Zmieniono zasady zabezpieczenia należności celnych i podatkowych

Wśród zmian wprowadzonych przez unijny kodeks celny (dalej: u.k.c.) znalazły się również te, które dotyczą obowiązku zabezpieczenia zapłaty cła i podatków, które mogą powstać nawet jeśli cło zostało zawieszone. Od 1 maja 2016 r. istotnie zmieniły się bowiem zasady stosowania zabezpieczeń długu celnego, w szczególności zabezpieczeń generalnych. Chodzi m.in. o objęcie czasowego składowania obowiązkiem złożenia zabezpieczenia (złożenie zabezpieczenia jest warunkiem udzielenia pozwolenia na prowadzenie magazynu czasowego składowania).

Zmianie uległa również jedna z form zabezpieczenia. Otóż gwarancja, została zastąpiona zobowiązaniem gwaranta. Jego treść, zasady funkcjonowania i odpowiedzialności gwaranta są wzorowane na gwarancji generalnej stosowanej w procedurze tranzytu. [przykład 1]

Sposób ustalania

Wysokość składanego zabezpieczenia obowiązkowego organy celne ustalają:

● w wielkości równej kwocie należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadającej długowi celnemu oraz kwocie innych należności (np. VAT, akcyza, opłata paliwowa w imporcie), jeżeli kwotę tę można dokładnie ustalić w chwili, gdy jest wymagane złożenie zabezpieczenia;

● w maksymalnej, w ocenie organów celnych, już powstałej lub mogącej powstać kwocie należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadającej długowi celnemu i innych należności, jeżeli ustalenie dokładnej kwoty w chwili, gdy wymagane jest złożenie zabezpieczenia, nie jest możliwe.

Wysokość zabezpieczenia nieobowiązkowego powinna być ustalona przez organ celny jako równa kwocie należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadającej długowi celnemu oraz innych należności, co do których organ celny uzna, że nie jest pewne, czy ta kwota zostanie zapłacona w przewidzianym terminie. Jednak wysokość tego zabezpieczenia powinna być obliczona tak, aby nie przekraczała poziomu obliczonego lub oszacowanego dla zabezpieczenia obowiązkowego.

Ważna zmiana w tym obszarze dotyczy także tego, że organy celne przed wydaniem zezwolenia na stosowanie zabezpieczenia generalnego kontrolują już nie tylko naruszenia regulacji celnoprawnych popełnione w przeszłości, ale również naruszenia przepisów prawa podatkowego. Kontrola taka dotyczy należności za okres trzech lat wstecz.

Na podstawie kwoty

Wysokość podlegającego złożeniu zabezpieczenia generalnego oblicza się na podstawie kwoty referencyjnej, która musi zostać przedstawiona przez wnioskodawcę i zatwierdzona przez organy celne. Możliwe jest zredukowanie kwoty zabezpieczenia generalnego na 50 proc., 30 proc. lub 0 proc. kwoty referencyjnej. Zabezpieczenie generalne może zostać zagwarantowane wyłącznie przez zatwierdzone banki i instytucje finansowe.

Istotnymi warunkami uzyskania pozwolenia na złożenie zabezpieczenia generalnego w obniżonej wysokości są warunki finansowe. Dotyczy ono bowiem sytuacji, gdy przedsiębiorca:

● nie został postawiony w stan upadłości,

● w okresie trzech lat przed złożeniem wniosku wywiązywał się z zobowiązań finansowych związanych z uiszczaniem należności celnych i wszelkich innych należności, podatków lub opłat pobieranych w związku z przywozem lub wywozem towarów,

● wykaże na podstawie ewidencji i informacji obejmujących okres trzech lat poprzedzających złożenie wniosku, że jego sytuacja finansowa umożliwia mu wywiązanie się ze spoczywających na nim zobowiązań, biorąc pod uwagę rodzaj i skalę prowadzonej działalności gospodarczej, a także udowodni, iż nie posiada żadnych ujemnych aktywów netto, chyba że istnieje możliwość pokrycia takich aktywów,

● jest w stanie wykazać, że jego sytuacja finansowa umożliwia mu wywiązanie się ze spoczywających na nim zobowiązań w odniesieniu do części kwoty referencyjnej nieobjętej zabezpieczeniem (odpowiednio 70 proc., 50 proc. albo 100 proc. kwoty referencyjnej).

Należy dodać, że jeżeli wnioskodawca prowadzi działalność krócej niż trzy lata, warunek wywiązywania się z zobowiązań finansowych związanych z uiszczaniem należności celnych i wszelkich innych należności, podatków lub opłat pobieranych w związku z przywozem lub wywozem towarów, weryfikuje się na podstawie dostępnych ewidencji i informacji.

Możliwość skorzystania z obniżenia do poziomu 30 proc. kwoty referencyjnej wysokości zabezpieczenia generalnego zapłaty powstałych długów uzależnione będzie od posiadania statusu upoważnionego przedsiębiorcy. [przykład 2]

Wykaz procedur

Ważne jest również to, że resort finansów opracował pomocniczy wykaz procedur celnych zamieszczonych w gwarancjach bankowych i ubezpieczeniowych złożonych do 30 kwietnia 2016 r. oraz odpowiadających im operacji celnych określonych zgodnie z nowymi przepisami unijnymi, które będą objęte gwarancją po tym terminie, jeżeli zostanie złożony określający je aneks do gwarancji. Jak tłumaczy na swoich stronach internetowych resort finansów, wykaz (obejmuje 19 pozycji) nowych operacji celnych może być również pomocny w określeniu operacji celnych objętych "Zobowiązaniem gwaranta - Zabezpieczeniem generalnym", którego wzór został określony w załączniku do rozporządzenia wykonawczego do kodeksu.

Warto także podkreślić, że w sytuacji gdy kwota zabezpieczenia generalnego złożonego na podstawie starego pozwolenia okaże się mniejsza od kwoty referencyjnej ustalonej zgodnie z nowymi przepisami unijnymi, konieczne będzie złożenie dodatkowego zabezpieczenia. W takim przypadku do czasu wygaśnięcia tego pozwolenia dodatkowe zabezpieczenie może być składane w jednej z dotychczasowych form. Z tym że treść gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej powinna określać objęte nią operacje celne zgodnie z nowymi przepisami unijnymi. Termin ważności gwarancji bankowych i ubezpieczeniowych może być przedłużany do czasu wygaśnięcia tego pozwolenia, nie dłużej jednak niż do 1 maja 2019 r. Ubieganie się przez podmiot o pozwolenie na złożenie zabezpieczenia generalnego w obniżonej wysokości będzie wymagać złożenia wniosku o udzielenie (nowego) pozwolenia na podstawie nowych przepisów unijnych. W przypadku udzielenia nowego pozwolenia wymagane będzie zabezpieczenie generalne złożone w formie określonej przez nowe przepisy, co może oznaczać konieczność zastąpienia gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej sporządzonej w dotychczasowej formie zobowiązaniem gwaranta.

Nowe przepisy celne przewidują ponadto, że przedsiębiorstwa, które nie spełniają wymogów umożliwiających wydanie pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia generalnego, mogą w dalszym ciągu składać zabezpieczenia w formie własnych poręczeń lub w gotówce.

Jak było, jak jest

wspólnotowy kodeks celny [rozporządzenie (WE) nr 450/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 kwietnia 2008 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks celny (zmodernizowany kodeks celny) (Dz.Urz. UE z 2008 r. L 145, str. 1)] i przepisy wykonawcze do niego.

● rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeksy celny (Dz.Urz. UE z 2013 r. L 269, s. 1; dalej: unijny kodeks celny, u.k.c.),

● rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 2015/2447 z 24 listopada 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.Urz. UE z 2015 r. L 343, s. 558),

● rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 2015/2446 z 28 lipca 2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz.Urz. UE z 2015 r. L 343, s. 1).

@RY1@i02/2016/088/i02.2016.088.071000700.101.gif@RY2@

Nowy unijny kodeks celny wprowadził wiele zmian, w tym dotyczące m.in.:

PRZYKŁAD 1

Kiedy zapłata gwarancji będzie obowiązkowa

Zgodnie z nowymi regulacjami w większości przypadków zabezpieczenia będą miały charakter obowiązkowy. Obowiązek złożenia zabezpieczenia wynika bezpośrednio z przepisów unijnych odnoszących się do poszczególnych procedur celnych lub regulujących sytuację towaru w inny sposób i może stanowić warunek wydania pozwolenia na stosowanie określonej procedury celnej. Niezależnie od tego organy celne są uprawnione do wymagania złożenia zabezpieczenia w przypadkach, w których złożenie zabezpieczenia nie jest obowiązkowe, jeżeli uznają, że nie jest pewne, czy kwota należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadająca długowi celnemu oraz czy inne należności zostaną zapłacone w przewidzianym terminie.

PRZYKŁAD 2

Czy środki przepadną

Nie. Zgodnie z nowymi regulacjami zabezpieczenia generalne złożone w formie dotychczasowej gwarancji bankowej albo ubezpieczeniowej będzie można stosować do dnia utraty ważności przez stare pozwolenie dla zabezpieczenia długu celnego, podatków i innych opłat powstałych lub mogących powstać w wyniku operacji celnych dokonywanych po 30 kwietnia 2016 r. Co istotne, będzie to możliwe tylko pod warunkiem złożenia właściwemu organowi celnemu aneksu do gwarancji potwierdzającego objęcie gwarancją należności celnych przywozowych lub wywozowych odpowiadających długowi celnemu oraz innych należności powstałych lub mogących powstać w wyniku operacji celnych dokonywanych po tym terminie na podstawie unijnego kodeksu celnego. Jak wyjaśnił resort finansów, powoduje to konieczność określenia w aneksie do gwarancji dotychczasowych procedur celnych objętych tą gwarancją w sposób zgodny z nowymi przepisami unijnymi.

W sytuacji gdy posiadacz pozwolenia na stosowanie zabezpieczenia generalnego nie przedstawi właściwemu organowi celnemu pisemnego oświadczenia gwaranta (aneksu do gwarancji), bezterminowe pozwolenie na stosowanie zabezpieczenia generalnego udzielone przed 1 maja 2016 r. zachowa ważność do dnia dokonania jego ponownej oceny albo do 1 maja 2019 r. Po 1 maja 2016 r. nie będzie można dokonywać żadnych operacji na podstawie tego pozwolenia, dopóki nie zostanie złożony aneks do gwarancji bankowej albo ubezpieczeniowej, w której operacje celne/procedury celne objęte gwarancją będą określone zgodnie z przepisami unijnego kodeksu celnego.

@RY1@i02/2016/088/i02.2016.088.071000700.803.jpg@RY2@

Krzysztof Kaczmarek

doradca podatkowy i partner zarządzający w TPA Horwath

Podstawa prawna

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeksy celny (Dz.Urz. UE z 2013 r. L 269, s. 1).