Komentarze

Dziewiątą część komentarza rozpoczynamy od omówienia zasad zgłaszania kandydatów na radnych. Komitety wyborcze do 7 października 2014 r. mają czas na sporządzanie list chętnych do pełnienia funkcji w organach stanowiących samorządu. Lista wyborcza do rady gminy może zawierać tylko jedno nazwisko. W przypadku listy pretendentów na radnych do rady miasta na prawach powiatu, rady powiatu, rady dzielnicy m.st. Warszawy i sejmiku województwa liczba kandydatów nie może być mniejsza niż pięć i większa niż dwukrotność liczby radnych wybieranych w danym okręgu wyborczym.

Przy układaniu list należy pamiętać o kwotach zagwarantowanych dla kobiet i mężczyzn. Wynoszą one po 35 proc. na każdą z płci. Ten wymóg dotyczy wyborów do rad miast na prawach powiatu, rad powiatu i sejmików województwa. Obowiązek zachowania parytetów płci jest nową instytucją, wprowadzoną przez kodeks wyborczy. Po raz pierwszy będzie on miał zastosowanie w tegorocznej elekcji radnych. Dlatego w komentarzu poświęcimy mu dużo miejsca. Tym bardziej że wspomniany warunek już na etapie projektu kodeksu rodził wiele kontrowersji. Dyskusje jeszcze trwają, a już w Sejmie pojawiały się poselskie propozycje wprowadzenia klasycznego parytetu płci, tj. po 50 proc. na każdą z płci. Oprócz tego posłowie proponują wpisanie do kodeksu wyborczego wymogu naprzemiennego umieszczania kobiet i mężczyzn na kolejnych pozycjach na listach kandydatów (tzw. zasady suwaka). Prace legislacyjne nie są jednak na tyle zaawansowane, by były szanse na wejście w życie projektów przed wyborami samorządowymi.

Zgłoszenie listy kandydatów na radnych musi odpowiadać wielu wymogom formalnym określonym szczegółowo przez kodeks. Podobnie jak we wcześniejszych regulacjach, w obecnych przepisach obowiązuje wymóg poparcia każdej zgłaszanej listy kandydatów podpisami wyborców. W gminach niebędących miastami na prawach powiatu zgłaszaną listę powinno poprzeć co najmniej 25 wyborców, natomiast w gminach będących miastami na prawach powiatu każda lista kandydatów musi być poparta przez co najmniej 150 wyborców. Wyborca udzielający poparcia danej liście składa podpis obok czytelnie wypełnionego swojego imienia i nazwiska, adresu zamieszkania oraz numeru ewidencyjnego PESEL.

Kolejne zagadnienie omówione w niniejszym komentarzu to zasady nadawania numerów zarejestrowanym listom kandydatów. Numery list - obok nazw komitetów wyborczych - są jednym z najczęściej wykorzystywanych czynników oddziaływania na wyborców w agitacji wyborczej. Ważnym elementem każdej kampanii jest prawo do rozpowszechniania nieodpłatnych audycji wyborczych w mediach. Dlatego podział czasu antenowego pomiędzy komitety jest ściśle regulowany przez kodeks wyborczy. Zasady te szczegółowo zostaną przedstawione w komentarzu. Istotnym nowym rozwiązaniem wprowadzonym przez kodeks wyborczy jest ustanowienie jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do rad gmin w gminach niebędących miastami na prawach powiatu. Podział mandatów następuje w systemie większości względnej. Odstąpiono tym samym od dotychczasowego systemu wyboru tych organów w okręgach wielomandatowych z systemem większościowym bądź proporcjonalnym w zależności od tego, czy gminę zamieszkiwało poniżej czy powyżej 20 tys. mieszkańców.

Z kolei dla wyboru rady w gminie będącej miastem na prawach powiatu są tworzone okręgi wyborcze, w których wybiera się od 5 do 10 radnych, mandaty zaś są rozdzielane pomiędzy poszczególne listy kandydatów na zasadzie proporcjonalności metodą d’Hondta. Przy tworzeniu okręgów wyborczych stosuje się jednolitą normę przedstawicielstwa, wynikającą z podzielenia liczby mieszkańców gminy przez ustaloną dla tej rady liczbę wybieranych radnych. Podział na okręgi wyborcze jest stały. Zmiany granic mogą być dokonane tylko w sytuacjach wymienionych przez kodeks wyborczy. Takim powodem może być np. zmiana liczby mieszkańców gminy. Modyfikacji granic okręgów wyborczych można dokonać na trzy miesiące przed wyborami. Termin więc minął 21 sierpnia 2014 r.

Komentarz został wzbogacony przykładami oraz projektami dokumentów potrzebnych w trakcie zgłaszania kandydatów na radnych.

Następna część komentarza ukaże się 29 października

Poprzednie części komentarza ukazały się w dodatku Samorząd i Administracja

● cz. I / 29 stycznia 2014 r. / nr 19

● cz. II / 26 lutego 2014 r. / nr 39

● cz. III / 26 marca 2014 r. / nr 59

● cz. IV / 16 kwietnia 2014 r. / nr 74

● cz. V / 28 maja 2014 r. / nr 102

● cz. VI / 2 lipca 2014 r. / nr 126

● cz VII / 30 lipca 2014 r. / nr 146

● cz VIII / 27 sierpnia 2014 r. / nr 165

Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach na

@RY1@i02/2014/185/i02.2014.185.088000100.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski  prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

Leszek Jaworski

prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

@RY1@i02/2014/185/i02.2014.185.088000100.804.jpg@RY2@

Łukasz Sobiech radca prawny

Łukasz Sobiech

radca prawny

Wykaz skrótów

- informacja PKW z 30 czerwca 2014 r. o zasadach i sposobie zgłaszania list kandydatów na radnych w wyborach do rad gmin (rad miejskich, rad miast) w gminach niebędących miastami na prawach powiatu, które będą zarządzone na 16 listopada 2014 r. (ZPOW-703-114/14).

- informacja PKW z 30 czerwca 2014 r. o zasadach i sposobie zgłaszania list kandydatów na radnych w wyborach do rad miast na prawach powiatu i rad dzielnic m.st. Warszawy, które będą zarządzone na 16 listopada 2014 r. (ZPOW-703-115/14).

- ww. informacje PKW.

- ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.).

- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.).

- ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 ze zm.).

- Państwowa Komisja Wyborcza.

- ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.).

- wytyczne i wyjaśnienia dotyczące podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze, stanowiące załącznik do uchwały PKW z 7 maja 2012 r. w sprawie wytycznych i wyjaśnień dotyczących podziału jednostek samorządu terytorialnego na okręgi wyborcze (M.P. nr 75, poz. 354).

- wytyczne dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczące wykonywania zadań do dnia głosowania w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na 16 listopada 2014 r., stanowiące załącznik do uchwały PKW z 1 września 2014 r. w sprawie wytycznych dla terytorialnych komisji wyborczych dotyczących wykonywania zadań do dnia głosowania w wyborach organów jednostek samorządu terytorialnego, zarządzonych na 16 listopada 2014 r.