Komentarze

Wszystko wskazuje na to, że 16 listopada 2014 r. odbędą się wybory samorządowe. Będą to wybory VII kadencji, a ich termin (wraz z kalendarzem wyborczym) zostanie ogłoszony przez prezesa Rady Ministrów we wrześniu 2014 roku. Po raz pierwszy zastosowanie w nich będzie miała ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.). Regulacja ta stanowi ważne wydarzenie w zakresie legislacji obejmującej kodyfikację rozproszonych unormowań prawnych z zakresu prawa wyborczego. W zakresie wyłaniania składu organów wybieralnych równolegle w pewnym okresie funkcjonowało bowiem aż 5 ustaw zwanych ordynacjami wyborczymi.

Przepisy wprowadzające kodeks uchyliły ustawę z 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 176, poz. 1190 z późn. zm.) oraz ustawę z 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 176, poz. 1191 z późn. zm.). Regulacje te w przeważającej części zostały powtórzone w treści kodeksu wyborczego. Wprowadza on jednak pewne zmiany. Najważniejsza z nich dotyczy wyborów do rad gmin. We wszystkich gminach niebędących miastami na prawach powiatu, mieszkańcy wybierać będą radnych w jednomandatowych okręgach wyborczych, przy zastosowaniu zasady większości względnej. W praktyce oznacza to, że okręgi będą niewielkie. Czasami będą obejmować praktycznie jedno osiedle. W każdym okręgu wyborczym zostanie wybrany jeden radny. Do tej pory możliwe było wybranie nawet ośmiu. Nie zmieni się natomiast głosowanie w miastach na prawach powiatu.

W praktyce nowe przepisy oznaczają, że w zdecydowanej większości jednostek (2414 z 2479 gmin) okręgi będą wyłącznie jednomandatowe, a około 70 proc. uprawnionych może oddać głos podczas wyborów samorządowych w okręgach jednomandatowych.

Kodeks wyborczy jest aktem prawnym bardzo obszernym: składa się z dziesięciu działów obejmujących łącznie 517 artykułów. Dotyczą one następujących kwestii: dział I - Przepisy wstępne, II - Organy wyborcze, III - Wybory do Sejmu, IV - Wybory do Senatu, V - Wybór Prezydenta Rzeczypospolitej, VI - Wybory do Parlamentu Europejskiego, VII - Wybory do organów stanowiących samorządu terytorialnego VIII - Wybory wójta, burmistrza i prezydenta miasta, IX - Przepisy karne, X - Przepis końcowy.

Komentarz będzie się odnosił tylko do przepisów regulujących wybory do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Omówione zostaną również zagadnienia ogólne, które mają zastosowanie do wszystkich rodzajów elekcji.

Wybory samorządowe mają swoje specyficzne cechy. Wynika to przede wszystkim z tego, że mają one charakter lokalny. Dotyczą danej wspólnoty mieszkańców. Przyjęte na gruncie kodeksu rozwiązania umożliwiają wzięcie udziału w tych wyborach nie tylko partiom politycznym, ale również innym podmiotom należącym do danej wspólnoty. Specyfiką tych wyborów jest duża liczba komitetów tworzonych przez stowarzyszenia i organizacje lokalne, a także bezpośrednio przez samych wyborców.

Pomimo że kodeks wyborczy obowiązuje od 31 lipca 2011 r., nie doczekał się licznego orzecznictwa. Z uwagi na powielenie w kodeksie znacznej części dotychczasowych przepisów nadal aktualne jest odnoszące się do nich orzecznictwo. Podobnie nie straciły na znaczeniu poglądy ekspertów w zakresie nie obowiązujących już regulacji prawa wyborczego. W treści komentarza szeroko omówione zostały rozporządzenia wykonawcze do kodeksu wyborczego oraz akty wydane przez Państwową Komisję Wyborczą.

Z założenia komentarz ma mieć znaczenie praktyczne, dlatego autorzy starają się przedstawić poszczególne uregulowania w sposób jasny i zwięzły.

@RY1@i02/2014/019/i02.2014.019.08800010a.805.jpg@RY2@

Leszek Jaworski prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

Leszek Jaworski

prawnik specjalizujący się w prawie administracyjnym

@RY1@i02/2014/019/i02.2014.019.08800010a.806.jpg@RY2@

Łukasz Sobiech radca prawny

Łukasz Sobiech

radca prawny

Dotychczas w dodatku Samorząd i Administracja komentowaliśmy ustawy:

● z 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. nr 14, poz. 114 z późn. zm.).

● z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 391 z późn. zm.).

● z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr  27, poz. 1505 z późn. zm.)

● Przeoczyłeś tygodnik? Znajdziesz go w dotychczasowych wydaniach dgp na www.edgp.gazetaprawna.pl

Wykaz skrótów

- ustawa z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz. 112 z późn. zm.).

- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

- ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

- ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267).

- rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 13 listopada 2013 r. w sprawie sposobu przekazywania, przechowywania i udostępniania dokumentów z wyborów (Dz.U. z 2013 r. poz. 1488).

- ustawa z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270).

- ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

- ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

- rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie rejestru wyborców oraz trybu przekazywania przez Rzeczpospolitą Polską innym państwom członkowskim Unii Europejskiej danych zawartych w tym rejestrze (Dz.U. nr 158, poz. 941 z późn. zm.).

- rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 31 sierpnia 2011 r. w sprawie zawiadamiania gmin o osobach pozbawionych prawa wybierania (Dz.U. nr 184, poz. 1091).

- rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 27 lipca 2011 r. w sprawie spisu wyborców (Dz.U. nr 158, poz. 942).