Spory przetargowe znów mogą być dwuinstancyjne

Na to rozstrzygnięcie przedsiębiorcy czekają od ponad czterech lat. Pod koniec 2009 r. weszła w życie nowelizacja, która sprawiła, że opłata od skargi na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej podskoczyła z 3 tys. zł aż do 5 mln zł. To ewenement w systemie prawnym. W każdej innej sprawie gospodarczej górną granicą kosztów sądowych jest 100 tys. zł.

- Nie mam wątpliwości, że przepis ten nie tylko ogranicza, ale wręcz odbiera prawo do sądu i TK powinien orzec o jego niezgodności z konstytucją - ocenia Marek Kowalski, ekspert Konfederacji Lewiatan i prezes zarządu Polskiej Izby Gospodarczej Czystości.

- Warto pamiętać, że regulacja godzi nie tylko w przedsiębiorców, ale także w administrację publiczną. Czasem przecież także urzędnicy nie zgadzają się z wyrokiem KIO i chcieliby go zakwestionować - dodaje.

Rzut oka na statystykę pokazuje, jak bardzo wysokość opłat ograniczyła możliwość sięgania do drugiej instancji. W 2009 r. co piąty wyrok KIO był zaskarżany do sądu, w minionym roku skarżono zaledwie jedno na 25 orzeczeń. Dla porównania - w zwykłych sprawach gospodarczych apelacją kończy się co czwarty wyrok wydany w pierwszej instancji.

Chcą zwolnienia z kosztów

Dzisiejsze orzeczenie TK będzie też mieć olbrzymie znaczenie dla sporu dotyczącego głośnego w ostatnich tygodniach przetargu na przesyłki sądowe. Opinię publiczną bulwersuje przede wszystkim to, że awizo nie będzie już odbierane na poczcie, tylko np. w kiosku Ruchu. Poczta Polska, która przegrała ten wart około 0,5 mld zł przetarg, uważa, że jego zwycięzca, czyli Polska Grupa Pocztowa, nie spełnił warunków. Chodzi m.in. właśnie o to, że nie dysponował odpowiednią liczbą placówek.

W Krajowej Izbie Odwoławczej Poczta Polska przegrała sprawę. Teraz zdecydowała się wnieść skargę do sądu. Zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów powinna zapłacić 5 mln zł opłaty sądowej. Wpłaciła 100 tys. zł i dołączyła do dokumentacji wniosek o zwolnienie z kosztów. Przekonuje w nim, że art. 34 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 594 z późn. zm.) jest niekonstytucyjny i niezgodny z prawem Unii Europejskiej.

"Maksymalna opłata sądowa w sprawach skargi na orzeczenie KIO jest obecnie pięćdziesięciokrotnie wyższa niż maksymalna opłata stosunkowa w jakiejkolwiek innej sprawie cywilnej o prawa majątkowe. To niezgodne z konstytucyjną zasadą proporcjonalności, zasadą demokratycznego państwa prawa, prawem do sądu, prawem do zaskarżenia orzeczeń wydawanych w pierwszej instancji i zasadą równości" - napisano we wniosku.

Wszystko przez Euro

Dodatkowo Poczta Polska wniosła o zawieszenie postępowania do czasu wydania wyroku dotyczącego wysokości opłaty sądowej przez TK. Właśnie dzisiaj rozpozna on dwie połączone skargi (sygn. akt: SK 25/11, SK 26/11). Z niewiadomych względów trzeciej dotyczącej tej samej regulacji nie dołączono (sygn. akt SK 12/13).

Jakiego wyroku można się spodziewać? Patrząc na stanowiska ustawodawcy i prokuratora generalnego, można mieć nadzieję na uznanie kontrowersyjnego przepisu za niezgodny z konstytucją.

"Zakwestionowany przepis stanowi przejaw nadmiernego fiskalizmu i może skutkować nadmiernym ograniczeniem prawa do sądu, eliminując możliwość domagania się przez uczestnika postępowania o udzielenie zamówienia publicznego ochrony jego słusznych praw" - czytamy w piśmie przesłanym do TK przez Sejm i podpisanym przez marszałek Ewę Kopacz.

Ustalając opłatę na tak wysokim poziomie, rząd nawet nie ukrywał, że chodzi mu o to, by jak najmniej sporów przetargowych trafiało do sądu. Trwała bowiem walka z czasem w związku z przygotowaniami do Euro 2012. Ciekawy był zresztą sam sposób wprowadzenia tej regulacji do projektu. Przez cały okres konsultacji przepis taki nie widniał w projekcie, dorzucono go na samym końcu prac rządowych.

Półtora roku temu Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt założeń do nowelizacji ustawy o kosztach sądowych. Zgodnie z nim skarga kosztowałaby: 37,5 tys. zł, 50 tys. zł, 75 tys. zł lub maksymalnie 100 tys. zł (w zależności od wysokości wpisu płaconego przed KIO). Nikt nie zakwestionował tej propozycji, ale zastrzeżenia Ministerstwa Finansów wzbudziły inne znajdujące się w projekcie. W czerwcu 2013 r. prace nad nim zostały zawieszone.

@RY1@i02/2014/008/i02.2014.008.18300010a.802.jpg@RY2@

Coraz mniej skarg do sądów

Sławomir Wikariak

slawomir.wikariak@infor.pl