Zwolnienie od opłat może dotyczyć tylko przedmiotu

Zwolnienie od opłaty targowej sprzedaży artykułów rolno-spożywczych własnej produkcji przez mieszkańców danej gminy narusza konstytucyjne prawo równości wobec prawa. Wprowadza zwolnienie przedmiotowo-podmiotowe. Zatem wykracza poza ustawowe kompetencje rady gminy.

Rady gminy przyjęła uchwałę w sprawie ustalenia opłaty targowej. Zwolniała ona z tej opłaty sprzedaż artykułów rolno-spożywczych własnej produkcji, jeśli handlują nimi mieszkańcy gminy.

Na uchwałę złożył skargę prokurator prokuratury rejonowej. Zarzucił jej istotne naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 1, 2, 32, 168 i 217 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.) w zw. z art. 19 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613 ze zm.). Prokurator stwierdził, że zwolnienie z opłaty targowej sprzedaży artykułów rolno-spożywczych własnej produkcji przez mieszkańców gminy narusza konstytucyjne prawo równości wobec prawa i wprowadza zwolnienie przedmiotowo-podmiotowe. Ustawodawca przewidział natomiast możliwość zwolnienia tylko co do przedmiotu.

W odpowiedzi na skargę wójt gminy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał skargę za zasadną. Zwrócił uwagę, że organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego tylko na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa (art. 94 Konstytucji RP).

Na mocy art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 594), do wyłącznej właściwości rady gminy jako organu stanowiącego należy m.in. podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach. W omawianej sprawie takimi przepisami ograniczającymi kompetencje rady gminy w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego dotyczących podatków i opłat są przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w tym m.in. art. 19 pkt 3 tej ustawy. Wspomniany przepis stanowi, że samorząd w drodze uchwały może wprowadzać inne niż wymienione w ustawie zwolnienia przedmiotowe od opłat lokalnych.

Należy zgodzić się z poglądem panującym w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wynika z niego, że konieczne jest określenie kryterium zwolnienia poprzez identyfikację przedmiotu, a nie podmiotu tego zwolnienia.

W przypadku gdy z ustanowionej normy można wywieść, kto podlega zwolnieniu, to nie ma ono charakteru przedmiotowego. Oznacza to przekroczenie delegacji ustawowej wynikającej z przepisu art. 19 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 19 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 1335/12). Prawidłowa wykładnia art. 19 pkt 3 pozwala na wprowadzenie przez lokalnego prawodawcę jedynie zwolnień dotyczących "przedmiotu".

Nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowanie z przedmiotowej uchwały: "Od opłaty targowej zwalnia się sprzedaż artykułów rolno-spożywczych własnej produkcji dokonywaną przez mieszkańców gminy", dotyczy zwolnienia przedmiotowo-podmiotowego. Wykracza zatem poza ustawowe kompetencje rady gminy.

z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 81/14

Opracował Krzysztof Tomaszewski