Konsekwencje muszą być odpowiednie do wagi przewinienia

Komisja dyscyplinarna może wymierzyć członkowi służby cywilnej tylko jedną z katalogu kar, które wyczerpująco określa pragmatyka zawodowa. Usystematyzowane są one od najłagodniejszej do najsurowszej. Rodzaj orzeczonej przez komisję dyscyplinarną sankcji [wzór] powinien być adekwatny do naruszenia obowiązków. Ich łączenie jest niedopuszczalne.

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 ze zm.; dalej: u.s.c.) przewiduje dwie grupy kar odpowiadające dwóm kategoriom członków korpusu służby cywilnej, tzn. urzędnikom i pracownikom [tabela]. Niektóre z nich są wspólne dla wszystkich członków korpusu.

Kara upomnienia na piśmie

Dyrektor generalny urzędu zamiast wszczynania postępowania dyscyplinarnego może wymierzyć członkowi korpusu za przewinienie mniejszej wagi upomnienie na piśmie. Sankcja ta może być zastosowana zarówno w stosunku do urzędnika, jak i pracownika służby cywilnej. Do dyrektora generalnego urzędu należy ocena, czy zachowanie członka korpusu służby cywilnej powinno być kwalifikowane jako naruszenie obowiązków, a następnie, czy jest ono na tyle błahe, że wystarczające jest ukaranie upomnieniem na piśmie bez wszczynania postępowania dyscyplinarnego.

Dyrektor generalny urzędu stosuje tę karę na podstawie własnej oceny. Może to poprzedzać postępowanie wyjaśniające prowadzone przez rzecznika dyscyplinarnego. Celem tej procedury będzie wyjaśnienie, czy naruszenie obowiązków miało rzeczywiście miejsce, jaka była treść tego naruszenia i jaka była jego waga.

W celu zapewnienia członkom korpusu służby cywilnej ochrony przed niczym nieskrępowanym stosowaniem kary upomnienia na piśmie przez dyrektorów generalnych u.s.c. przewiduje środek prawny w postaci sprzeciwu. W ciągu siedmiu dni od wymierzenia kary osoba ukarana może go wnieść do dyrektora generalnego.

Złożenie sprzeciwu w przewidzianym terminie zobowiązuje dyrektora generalnego do niezwłocznego przekazania sprawy rzecznikowi. Ten wszczyna z mocy prawa postępowanie wyjaśniające. Kończy się ono postanowieniem o umorzeniu albo o przekazaniu sprawy do komisji dyscyplinarnej. Ostatecznie komisja orzeka o utrzymaniu w mocy kary upomnienia na piśmie bądź też o uniewinnieniu obwinionego od zarzucanego mu czynu.

Kara upomnienia na piśmie ulega zatarciu po roku od uprawomocnienia.

Zakaz awansu

Kara pozbawiająca możliwości awansowania przez dwa lata na wyższy stopień służbowy oznacza, że nie można w tym okresie nadać wyższego stopnia służbowego. Czas liczy się od dnia prawomocnego jej orzeczenia. Jeżeli więc urzędnik po orzeczeniu kary i w czasie jej trwania znalazłby się w sytuacji umożliwiającej awans przez spełnienie wymogów ustawowych, to i tak nie może do tego dojść. Wymierzenie tej sankcji ma także wymiar finansowy, ponieważ z tytułu posiadanego stopnia urzędnik otrzymuje dodatek służby cywilnej.

Obniżenie pensji albo degradacja

Kara obniżenia wynagrodzenia zasadniczego nie więcej niż o 25 proc. przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy znajduje zastosowanie zarówno wobec urzędników, jak i pracowników służby cywilnej. Komisja dyscyplinarna orzekając tę karę, musi wskazać: o ile (np. o 15 proc.) i przez jaki okres (np. 3 miesiące) wynagrodzenie zostaje obniżone.

Wprawdzie u.s.c. nie określa wyraźnie, czy obniżenie stopnia służbowego, który posiada urzędnik, może nastąpić tylko o jeden stopień w dół, jednak uznaje się, że obniżenie stopnia służbowego (kategorii zaszeregowania) może nastąpić tylko o jeden stopień, czyli do stopnia bezpośrednio niższego. Inna praktyka byłaby zaprzeczeniem zasady stopniowalności kary. Wobec tego w sytuacji posiadania przez określoną osobę najniższego stopnia służbowego nie ma możliwości zastosowania tej kary.

Wydalenie ze służby

Odnosząc się do kary wydalenia ze służby cywilnej oraz wydalenia z pracy w urzędzie, należy podkreślić, że w obu przypadkach prawomocna kara skutkuje wygaśnięciem stosunku pracy. Skutki takich kar idą jeszcze dalej niż wygaśnięcie stosunku pracy. Prawomocne ich orzeczenie powoduje także zakaz ubiegania się o zatrudnienie w korpusie służby cywilnej przez pięć lat (zarówno na podstawie mianowania, jak i umowy o pracę), licząc od uprawomocnienia się kary. Odpis prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej o ukaraniu dołącza się do akt osobowych członka korpusu służby cywilnej.

Zatarcie

Artykuł 129 u.s.c. różnicuje terminy zatarcia w zależności od rodzaju orzeczonej kary. W przypadku kary upomnienia, nagany, pozbawienia możliwości awansowania przez okres dwóch lat na wyższy stopień służbowy, obniżenia wynagrodzenia zasadniczego oraz obniżenia stopnia służbowego służby cywilnej - w stosunku do urzędników służby cywilnej oraz upomnienia, nagany, obniżenia pensji zasadniczej - w stosunku do pracowników służby cywilnej, zatarcie następuje po upływie trzech lat od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia o ukaraniu.

Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość skrócenia tego okresu do dwóch lat na wniosek obwinionego. Jeżeli przed zatarciem kary dyscyplinarnej członek korpusu służby cywilnej będzie ponownie ukarany dyscyplinarnie, trzyletni termin liczy się od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia o ponownym ukaraniu.

Co do najbardziej dotkliwych kar (wydalenia ze służby cywilnej w przypadku urzędnika służby cywilnej oraz wydalenia z pracy w urzędzie) zatarcie oraz zniszczenie odpisu orzeczenia następuje po upływie trzech lat od dnia upływu okresu, na który kara została orzeczona.

Katalog sankcji

n upomnienie, n nagana, n pozbawienie możliwości awansowania przez okres dwóch lat na wyższy stopień służbowy, n obniżenie wynagrodzenia zasadniczego, nie więcej niż o 25 proc. - przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy, n obniżenie stopnia służbowego służby cywilnej, n wydalenie ze służby cywilnej.	n upomnienie, n nagana, n obniżenie wynagrodzenia zasadniczego, nie więcej niż o 25 proc. - przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy, n wydalenie z pracy w urzędzie.

WZÓR

Sygn. akt ....................... (miejscowość)................ 25 marca 2014 r.

Komisja Dyscyplinarna Urzędu Wojewódzkiego w składzie:

Przewodniczący...........................................

Członkowie: ...........................................

...........................................

Protokolant ...........................................

(data)......... na rozprawie w Urzędzie Wojewódzkim w ..........................................

Rzecznika Dyscyplinarnego .............................................

Panu Adamowi Kowalskiemu, starszemu specjaliście w Wydziale ...... Urzędu Wojewódzkiego,

30 stycznia 2014 r. opuścił miejsce pracy bez uprzedniej zgody swojego bezpośredniego przełożonego i bez odnotowania swojego wyjścia w książce ewidencji wyjść w godzinach służbowych, co stanowi naruszenie obowiązków wynikających z art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej oraz art. 100 par. 2 pkt 1 kodeksu pracy, a także par. .... Regulaminu pracy Urzędu Wojewódzkiego

na podstawie art. 126 ust. 3 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 ze zm.) oraz par. 31 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 9 kwietnia 2009 r. w sprawie postępowania wyjaśniającego i postępowania dyscyplinarnego w służbie cywilnej (Dz.U. nr 60, poz. 493) uznać Pana Adama Kowalskiego winnym popełnienia czynu stanowiącego naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej i wymierzyć karę określoną w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej, tj. karę upomnienia.

Przewodniczący:......................................................

Członkowie:..............................................................

Dyrektor Generalny Urzędu Wojewódzkiego 31 stycznia 2014 r. wydał Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Urzędu Wojewódzkiego polecenie wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie naruszenia obowiązków członka korpusu służby cywilnej przez Pana Adama Kowalskiego, starszego specjalistę w Wydziale ...... Urzędu Wojewódzkiego. Powyższe polecenie było konsekwencją nadesłanej 30 stycznia 2014 r. informacji z Biura Kadr, że Pan Adam Kowalski w tym dniu samowolnie opuścił miejsce pracy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny skierował do Komisji Dyscyplinarnej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do Pana Adama Kowalskiego.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny ustalił następujący stan faktyczny.

Przesłuchani 6 lutego 2014 r. w charakterze świadków współpracownicy Pana Adama Kowalskiego, Pani Marta Iksińska i Pan Zenon Nowak zeznali, że widzieli Pana Adama Kowalskiego 30 stycznia 2014 r. ok. godz. 12 opuszczającego swój pokój w ubraniu wyjściowym. Ponadto 8 lutego 2014 r. kierownik oddziału Pan Maciej Dąbkowski zeznał, że 30 stycznia 2014 r. ok. godz. 13 poszukiwał Pana Adama Kowalskiego. Ponieważ nie zastał go w pokoju, zwrócił się do współpracowników, od których uzyskał wyjaśnienia, że widzieli Pana Adama Kowalskiego opuszczającego urząd. Ponadto na pytanie, czy Pan Kowalski zwracał się do swojego bezpośredniego przełożonego o zezwolenie na opuszczenie miejsca pracy lub czy odnotowywał to w książce ewidencji wyjść w godzinach służbowych, kierownik oddziału odpowiedział, że Pan Adam Kowalski nie zwracał się do niego o takie pozwolenie oraz że nie dokonał wpisu w ww. książce. Przedstawione okoliczności zostały zweryfikowane także na podstawie treści książki wyjść. Ponadto pismem z 14 lutego 2014 r. Pan Adam Kowalski złożył dodatkowe wyjaśnienia, w których przyznał się do samowolnego opuszczenia miejsca pracy 30 stycznia 2014 r.

W toku rozprawy przesłuchano następujących świadków:

1) Pana Macieja Dąbkowskiego - kierownika oddziału, w którym zatrudniony jest Pan Adam Kowalski,

2) Panią Martę Iksińską - współpracownika Pana Adama Kowalskiego,

3) Pana Zenona Nowaka - współpracownika Pana Adama Kowalskiego.

Pan Maciej Dąbkowski, kierownik oddziału, podtrzymał swoje zeznania złożone w postępowaniu wyjaśniającym i powtórzył, że 30 stycznia 2014 r. ok. godz. 13 poszukiwał Pana Adama Kowalskiego. Ponieważ nie zastał go w pokoju, zwrócił się do swoich podwładnych, a zarazem współpracowników Pana Adama Kowalskiego, tj. Pani Marty Iksińskiej i Pana Zenona Nowaka, od których uzyskał informację, że widzieli Pana Adama Kowalskiego opuszczającego Urząd.

Ponadto kierownik dodał, że Pan Kowalski nie zwracał się do niego o pozwolenie na opuszczenie miejsca pracy oraz nie odnotował tego w książce ewidencji wyjść w godzinach służbowych.

Swoje zeznania złożone podczas postępowania wyjaśniającego podtrzymali podczas rozprawy również współpracownicy Pana Adama Kowalskiego. Zarówno Pani Marta Iksińska, jak i Pan Zenon Nowak zeznali, że widzieli Pana Adama Kowalskiego 30 stycznia 2014 r. ok. godz. 12 opuszczającego swój pokój w ubraniu wyjściowym.

Obwiniony potwierdził swoje wyjaśnienia i przyznał, że 30 stycznia 2014 r. samowolnie upuścił miejsce pracy i nie odnotował tego w książce wyjść.

Dokonane ustalenia w trakcie postępowania wyjaśniającego, jak i na rozprawie dyscyplinarnej, a także zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzą żadnych wątpliwości. Z zeznań przesłuchanych świadków wynika, że Obwiniony 30 stycznia 2014 r. ok. godz. 12 opuścił miejsce pracy. Kierownik Oddziału zeznał, że nie wydawał zgody na opuszczenie miejsca pracy. Obwiniony przyznał, że 30 stycznia 2014 r. opuścił miejsce pracy bez zgody przełożonego i nie odnotował tego w książce wyjść.

W związku z powyższym bezsporny pozostaje fakt, że Obwiniony naruszył obowiązki członka korpusu służby cywilnej, tj. art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie cywilnej w zw. z art. 100 par. 2 pkt 1 kodeksu pracy, a także par. .... Regulaminu pracy Urzędu Wojewódzkiego.

Podstawowym obowiązkiem urzędnika jest pozostawanie w godzinach pracy w dyspozycji pracodawcy. Urzędnik nie może samowolnie opuścić miejsca pracy, jeżeli uprzednio nie otrzyma na to zgody swojego przełożonego.

W świetle ustaleń poczynionych w niniejszym postępowaniu uznać należy, że zastosowana kara upomnienia jest zgodna z prawem i stanem faktycznym w sprawie oraz jest adekwatna do stopnia zawinienia Obwinionego. Komisja dyscyplinarna przy wymiarze kary jako okoliczność łagodzącą uwzględniła dotychczasową niekaralność Obwinionego oraz dobrą opinię służbową, wystawioną przez bezpośredniego przełożonego, a także pozytywną postawę Obwinionego po popełnieniu czynu, przejawiającą się między innymi dobrowolnym przyznaniem się do winy. W świetle powyższego orzeczono jak w sentencji.

Zgodnie z art. 126 ust. 7 ustawy o służbie cywilnej od orzeczenia komisji dyscyplinarnej strony mogą się odwołać za pośrednictwem komisji dyscyplinarnej I instancji do Wyższej Komisji Dyscyplinarnej Służby Cywilnej w ciągu 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.

Przewodniczący:......................................................

Członkowie:..............................................................

Leszek Jaworski

 dgp@infor.pl