6 października 2014 r.
[12] Ibidem.
[13] Ibidem.
[14] Ibidem.
[15] B. Dauter [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 376.
[16] Ibidem, s. 377.
[17] Ibidem.
[18] Pkt VII wytycznych PKW z 6 października 2014 r.
[19] Pkt X wytycznych PKW z 6 października 2014 r.
[20] B. Dauter [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., s. 379.
[21] Ibidem, s. 379 i 380.
[22] Ibidem, s. 380.
[23] Ibidem.
[24] Pkt IX wytycznych PKW z 6 października 2014 r.
[25] www.pkw.gov.pl.
[26] Por. B. Dauter [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, S.J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, "Kodeks Wyborczy. Komentarz", komentarz do art. 452 k.w., dostęp Lex.
[27] Ibidem.
[28] www.pkw.gov.pl.
[29]www.pkw.gov.pl
[30] A. Wierzbica, op. cit.
[31] J. Jaskiernia, op. cit.
[32] Zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2010 r., LexisNexis nr 2240843.
[33] Pkt 2 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.
[34] Pkt 6 informacji PKW z 30 czerwca 2014 r.
[35] Analogiczny wymóg k.w. zawiera w odniesieniu do wyborów do rad gmin w miastach na prawach powiatu (art. 425 par. 3 k.w.). Także w wyborach do sejmików województw na mocy art. 459 k.w. odpowiednie zastosowanie znajduje art. 425 par. 3 k.w.
[36] J. Jaskiernia, op. cit.
[37] M. Chmaj, "Parytet płci w kodeksie wyborczym" [w:] "Kodeks wyborczy. Wstępna ocena", pod red. K. Skotnickiego, Warszawa 2011, s. 194.
[38] Raport z 2008 roku na zlecenie Parlamentu Europejskiego. Kwoty dotyczące płci w systemach wyborczych w Europie. Cyt. za: M. Chmaj, op. cit., s. 194 i 195.
[39] M. Chmaj, op. cit., s. 195.
[40] Ibidem.
[41] Ibidem, s. 196.
[42] Ibidem, s. 203-205.
[43] B. Banaszak, "Kodeks wyborczy. Komentarz", Warszawa 2014, komentarz do art. 211 k.w., wersja elektroniczna.
[44] Więcej na ten temat wątpliwości co do zgodności proponowanego wprowadzenia parytetu płci z Konstytucją RP zob. M. Chmaj, op. cit., s. 198-203.
[45] Ibidem, s. 205.
[46] Por. M. Chmaj, op. cit., s. 205 oraz B. Banaszak, op. cit., komentarz do art. 211 k.w., wersja elektroniczna.
[47] W Sejmie są jeszcze dwa poselskie projekty nowelizacji kodeksu wyborczego, które idą znacznie dalej w zakresie zapewnienia parytetu płci niż rozwiązania przyjęte w k.w. (nr druków: 1146 i 1151). Jeden z nich proponuje wprowadzenie klasycznego parytetu, czyli 50 proc. kobiet i 50 proc. mężczyzn na listach. Drugi przewiduje zasadę suwaka na listach wyborczych, tzn. naprzemiennego umieszczania na kolejnych pozycjach kobiet i mężczyzn. Po drugim czytaniu w Sejmie 24 czerwca 2014 r. projekty zostały skierowane do komisji. Nikłe są szanse na ich wejście w życie przed wyborami samorządowymi. Poza tym większość opinii prawnych do złożonych projektów jednoznacznie stwierdza, że przyjęte w nich rozwiązania są niezgodne z konstytucją (por. opinie: prof. Marka Chmaja, prof. Mariusza Muszyńskiego, dr hab. Krzysztofa Skotnickiego). Pozostałe wskazują, że zakładane rozwiązania są nieuzasadnione (opinia dr hab. Mariusza Jabłońskiego) albo nie przyniosą zakładanych efektów (opinia dr. Jarosława Flisa).
[48] Więcej na temat oceny zgodności zawartego w k.w. wymogu kwot płci z Konstytucją RP zob. A. Rakowska [w:] "Kodeks wyborczy. Wstępna ocena", red. K. Skotnicki, op. cit., s. 13-16 oraz powołana tam literatura.
[49] Zob. art. 450 k.w.
[50] Zob. art. 459 k.w.
[51] Zob. art. 457 k.w.
[52] P. Uziębło, "Wprowadzenie do kodeksu wyborczego", Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2011/3 (dodatek), s. 25.
[53] B. Banaszak, op. cit., komentarz do art. 458 k.w., wersja elektroniczna.
[54] www.pkw.gov.pl.
[55] por. B. Dauter [w:] K.W. Czaplicki, B. Dauter, S.J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, op. cit., komentarz do art. 463 k.w., dostęp Lex.
[56] www.pkw.gov.pl.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu