Błędne liczenie to zwykłe naruszenie prawa

Dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek naruszenia prawa, lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, że miało ono charakter rażący.

Decyzją z marca 2010 r. kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) przyznał spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 232 730,35 zł. Decyzja ta stała się ostateczna.

Decyzją z marca 2012 r. dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność wskazanej decyzji. Wskazano, że naruszała ona w sposób rażący art. 24 ust.1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2008 (Dz.Urz. WE nr L 141 z 30 kwietnia 2004 r. ze zm.), gdyż przyznano płatność do powierzchni przekraczającej maksymalny kwalifikowany obszar działek ewidencyjnych, czym naruszono również art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z 29 stycznia 2009 r.

Obowiązkiem organu wydającego decyzję o przyznaniu spółce płatności było sprawdzenie, czy zadeklarowane przez spółkę powierzchnie działek nie przekraczają PEG (powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza stanowiąca maksymalną kwalifikowaną powierzchnię na działce ewidencyjnej, o którą może się ubiegać rolnik).

Ustalenie to powinno nastąpić w trakcie kontroli administracyjnej wniosku w oparciu o bazę referencyjną w systemie informacji geograficznej (LPS) oraz na podstawie bezpośredniego pomiaru.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie. Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, który uchylił decyzje organów obu instancji. Zdaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrywana sprawa nie kwalifikuje się do uruchomienia nadzwyczajnego trybu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Według WSA rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu i charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Taka sytuacja nie miała miejsca w tej sprawie. Skargę kasacyjną złożył prezes ARiMR.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę organu za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Zauważył, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Jego celem jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, a nie rozpoznanie sprawy ponownie.

NSA wskazał, że rażące naruszenie prawa (art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a.) stanowi kwalifikowaną formę naruszenia prawa i nie można go utożsamiać z każdym naruszeniem. Dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek naruszenia prawa, lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, że miało ono charakter rażący.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przesłanka rażącego naruszenia prawa dotyczy zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. Istotna jest jednak gradacja uchybień i konieczne jest odróżnienie wadliwości decyzji powodującej jej wzruszalność w trybie zwykłym od uchybień rażących.

W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można by rozważać w sytuacji, gdyby organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń i gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy.

Natomiast błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oceniać należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalnością, ale w trybie zwykłym.

NSA stanął na stanowisku, że tryb nadzwyczajny wzruszania decyzji administracyjnych nie służy do przeprowadzania w dowolnym czasie korekty przyznanych płatności w sytuacji, kiedy organ po uprawomocnieniu się decyzji dostrzeże jakiekolwiek nieścisłości we własnych obliczeniach powierzchni kwalifikowanej do płatności.

z 4 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 798/13

DGP PRZYPOMINA

Ważne orzeczenia

● Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (wyrok WSA w Rzeszowie z 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 194/14).

● Dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji w części dotkniętej wadą. Dotyczyć to może tylko takiej sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej decyzji (wyrok NSA z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2294/12).

KOMENTARZ EKSPERTA

Unieważnienie wszelkich skutków

@RY1@i02/2014/166/i02.2014.166.02300070f.803.jpg@RY2@

dr Tomasz Niedziński radca prawny Kancelaria Prawnicza Tomasz Niedziński i Wspólnicy

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały określone w treści art. 156 par. 1 k.p.a., jednak gdy weźmie się pod uwagę art. 156 par. 7 k.p.a., nie będzie to katalog zamknięty. Zgodnie z utartą linią orzeczniczą sądownictwa administracyjnego stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od trwałości decyzji administracyjnej. Chodzi o sytuację, gdy decyzja w sposób rażący dotknięta jest jedną z przesłanek określonych w art. 156 par. 1 k.p.a. Organem uprawnionym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję dotkniętą wadą. Natomiast w przypadku, gdy decyzję wydał minister lub SKO, właściwy jest ten organ. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje skutki prawne wstecz. Rozstrzygnięcie stwierdzające nieważność decyzji powoduje unieważnienie wszelkich skutków prawnych wywołanych przez tę zaskarżoną decyzję. Ponadto stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez organ administracyjny uprawnia stronę do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego od dnia uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność.

Szczepan Borowski

asystent sędziego NSA