Rzemieślnik zatrudni nawet 249 osób

Oprac. JP

1 Zmiana definicji

Nowela zmodyfikowała definicję rzemiosła. Niezmiennie rzemiosłem będzie zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej opartej na kwalifikacjach zawodowych i pracy własnej. Jednak po zmianie w krąg potencjalnych członków organizacji rzemieślniczych włączono również przedsiębiorców z kategorii firmy średnie. Jest to spełnienie wieloletniego oczekiwania środowiska na zwiększenie limitu, który obecnie pozwala rzemieślnikom zatrudniać poniżej 50 pracowników. Po wejściu w życie noweli do rzemiosła przystąpić będą mogli przedsiębiorcy zatrudniający nawet 249 pracowników.

Jednocześnie obecni rzemieślnicy, członkowie zrzeszonych w ZRP organizacji, swobodnie będą mogli powiększać zatrudnienie do tej liczby pracowników. A to wyeliminuje konieczność podejmowania logistycznych i organizacyjnych zabiegów utrzymujących formalnie limit zatrudnienia do 50 pracowników.

Tak więc rzemieślnikiem jest osoba spełniająca następujące kryteria: prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek z udziałem kwalifikowanej pracy własnej i przy zatrudnieniu poniżej 250 osób. Otwarcie się organizacji rzemiosła na większe przedsiębiorstwa oznacza wzmocnienie potencjału środowiska, a także jego znaczenia.

2 Małżonek, córka i syn zostaną członkami

Poszerzona zostanie możliwość uzyskania członkostwa w cechach o nowe grupy.

Członkami cechu będą mogli zostać małżonek rzemieślnika i zstępni - o ile są powiązani z firmą prowadzoną przez rodziców bądź dziadków. Nowela umożliwia zatem członkostwo w organizacjach rzemieślniczych osobom bliskim rzemieślnika, np. współmałżonkom, dzieciom rzemieślnika.

Istotne znaczenie dla środowiska ma możliwość włączenia do kręgu członków organizacji samorządu rzemiosła osób - ogólnie rzecz ujmując - współpracujących z rzemieślnikiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Osoby współpracujące mają szczególną prawną pozycję, nie są bowiem ani przedsiębiorcami, ani pracownikami. Nowela tworzy możliwość włączenia ich w życie samorządu gospodarczego rzemiosła, gdyż w istocie zajmują bardzo istotne pozycje w prowadzonych przez rzemieślników przedsiębiorstwach.

W ten sposób rzemiosło wspiera trend tworzenia firm rodzinnych, zarówno w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej, jak też aktywności w samorządzie rzemiosła.

3 Grupy przemysłowe w roli wspierających

Wprowadzono pojęcie członka wspierającego organizacji samorządu rzemiosła. Ustawa nie podaje jednak definicji "członka wspierającego", poprzestając na stwierdzeniu, że członkami wspierającymi mogą być osoby prawne wykonujące działalność gospodarczą. Kwestie wzajemnych relacji będą więc ustalone w statutach organizacji rzemiosła.

Praktycznym skutkiem wprowadzenia tej noweli jest możliwość organizacyjnego powiązania z rzemiosłem branż stricte przemysłowych, grup kapitałowych i organizacji gospodarczych. Co do tych ostatnich właściwsza jest nowa kategoria, czyli członkostwo wspierające. Uzyskanie statusu członka wspierającego wymaga zgody organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła.

4 Restauratorzy powrócą do cechów

Do działalności rzemieślniczej ponownie po dłuższej przerwie zaliczona zostanie działalność gastronomiczna. Włączenie działalności gastronomicznej do rzemiosła otwiera drzwi do członkostwa w organizacji rzemiosła np. restauracjom, punktom gastronomicznym, kawiarniom i innym przedsiębiorstwom świadczącym usługi w obszarze gastronomii. Ma to też istotne znaczenie dla rzemieślników prowadzących działalność w branży spożywczej, stało się bowiem naturalne, że poszukując drogi rozwoju firmy i zwiększenia sprzedaży, oprócz działalności wytwórczej, rozwijana jest działalność gastronomiczna pozwalająca na przetworzenie i sprzedaż produktów.

Istotnym praktycznym wymiarem powyższej zmiany jest również włączenie zawodu kucharza do systemu kwalifikacyjnych egzaminów zawodowych, przeprowadzanych przez izby rzemieślnicze. W ten sposób powracamy do możliwości uzyskania świadectwa czeladniczego i dyplomu mistrzowskiego w zawodzie kucharza. Przez kilka lat działalność takich komisji była zawieszona. Po wejściu w życie noweli będzie możliwe odbudowanie ścieżki uzyskania kwalifikacji w postaci świadectwa czeladniczego lub dyplomu mistrzowskiego w tym zawodzie. Kwalifikacje te nie tylko są poszukiwane na krajowym rynku pracy, lecz także cieszą się dużym uznaniem w innych krajach. Stąd też zmiana ta będzie miała duże znaczenie dla kucharzy.

5 Uregulowanie formalne kształcenia dualnego

Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe (dla którego źródłem podstawowych regulacji prawnych jest kodeks pracy) jednoznacznie zostanie uznane również w ramach ustawy o rzemiośle za dualne kształcenie zawodowe. Charakterystycznymi elementami tego kształcenia są: umowa o pracę zawarta z pracodawcą, dokształcanie teoretyczne, nadzór organizacji rzemiosła nad przebiegiem tego kształcenia.

Istotne jest także, że w treści znowelizowanego zapisu zaakcentowano rolę izby (lub - z jej upoważnienia - cechu) w sprawowaniu nadzoru nad przebiegiem dualnego kształcenia w rzemiośle.

Dualne kształcenie zawodowe jest mocno zakorzenione w UE. Dobrze zatem, że w Polsce znalazło ono miejsce w ustawodawstwie, a ustawa, która go wprowadza do systemu prawa - jest ustawą o rzemiośle.

6 Organizacje będą silniejsze

Ustawodawca postanowił podnieść limity członkowskie przy zakładaniu organizacji rzemieślniczych. Cech będzie mogło założyć 30 założycieli (do tej pory było 10), a izbę - 20 cechów (do tej pory - 5). Podwyższenie kryterium organizacyjnego ma sprzyjać tworzeniu silniejszych organizacji, dysponujących większym potencjałem. Ustawodawca zastosował zasadę ochrony praw nabytych, zatem wymogi nie dotyczą organizacji już działających.

7 Potwierdzenie uprawnienia do zakładania i prowadzenia szkół zawodowych

Nowela uzupełnia katalog ustawowych zadań organizacji rzemiosła w obszarze działalności oświatowej. Obok dotychczasowego zapisu: "uczestniczenie w realizacji zadań z zakresu oświaty i wychowania w celu zapewnienia wykwalifikowanych kadr dla gospodarki", pojawi się rozwinięcie: "w tym prowadzenie szkół".

Zmiana ma znaczenie porządkujące, prawo prowadzenia szkół wynika bowiem również z innych regulacji. Nowy nurt działalności organizacji rzemiosła, jakim jest prowadzenie rzemieślniczych szkół zawodowych, obecnie dynamicznie się rozwija. Wymienienie wprost w ustawie kwestii prowadzenia szkół podkreśla rangę tego zadania oraz jego znaczenie dla rozwijania dualnego kształcenia zawodowego z udziałem rzemieślników i organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła.

8 Ujednolicenie odpłatności za egzaminy

Opłata za egzamin mistrzowski ustalona zostanie na poziomie 30 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w IV kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Za egzamin czeladniczy - 15 proc., sprawdzający - 5 proc., poprawkowy - 50 proc.

Wprowadzenie zapisów o opłatach do ustawy podnosi rangę tych egzaminów. Uporządkowano przy okazji kwestię zwalniania z opłat.

Opłaty za egzaminy nie dotyczą działalności komercyjnej izb rzemieślniczych. Są one związane z wykonywaniem zadania zleconego przez państwo, prowadzącego do wydania państwowych dokumentów. Tak więc opłaty mają charakter opłat urzędowych i są przeznaczone na utrzymanie bazy technicznej i organizacyjnej, niezbędnych do prawidłowego przeprowadzania egzaminów oraz zachowania właściwych standardów jakościowych całego systemu.

Ustawa o rzemiośle pochodzi z 1989 roku i stanowi kontynuację dużo wcześniejszych regulacji prawnych. Działalność w stale zmieniających się warunkach pociąga za sobą potrzebę modyfikacji rozwiązań prawnych dotyczących organizacji rzemieślniczych - tak aby realizowane zadania w jak największym stopniu zwiększały konkurencyjność firm rzemieślniczych, a tym samym umacniały ich potencjał gospodarczy.

Obecna nowela ustawy niewątpliwie w większym stopniu niż dokonane wcześniej zmiany stanowi realizację postulatów formułowanych przez środowisko rzemiosła.

Ogłoszenie tekstu ustawy zmieniającej ustawę o rzemiośle oznacza dla tego środowiska i jego organizacji otwarcie nowej karty, kolejne szanse, ale i poważne zadanie ich wdrożenia. Jednak zmiany były niezbędne do należytego funkcjonowania organizacji rzemiosła w obecnych warunkach ekonomiczno-społecznych i otoczeniu prawnym. Służyć mają lepszemu funkcjonowaniu rzemiosła - w tym także instytucji jego samorządu, stanowiących dobrowolne zrzeszenia osób wykonujących rzemiosło, a obecnie także członków nowych kategorii, w tym m.in. członków wspierających.

@RY1@i02/2015/219/i02.2015.219.215000200.802.jpg@RY2@

Jolanta Kosakowska

dyrektor Zespołu Oświaty Zawodowej i Problematyki Społecznej, Związek Rzemiosła Polskiego