Opinia na szóstkę szansą na karierę

Nowe rozwiązania mają służyć profesjonalizacji armii i zatrzymaniu żołnierzy w służbie. Częściowo od 5 grudnia 2013 r., a częściowo od 1 stycznia 2014 r. zmieniły się przepisy ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90 poz. 593 z późn. zm.), czyli tzw. pragmatycznej ustawy wojskowej. Nowelizacja objęła różne zagadnienia - od wstąpienia w szeregi wojska, poprzez karierę, aż do wystąpienia z służby.

Służba kandydacka

Ci, którzy zamierzają zostać zawodowymi żołnierzami, pełnią służbę kandydacką. Może się w niej znaleźć osoba niekarana sądownie, posiadająca obywatelstwo polskie, predyspozycje fizyczne i psychiczne do zawodowej służby wojskowej, co najmniej osiemnaście lat i wykształcenie wymagane do przyjęcia do uczelni wojskowej, szkoły podoficerskiej lub ośrodka szkolenia. W myśl nowych przepisów zainteresowany karierą w wojsku powinien złożyć wniosek o powołanie do służby kandydackiej zawierający kwestionariusz osobowy i przejść przez rekrutację. Obejmuje ona egzamin wstępny, rozmowę kwalifikacyjną oraz analizę ocen na świadectwie ukończenia szkoły. Powołanie następuje w zależności od wyników uzyskanych w rekrutacji. Tak jak dotychczas, przejść trzeba też przez badanie lekarskie i psychologiczne.

Osoby ubiegające się o przyjęcie do uczelni wojskowej lub szkoły podoficerskiej muszą zdać egzaminy wstępne, za które płacą. Szeregowi kandydujący do szkół podoficerskich są zwolnieni od obowiązku wnoszenia tych opłat. Za egzaminy w ośrodkach szkolenia opłaty nie są pobierane od nikogo.

Nowymi przesłankami zwolnienia ze służby kandydackiej są: skreślenie z listy studentów, niepowołanie do zawodowej służby wojskowej (chodzi o sytuację, w której żołnierz nie stawia się do służby zawodowej po ukończeniu kandydackiej) oraz nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona (czyli podobnie jak w służbie zawodowej). Decyzję w sprawie usunięcia z wojska będzie podejmował rektor-komendant uczelni wojskowej, komendant szkoły podoficerskiej lub ośrodka szkolenia.

Bardziej przyjazne dla kandydatów stały się zasady zwracania kosztów utrzymania i nauki w razie opuszczenia szeregów. Przede wszystkim nie trzeba już oddawać pieniędzy, jeśli zainteresowany zrezygnuje w trakcie pierwszego roku studiów na uczelni wojskowej. Ma to ułatwić podjęcie świadomej decyzji o pozostaniu w wojsku, niejako po próbnym okresie, bez konsekwencji finansowych dla kandydata. Trudno bowiem uznać perspektywę zwrotu kosztów nauki za dobrą motywacją do kontynuowania kariery. Uczelnie będą mogły w wypadku rezygnacji uzupełnić szeregi podchorążych np. spośród swych studentów cywilnych.

W skali od 2 do 6

Żołnierze zawodowi będą corocznie opiniowani w okresie od 15 sierpnia do 15 października. Dotychczas oceniani byli tylko przed końcem kadencji na danym stanowisku lub przed końcem kontraktu. Nadal opiniowani będą też żołnierze pełniący służbę poza granicami państwa.

Opiniowanie ma ocenić wywiązywanie się żołnierza z obowiązków, jego kompetencje i predyspozycje oraz wyznaczać kierunki rozwoju zawodowego i określać potrzeby szkoleniowe. Odpadł obowiązek określania każdemu indywidualnej prognozy przebiegu służby. Opinię sporządza osobiście bezpośredni przełożony żołnierza zawodowego. Może przy tym zasięgnąć opinii psychologa jednostki wojskowej. Skala ocen jest szersza, bo od 6 do 2 (wzorowa, bardzo dobra, dobra, dostateczna i niedostateczna), a nie od 5 do 2, jak dotychczas. Jeśli żołnierz nie zaliczył sprawdzianu sprawności fizycznej, to nie może liczyć na więcej niż trójkę w opinii.

Arkusz opinii służbowej ma być uniwersalny. Jego wypełniona kopia musi trafić do zainteresowanego. Żołnierz niezadowolony z oceny będzie mógł się odwołać do wyższego przełożonego. Ustawa przewiduje procedurę zbliżoną do dotychczasowej. Nowością jest dodatkowy środek weryfikacji opinii przez dowódcę jednostki - ale tylko w sytuacji, gdy żołnierz dostał niedostateczną. Dowódca będzie mógł w tym przypadku powołać komisję, która zbada zasadność wniosku. A o jak najlepszą ocenę w opinii warto się starać, bo od niej zależy awans. Żołnierz z trójką nie awansuje, a jeśli jest kontraktowym - nie dostanie kolejnego kontraktu, o czym będzie mowa dalej.

Licencjat nie wystarczy

Zmieniły się także wymagania co do powoływania do służby zawodowej - w niektórych wypadkach wzrosły co do wykształcenia, a zmalały co do uzyskanej opinii służbowej (co ma związek ze zmianą skali ocen).

Kto chce zostać zawodowym szeregowym, musi tak jak dotychczas mieć ukończone gimnazjum, podoficerem - średnie wykształcenie (podobnie jak dotychczas), a oficerem zawodowym - tytuł magistra lub równorzędny (dotychczas - dyplom ukończenia studiów wyższych).

Podporucznikiem będzie mógł zostać podoficer lub szeregowy zawodowy, który posiada tytuł magistra lub równorzędny oraz wzorową ogólną ocenę w ostatniej opinii służbowej (dotychczas: studia wyższe i bardzo dobra ocena) po odbyciu szkolenia wojskowego oraz zdaniu egzaminu na oficera.

Analogicznie w wypadku mianowania szeregowego na kaprala wymaganie jest średnie wykształcenie i bardzo dobra ocena.

Trudniej będzie dalej awansować nie mając odpowiedniego wykształcenia. Wyznaczenie na kolejne stanowisko służbowe zależy od ukończenia kursu, szkolenia, stażu lub specjalizacji, a także w odniesieniu do oficerów:

1) od stopnia etatowego majora (komandora podporucznika) - od ukończenia studiów podyplomowych w uczelni wojskowej lub posiadania stopnia doktora (dotychczas wystarczał tytuł magistra lub równorzędny).

2) od stopnia etatowego generała brygady (kontradmirała) - od ukończenia podyplomowych studiów polityki obronnej.

Nie ma już natomiast odrębnych wymagań przy awansie na pułkownika.

Do służby stałej w korpusie oficerów zawodowych można powołać żołnierza służby kandydackiej po ukończeniu uczelni wojskowej, ale też cywilnej, mianowanych na podporucznika, po uzyskaniu przez niego tytułu magistra lub równorzędnego.

Można też powołać oficera służby kontraktowej (z tytułem magistra lub równorzędnym, z odpowiednim stopniem wojskowym i z co najmniej dobrą opinią ogólną) oraz oficera rezerwy - również magistra, z odpowiednim stopniem wojskowym.

Do służby stałej w korpusie podoficerów zawodowych w wypadku kontraktowych wystarczy odpowiedni stopień wojskowy i dobra opinia, a w wypadku podoficera rezerwy - wykształcenie średnie i odpowiedni stopień.

Podobnie w służbie kontraktowej - w korpusie oficerów zawodowych od żołnierza służby kandydackiej wymaga się tytułu magistra, a w korpusie podoficerów - średniego wykształcenia.

Nie będzie już kart opisu stanowiska służbowego jako dokumentu określającego wymagania kwalifikacyjne do wyznaczenia na stanowisko służbowe.

W związku z podniesieniem wymagań co do wykształcenia (nie wystarczy licencjat lub dyplom inżyniera) rektorzy uczelni wojskowych będą dostosowywać programy nauczania oraz okres nauki do spełnienia wymogu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego - w odniesieniu do tych, którzy już studiują. Natomiast absolwenci tych uczelni będą mianowani na stopień wojskowy podporucznika (podporucznika marynarki) i wyznaczani na stanowiska służbowe pomimo nieuzyskania tytułu zawodowego magistra (art. 5 ustawy nowelizującej).

Decyduje opinia

Przepisy dotyczące awansu są bardziej szczegółowe. Wyznaczenie oficera zawodowego na kolejne wyższe stanowisko służbowe zależy od istniejących wakatów. Potrzebna jest też bardzo dobra ocena w opinii (dotychczas była to dobra ocena). Stanowisko służbowe o tym samym stopniu wojskowym żołnierz powinien zajmować co najmniej trzy lata, a minimalnie dwa lata. Oficera młodszego, po trzech latach na danym stanowisku (a w szczególnych sytuacjach nawet po dwóch) i z co najmniej piątką z ogólnej oceny, można zaszeregować do wyższego stopnia wojskowego (z wyższym uposażeniem). Będzie więc można mianować oficera na kolejny stopień wojskowy w ramach zajmowanego stanowiska.

Jeśli oficer uzyska jedynie dobrą ocenę, to musi się liczyć z pozostawieniem go na dotychczasowym lub równorzędnym stanowisku bez zaszeregowania do wyższego stopnia wojskowego, a jeśli otrzymał ocenę dostateczną - nie tylko nie awansuje, ale może być też zwolniony ze służby.

Analogiczne reguły dotyczą podoficerów, w wypadku których w każdym stopniu etatowym są określone po trzy stopnie wojskowe. Im również można przyznać wyższy stopień wojskowy (i uposażenie) bez zmiany stanowiska. Reguły dotyczące awansowania w zależności od oceny na opinii dotyczą także szeregowych. Z tym że w ich wypadku awans na wyższy stopień wojskowy może nastąpić co do zasady po pięciu, a minimalnie po trzech latach na danym stanowisku. Minister obrony narodowej corocznie będzie określał limity awansowe dla żołnierzy, co ma dać kontrolę nad funduszem przeznaczanym na uposażenia.

Poza limitem awansować na wyższy stopień wojskowy będzie mógł żołnierz, który dokonał bohaterskich czynów, co w niektórych wypadkach może się wiązać z koniecznością utworzenia dla niego odpowiedniego stanowiska.

Kadencyjność tylko dla oficerów

Nowelizacja zniosła kadencyjność podoficerów. Teraz dotyczy tylko oficerów służby stałej. Wydłużono też jej minimalny okres - trwa od 2 lat (a nie 18 miesięcy jak dotychczas) do 3 lat (czyli bez zmian). Ma to związek z rocznym opiniowaniem żołnierzy. Trwające obecnie kadencje 18-miesięczne nie są automatycznie przedłużane. Jeśli do osiągnięcia przez żołnierza wieku emerytalnego (60 lat, a maksymalnie 63 lata) zostało mniej niż dwa lata, to kadencję można określić na ten krótszy czas. Żołnierz może powtarzać kadencję na tym samym stanowisku bez ograniczeń.

Przepisy dotyczące kadencyjności nie dotyczą - tak jak dotychczas - wojskowych asesorów, prokuratorów i sędziów. Kolejny wyjątek dotyczy stanowisk szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, dowódcy generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych i Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych - można na nich zasiadać przez trzy lata, z możliwością wyznaczenia na ponowną kadencję. Posady te można stracić przed czasem - zwolnić z nich może prezydent RP w porozumieniu z ministrem obrony narodowej.

Jak zaszeregować

Dla jednego stopnia etatowego (stanowiska) był przypisany jeden stopień wojskowy. Zauważmy, że od 5 grudnia 2013 r. się to zmieniło i może być ich więcej. Obecnie dla stopnia etatowego:

a) szeregowych zawodowych - określone są dwa stopnie wojskowe,

b) podoficerów młodszych, podoficerów i podoficerów starszych - po trzy stopnie wojskowe,

c) oficerów zawodowych - określony stopień wojskowy, a w odniesieniu do oficerów młodszych - dwa stopnie wojskowe.

Oznacza to też zerwanie z zasadą mianowania na stopień wojskowy wraz ze zmianą stanowiska (stopnia etatowego). Teraz można awansować na wyższy stopień wojskowy w ramach zajmowanego stanowiska.

Przepisy przejściowe pozawalają pozostać na dotychczasowych posadach tym, którzy nie spełniają nowych warunków.

Oficera zawodowego, który dotychczas spełniał wymagania do zajmowania stanowiska służbowego o określonym stopniu etatowym, będzie się uważało za spełniającego warunki do wyznaczenia na to samo lub równorzędne stanowisko (art. 5 ustawy nowelizującej).

Podoficera zawodowego, który dotychczas zajmował stanowisko zaszeregowane do niższego stopnia etatowego niż posiadany przez niego stopień wojskowy, można wyznaczyć na stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia wojskowego odpowiadającego posiadanemu stopniowi wojskowemu albo do bezpośrednio wyższego (art. 7 ustawy nowelizującej).

Na kontrakcie

Kontrakty będą dłuższe. Co prawda nadal łączny czas służby kontraktowej nie może przekroczyć 12 lat, ale pierwszy kontrakt zawiera się na dwa lata (a nie na 18 miesięcy), a następne na czas od dwóch do sześciu lat. Z tym że warunkiem zawarcia kolejnego jest to, aby żołnierz miał co najmniej dobrą ocenę w ostatniej opinii służbowej (takiego warunku nie było). Trwające obecnie kontrakty nie będą przedłużane i zakończą się w przewidzianym w nich czasie (art. 13 ustawy nowelizującej). Nowością jest także to, że nie trzeba uzyskiwać zgody na wyznaczenie żołnierza służby kontraktowej na inne niż określone w kontrakcie stanowisko bez sporządzania aneksu, jeśli następuje to z powodu orzeczenia niezdolności do służby, likwidacji stanowiska albo odwołania z niego (czyli kary dyscyplinarnej).

Przymusowo w górę

Od 1 stycznia br. zmienił się także układ stopni wojskowych. Wprowadzono podział na trzy kategorie podoficerów (zob. ramka). kadra zawodowa Sił Zbrojnych to obecnie:

1) korpus oficerów zawodowych, do którego zalicza się oficerów młodszych, oficerów starszych, generałów i admirałów;

2) korpus podoficerów zawodowych, do którego zalicza się: podoficerów młodszych, podoficerów, podoficerów starszych;

3) korpus szeregowych zawodowych.

Od 5 grudnia 2013 r. definitywnie znikają niektóre stopnie wojskowe, które część podoficerów zachowała na podstawie art. 179 ustawy o służbie wojskowej. Są oni mianowani odpowiednio: starszy plutonowy (starszy bosmanmat) - na stopień sierżanta (bosmana), sierżant sztabowy (bosman sztabowy), starszy sierżant sztabowy (starszy bosman sztabowy) - na stopień młodszego chorążego (młodszego chorążego marynarki), a młodszy chorąży sztabowy (młodszy chorąży sztabowy marynarki) i chorąży sztabowy (chorąży sztabowy marynarki) - na stopień starszego chorążego sztabowego (starszego chorążego sztabowego marynarki wojennej). Rozkaz o mianowaniu podoficerów w tych przypadkach wydaje dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr. Podobnie będzie w wypadku żołnierzy rezerwy oraz osób niepodlegających obowiązkowi służby wojskowej, którzy mają nieistniejące już stopnie (art. 11 i 12 ustawy nowelizującej).

Żeby nie odchodzili

Wprowadzono także rozwiązanie, które ma zniechęcić do odchodzenia z wojska bezpośrednio po awansie. W przypadku wypowiedzenia służby przez żołnierza zawodowego w ciągu dwunastu miesięcy od objęcia przez niego wyższego stanowiska służbowego albo stanowiska o tym samym stopniu etatowym, lecz z wyższą grupą uposażenia, podstawą ustalania wysokości świadczeń przysługujących z tytułu zwolnienia ze służby jest uposażenie należne na poprzednio zajmowanym stanowisku służbowym (a nie na ostatnim).

Gorszy etat

Nowością jest możliwość wyznaczania na niższe stanowiska służbowe żołnierzy zawodowych, gdy dochodzi do likwidacji lub zmiany ich dotychczasowych stanowisk. To alternatywa dla wypowiedzenia służby, gdy jednostka wojskowa jest rozformowywana lub spada w niej liczba etatów. Z tym że żołnierz musi się na takie pogorszenie jego sytuacji zgodzić (na piśmie). Taka sama możliwość dotyczy pełniących służbę w rezerwie kadrowej (dodany art. 42b w wojskowej ustawie pragmatycznej). Degradacja jest możliwa na stanowisko zaszeregowane do stopnia etatowego bezpośrednio niższego od dotychczasowego.

Rezerwa kadrowa

Okres pozostawania żołnierza zawodowego w rezerwie kadrowej nie może być jednorazowo dłuższy niż dwa lata dla żołnierza służby stałej i sześć miesięcy - kontraktowej. Dodatkowo zniesiono dotychczasowe ograniczenia dotyczące kierowania do rezerwy żołnierzy służby kontraktowej. Przeniesiony w związku z pracą poza granicami państwa w strukturach organizacji międzynarodowych lub wojskowych nie nabywa za ten czas urlopu wypoczynkowego.

Urlopy i wolne dni

Zasady nabywania prawa do pierwszego urlopu wypoczynkowego przez osoby powołane do zawodowej służby wojskowej w trakcie roku kalendarzowego z rozporządzenia zostały przeniesione do ustawy pragmatycznej. Żołnierz nabywa go w wymiarze proporcjonalnym do pozostałego okresu do końca roku kalendarzowego. Tę samą zasadę należy stosować przy naliczaniu dni wypoczynku powracającym do służby po urlopie wychowawczym oraz pracy za granicą w organizacjach międzynarodowych. Więcej żołnierzy będzie mogło korzystać z urlopów szkoleniowych w związku z podnoszeniem kwalifikacji. Dotychczas wolne przysługiwało tylko tym, którzy zostali skierowani na naukę lub otrzymywali pomoc finansową na ten cel. Teraz dowódca będzie mógł udzielić urlopu szkoleniowego także żołnierzowi, który nie spełnia warunków do otrzymania tej pomocy.

Bardziej restrykcyjne są zasady otrzymywania zwolnień od zajęć służbowych w razie konieczności sprawowania osobistej opieki nad najbliższym członkiem rodziny. Nadal z uprawnienia tego można korzystać przez maksymalnie 50 dni roboczych w roku, ale warunkiem jest teraz także brak możliwości sprawowania takiej opieki przez małżonka żołnierza lub innego członka rodziny. Ustawa obecnie gwarantuje też do 15 dni roboczych wolnego w każdym miesiącu dla żołnierzy zawodowych lekarzy (także stomatologów), w trakcie odbywania specjalizacji medycznej.

Składniki wynagrodzenia

Pojawia się nowy składnik wynagrodzenia. Jest nim dodatek funkcyjny, przyznawany za pełnienie funkcji organów w wojskowych uczelniach i instytutach badawczych.

Zawodowym podoficerom i szeregowym łatwiej będzie uzyskać dodatek motywacyjny, bo teraz wystarczy dobra ocena w opinii ogólnej (dotychczas - potrzebna była bardzo dobra). Nadal przyznawane mogą być nagrody uznaniowe - w szczególności w związku z przejawianiem inicjatywy w służbie albo wykonywaniem zadań służbowych wymagających szczególnie dużego nakładu pracy, w tym poza określonym czasem służby, w skróconych terminach lub warunkach szczególnie utrudnionych. Natomiast nowym, ustawowym warunkiem przyznania nagrody uznaniowej, jest uzyskiwanie wysokich wyników w wykonywaniu zadań służbowych. Żołnierzowi zawodowemu można również ją przyznać za zadania o wysokiej odpowiedzialności albo wykraczające poza zwykłe obowiązki.

Przysługują również zapomogi - w przypadku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci członka rodziny oraz z innych przyczyn powodujących istotne pogorszenie warunków materialnych. Warunkiem ich przyznania jest konieczność poniesienia wydatków pieniężnych spowodowanych takim zdarzeniem. Trzeba też uwzględnić okoliczności mające wpływ na sytuację materialną żołnierza zawodowego i jego rodziny.

WAŻNE

Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy można pobrać za urlop niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby i lata poprzednie. Ci, którzy odchodzili z wojska na podstawie dotychczasowych przepisów zawierających ograniczenie do trzech lat wstecz, mogą w ciągu 6 miesięcy (czyli do 5 czerwca 2014 r.) ubiegać się o uzupełnienie ekwiwalentu, składając wniosek do dowódcy byłej jednostki

Krótko o innych zmianach

● Misja przez rok

Dowódca jednostki nadal może skierować żołnierza do wykonywania zadań poza nią przez maksymalnie sześć miesięcy w roku. Nowością jest natomiast dwukrotne wydłużenie służby poza granicami państwa, która może trwać teraz nawet dwanaście miesięcy. Na misję wojskową można więc wyjechać od razu na cały rok.

● Sprawdzian fizyczny

Sprawdzian fizyczny nadal jest obowiązkowy raz w roku kalendarzowym, z tym że zwolnienie z niego będzie możliwe wyłącznie z przyczyn zdrowotnych, a nie także służbowych, jak było dotychczas.

● Odwołanie ze szkolenia

Jeśli wojsko kieruje żołnierza zawodowego na studia, naukę lub szkolenie, których koszt przekracza sześciokrotność minimalnego uposażenia, to zawiera się z nim odpowiednią umowę, która określa m.in. warunki zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Nowością jest wprowadzenie możliwości odwołania żołnierza z kształcenia. Może to nastąpić w przypadku braku postępów w kształceniu; naruszenia regulaminów ustalonych przez organizatora kształcenia lub na wniosek żołnierza. Szczegółowe zasady ma określać rozporządzenie.

● Z funkcjonariusza na żołnierza

Osoby, które chciałyby przejść do wojska z innych służb mundurowych nadal mają taką możliwość. Zasadniczo przechodzą do służby kontraktowej, ale w szczególnych wypadkach, za zgodą ministra obrony narodowej, mogą od razu znaleźć się w służbie stałej.

● Przedawnienie

W ustawie pragmatycznej pojawił się też przepis o przedawnieniu (art. 8a), które dotyczy wszystkich roszczeń, które mogą z niej wynikać, a nie tylko związanych z uposażeniem - jak było dotychczas. Przedawniają się one z upływem trzech lat od dnia, w którym stały się wymagalne, a przerwanie biegu następuje na zasadach wynikających z kodeksu cywilnego.

Stopnie wojskowe

Podział stopni wojskowych od 1 stycznia 2014 r., według ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm.)

szeregowych	szeregowy	marynarz
	starszy szeregowy	starszy marynarz
podoficerów	Podoficerów młodszych: - kapral - starszy kapral - plutonowy	Podoficerów młodszych: - mat - starszy mat - bosmanmat
Podoficerów: - sierżant - starszy sierżant - młodszy chorąży	Podoficerów: - bosman - starszy bosman - młodszy chorąży marynarki
Podoficerów starszych: - chorąży - starszy chorąży - starszy chorąży sztabowy	Podoficerów starszych: - chorąży marynarki - starszy chorąży marynarki - starszy chorąży sztabowy marynarki
oficerów	Oficerów młodszych - podporucznik - porucznik - kapitan	Oficerów młodszych - podporucznik marynarki - porucznik marynarki - kapitan marynarki
Oficerów starszych - major - podpułkownik - pułkownik	Oficerów starszych - komandor podporucznik - komandor porucznik - komandor
Generalskie - generał brygady - generał dywizji - generał broni - generał	Admiralskie - kontradmirał - wiceadmirał - admirał floty - admirał

@RY1@i02/2014/029/i02.2014.029.088000400.803.jpg@RY2@

Magdalena Januszewska radca prawny

Magdalena Januszewska

radca prawny

Podstawa prawna

Art. 1, 5,6, 8a, 9-15, 17a, 20, 26, 28, 29, 31, 36, 37, 40-42c, 47, 50a, 54, 55, 61, 62, 75, 80, 84, 95, 97a, 124, 134 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90 poz. 593 z późn. zm.; tzw. pragmatyczna ustawa wojskowa). Art. 2-14 ustawy z 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 1355), ustawa nowelizująca. Art. 74 ust. 2 i 2a ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm.). Art. 7 ustawy z 21 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o urzędzie ministra obrony narodowej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2013 r. poz. 852)