Zmiany tylko z pozoru mało istotne

NA ŻĄDANIE STRONY

Nowy art. 79a k.p.a. par. 1 mówi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony organ administracji publicznej, informując ją o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony. Chodzi o takie, które nie zostały spełnione lub wykazane na dzień wysłania informacji, a których brak skutkować może wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Stosuje się przy tym art. 10 par. 2 i 3 (dotyczące sytuacji, w których organ administracji może odstąpić od zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu). Z kolei z par. 2 wynika, że w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań strona może przedłożyć dodatkowe dowody.

Ten nowy przepis ma na celu usprawnienie procesu wydawania rozstrzygnięć administracyjnych podejmowanych na żądanie stron. Chodzi o to, by strona, która dysponuje dodatkowymi dowodami istotnymi dla wykazania zasadności jej żądania (albo która może je łatwo uzyskać), została poinformowana o potrzebie ich przedstawienia. Strona może bowiem nie mieć świadomości, że konieczne jest wykazanie pewnych okoliczności. Dotychczasowy brak takiego przepisu powodował często, że strona była zaskakiwana negatywnym rozstrzygnięciem. Wówczas pozostawało jej jedynie zaskarżyć decyzję, by na etapie postępowania odwoławczego mogła przedłożyć organowi potrzebne dokumenty. To z kolei niepotrzebnie wydłużało procedurę. Ustawodawca uznał, że informowanie strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań było niewystarczające. Wprowadzenie nowego rozwiązania z art. 79a k.p.a. powinno skutkować zmniejszeniem liczby negatywnych rozstrzygnięć.

WAŻNE

Artykuł 79a k.p.a. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań administracyjnych wszczynanych przez stronę.

PRAWO WYPOWIEDZENIA SIĘ

Ustawodawca w uzasadnieniu projektu nowelizacji podkreślił, że rozwiązanie zawarte w art. 79a k.p.a. nie wyklucza dobrej praktyki organów polegającej na kontaktowaniu się ze stroną postępowania ustnie, telefonicznie czy drogą elektroniczną. Wskazano, że przepis ten w żadnym stopniu nie ogranicza regulacji zawartych w art. 8-10 oraz art. 77 k.p.a., przeciwnie - stanowi ich uzupełnienie.

Rozwiązanie z art. 79a k.p.a. nie stoi również w sprzeczności z przepisami ustaw szczególnych, w których określony został tryb uzyskiwania dalszych uzupełnień lub wyjaśnień dotyczących żądania przedłożonego we wniosku. W praktyce zdarzają się wielokrotnie przypadki, w których to organy - jeszcze zanim przystąpią do wysłania zawiadomienia z art. 10 k.p.a. - informują stronę o konieczności przedłożenia dokumentów, na podstawie których organ wyda decyzję. W takiej sytuacji nie jest wyłączony art.79a k.p.a. Konieczne stanie się jednak po raz kolejny (tym razem w powiązaniu z art. 10 k.p.a.) wskazanie stronie, co powinna jeszcze przedłożyć, aby jej żądanie zostało uwzględnione. Informację o konieczności przedłożenia dokumentów organ musi dodatkowo uzupełnić pouczeniem, że niezrealizowanie tego wymogu przez stronę może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z jej żądaniem. Połączenie art. 79a z art. 10 k.p.a. przesądza o tym, że strona w terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek.

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE

Organ administracji publicznej musi zawiadomić stronę o zakończeniu czynności postępowania dowodowego i umożliwić jej wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.). Wprowadzenie art. 79a k.p.a. powoduje, że zawiadomienie to musi mieć szerszą treść niż dotychczas.

Ramka 2. Treść zawiadomienia

● wskazać stronie przesłanki, których spełnienie jest konieczne do wydania decyzji pozytywnej; organ nie powinien przy tym oceniać na tym etapie subiektywnej możliwości wykazania danej okoliczności w konkretnej sprawie (np. odmówić zastosowania art. 79a k.p.a. z uwagi na fakt, że w jego ocenie zebrane dowody potwierdzają w dostatecznym stopniu przesłankę przeciwną niż wymagająca spełnienia);

● poinformować stronę o możliwości przedstawienia nowych dowodów potwierdzających spełnienie przesłanek w terminie wyznaczonym na podstawie art. 10 par. 1 k.p.a.; na ogólnych zasadach strona może wnieść o przedłużenie tego terminu, jednak musi on być tak ukształtowany, aby realnie umożliwiał stronie zareagowanie na ww. zawiadomienie.

Zastosowanie art. 79a k.p.a. nie jest wyłączone przez sam fakt, że w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach. W takim przypadku przepis ten powinien być stosowany analogicznie jak art. 10 k.p.a. Oznacza to, że w razie przedstawienia przez stronę (na wniosek której wszczęto postępowanie) nowych istotnych okoliczności lub dowodów organ powinien umożliwić ustosunkowanie się do nich pozostałym stronom. Dlatego informacja, o której mowa w art. 79a k.p.a., skierowana do strony inicjującej postępowanie, powinna być doręczona wszystkim stronom w danej sprawie.

W świetle art. 79a k.p.a. strona nie musi jednak podjąć czynności zmierzających do wykazania spełnienia wskazanych przesłanek. A brak jej reakcji w wyznaczonym przez organ terminie nie stoi na przeszkodzie do zakończenia postępowania i wydania decyzji na ogólnych zasadach. Na organie nie ciąży jednak w tej sytuacji obowiązek wydania decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Jeżeli zaś przedstawione dodatkowo przez stronę dowody nie zostaną uznane przez organ za wystarczające do wydania decyzji pozytywnej, to może on na ogólnych zasadach wydać decyzję nieuwzględniającą żądania.

W TERMINIE

Ustawodawca wprowadził rozwiązania, które mają wymusić na współdziałających organach terminowe załatwienie sprawy. I tak w zmienionym par. 6 art. 106 k.p.a. wskazał, że w przypadku niezajęcia stanowiska w terminie określonym w art. 106 par. 3 k.p.a. stosuje się art. 36-38 k.p.a., przy czym organ obowiązany do zajęcia stanowiska niezwłocznie informuje organ załatwiający sprawę o wniesieniu ponaglenia. Z art. 106 par. 3 k.p.a. wynika, że organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, obowiązany jest przedstawić je niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia mu żądania, chyba że przepisy przewidują inny termin.

Przykładowo art. 53 ust. 5c ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1073; dalej: u.p.z.p.) przewiduje, że projekt decyzji w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego uznaje się za uzgodniony, jeżeli regionalny dyrektor ochrony środowiska nie wyrazi stanowiska w terminie 21 dni od dnia jego otrzymania. Przepis ten jest także przykładem tzw. milczącej zgody. Regulacje szczególne często przewidują takie rozwiązanie.

Jeżeli jednak przepisy nie ustalają milczącej zgody, niezajęcie stanowiska w terminie określonym w art. 106 par. 3 k.p.a. (albo wskazanym w regulacji szczególnej) wiąże się z konsekwencjami przekroczenia terminów określonych w art. 36-38 k.p.a. Jeżeli więc strona skorzysta z uprawnienia przewidzianego art. 37 k.p.a., czyli ponaglenia, organ obowiązany do współdziałania (co to jest za organ, opisujemy poniżej), niezwłocznie informuje o tym organ prowadzący postępowanie główne.

WAŻNE

Organ zobowiązany do współdziałania musi niezwłocznie poinformować ten, który prowadzi postępowanie główne o wniesieniu przez stronę ponaglenia.

Co ważne, ponaglenie może wnieść strona, a nie organ prowadzący postępowanie główne. Zna ona bowiem termin, kiedy przekazano sprawę do uzgodnienia, gdyż zgodnie z art. 106 par. 2 k.p.a. organ załatwiający sprawę, zwracając się do innego organu o zajęcie stanowiska, zawiadamia o tym stronę.

ZASADY I TRYB WSPÓŁDZIAŁANIA

Przypomnijmy, że art. 106 k.p.a. reguluje zasady i tryb współdziałania organów administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 1924/15). Według par. 1 art. 106 k.p.a., jeżeli przepis uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ (chodzi o wyrażenie opinii lub zgody albo wyrażenie stanowiska w innej formie), to decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez niego. Regulacja ta wskazuje na dwie ważne kwestie.

Po pierwsze konieczność współdziałania wynikać musi z przepisu szczególnego. Takim przepisem nie jest art. 106 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 843/16 oraz 22 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1164/15 ).

Po drugie wskazuje on formę, w jakiej ta współpraca może się wyrażać. W przepisach tych często jest mowa o wydawaniu decyzji: "w porozumieniu" z innym organem, "po porozumieniu", "za zgodą", "w uzgodnieniu", "po uzgodnieniu", "po zasięgnięciu opinii", ale z zaznaczeniem np., że "opinia negatywna jest wiążąca". Każde z tych sformułowań przy okazji określa wagę stanowiska organu, z którym się współdziała. Przykładowo opinia nie jest traktowana jako wiążąca, gdy przepis wprost nie nadaje jej takiej mocy. Przepis szczególny określa nie tylko konieczność współdziałania organów, lecz także formę, tryb, a nawet czasami zmienia termin, w którym ma się wypowiedzieć organ uzgadniający.

WAŻNE

Artykuł 106 k.p.a. nie jest samodzielną podstawą do współdziałania organów przy wydaniu decyzji.

Współdziałanie, którego dotyczy art. 106 k.p.a., jest podejmowane przed załatwieniem sprawy, czyli przed wydaniem decyzji. Organ współdziałający bierze udział w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Zajęcie przez niego stanowiska następuje w drodze postanowienia, na które stronie służy zażalenie. A następnie skarga do sądu administracyjnego.

NSA w wyroku z 16 maja 2017 r. (sygn. akt II OSK 2307/15) wyjaśnił, że postępowanie uzgodnieniowe ma charakter akcesoryjny (uzupełniający) i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej. A jego wynik jest wiążący dla organu prowadzącego postępowanie główne. Ewentualna weryfikacja postanowień uzgodnieniowych nie może być więc dokonywana przez organ prowadzący postępowanie główne. W przypadku braku możliwości wniesienia zażalenia wzruszenie takich postanowień może nastąpić w trybach nadzwyczajnych.

PRZYKŁAD

Wiążący charakter uzgodnienia

Jan R. wniósł do burmistrza o ustalenie warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz bezodpływowego zbiornika na nieczystości ciekłe. Projekt decyzji o warunkach zabudowy, stosownie do art. 53 ust. 4 u.p.z.p., został przesłany do uzgodnień staroście (w zakresie ochrony gruntów rolnych), marszałkowi województwa (odnośnie do melioracji wodnych), regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska (dalej: RDOŚ; w odniesieniu do obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody) oraz generalnemu dyrektorowi dróg krajowych i autostrad (dalej GDDKiA; w zakresie wpływu inwestycji na ruch drogowy).

Projekt decyzji uzyskał uzgodnienie starosty i GDDKiA. Marszałek województwa nie zajął stanowiska w terminie 2 tygodni od otrzymania projektu decyzji. Natomiast RDOŚ postanowieniem nie uzgodnił projektu decyzji dla inwestycji, stwierdzając, że realizacja zamierzonej inwestycji naruszy zakaz lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych.

Burmistrz odmówił ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 53 ust. 4 u.p.z.p., decyzję wydaje się po uzgodnieniu z organami wymienionym w tym artykule. Tym samym warunkiem wydania tego rozstrzygnięcia jest uzyskanie wymaganych prawem uzgodnień. Brak uzgodnienia od jednego z uzgadniających organów skutkuje odmową ustalenia warunków zabudowy.

Sprawa ostatecznie trafiła do sądu administracyjnego. Ten stwierdził, że decyzja burmistrza jest zgodna z prawem. W uzasadnieniu orzeczenia sąd wskazał, że użyty w art. 53 ust. 4 u.p.z.p. zwrot "po uzgodnieniu" rozumieć trzeba w ten sposób, że organ prowadzący postępowanie główne przygotowuje projekt rozstrzygnięcia, na którego podjęcie musi uzyskać przyzwolenie organu współdziałającego. Brak zgody na pozytywne dla strony załatwienie sprawy musi oznaczać konieczność wydania decyzji negatywnej. Brak takiej zgody wyraził RDOŚ.

Sąd wskazał, że jeżeli Jan R. kwestionuje prawidłowość stanowiska organu uzgadniającego, to powinien podjąć kroki zmierzające do ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznego postanowienia uzgodnieniowego. Dopóki bowiem to postanowienie pozostaje w obrocie prawnym, dopóty nie jest możliwe wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy.

Na podstawie wyroku WSA w Warszawie z 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1027/14

Procedura współdziałania organów administracyjnych stwarza sporo problemów. Świadczy o tym liczne orzecznictwo sądów administracyjnych.

Tabela 1. Ważne orzeczenia w sprawie współdziałania organów administracyjnych ⒸⓅ

Wydanie decyzji lokalizacyjnej uzależnione jest od zajęcia stanowiska przez inny organ poprzez wydanie postanowienia (bądź milczącej zgody). Treść rozstrzygnięcia wydana w postępowaniu wpadkowym (postępowanie uzgadniające projekt decyzji lokalizacyjnej) rzutuje na treść rozstrzygnięcia w postępowaniu głównym (wydanie decyzji lokalizacyjnej). Nie oznacza to jednak, że zależność ta jest tego rodzaju, że zasadne jest oczekiwanie na uzyskanie przymiotu ostateczności postanowienie uzgadniającego.
Zgodnie z art. 53 ust. 5c u.p.z.p. projekt decyzji lokalizacyjnej uznaje się za uzgodniony, jeżeli regionalny dyrektor ochrony środowiska nie wyrazi stanowiska w terminie 21 dni od dnia jego otrzymania. Jest to jednak sytuacja jednorazowa, która nie może mieć zastosowania w przypadku uchylenia postanowienia organu uzgadniającego i przekazania jemu spraw do ponownego rozpatrzenia. Wówczas organ decyzyjny obowiązany jest oczekiwać na wydanie postanowienia przez organ uzgadniający. W przypadku niezajęcia stanowiska w terminie określonym w art. 106 par. 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio art. 36-38 k.p.a.
Obowiązki organu współdziałającego w zakresie postępowania wyjaśniającego i obowiązki organu prowadzącego postępowanie administracyjne zmierzające do wydania merytorycznej decyzji kończącej to postępowanie nie są tożsame. To na organie prowadzącym postępowanie główne spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do zastosowania określonego przepisu i tym samym merytorycznego załatwienia sprawy. Niewątpliwie organ współdziałający (choć nie wydaje decyzji rozstrzygającej istotę sprawy) winien zbadać sprawę pod określonym kątem. Nie znaczy to jednak, że zobligowany jest do ustalenia okoliczności uzasadniających merytoryczne rozstrzygnięcie w takim zakresie, jak ma to uczynić organ załatwiający sprawę.
Organ współdziałający uczestniczy jedynie w czynnościach postępowania administracyjnego, biorąc udział w załatwieniu sprawy przez wyrażenie stanowiska w zakresie swej właściwości. Stanowisko zatem, jakie w formie postanowienia zajmuje, nie rozstrzyga o istocie sprawy ani nie kończy jej w instancji administracyjnej.
Ustawodawca wyznaczył organom gminy rolę organu opiniującego w kwestii zatwierdzenia planu ruchu zakładu górniczego, a nie przyznał jej przymiotu strony w tym postępowaniu w ramach art. 28 k.p.a. Dlatego skarżąca gmina nie może powoływać się na ten przepis jako podstawę udziału jej w tym postępowaniu. Ochronę wspólnoty przed ewentualnymi negatywnymi skutkami udzielenia koncesji geologicznej i związaną z nią działalnością wydobywczą prowadzoną na podstawie planu ruchu zakładu górniczego gmina realizuje poprzez wydawanie opinii w trybie art. 106 par. 1 k.p.a.
Jeżeli do uzgodnień projektu studium, o których mowa w przepisach szczególnych, zastosowanie ma tryb przewidziany w art. 106 k.p.a., to właściwą formą kontroli odmowy tego uzgodnienia jest wniesienie zażalenia, przewidziane w art. 106 par. 5 k.p.a. Właściwy do rozpatrzenia zażalenia jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 127 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, że interes prawny we wniesieniu zażalenia na postanowienie o odmowie uzgodnienia projektu studium, ma gmina, dla której to studium jest sporządzane.
Opinia wydana w trybie art. 106 par. 2 k.p.a. stanowi tylko jeden z elementów materiału zgromadzonego w sprawie. Jej treść oczywiście może zaważyć na rozstrzygnięciu, ale nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego. Argumentacja wskazana w opinii powinna być przedmiotem wnikliwej oceny organu wydającego decyzję oraz takiej samej kontroli sądu rozpoznającego skargę na postanowienie zawierające opinię.

POSIEDZENIE W TRYBIE WSPÓŁDZIAŁANIA

Nowelizacja w dodanym art. 106a k.p.a. przewidziała nowe rozwiązanie, tzw. posiedzenie w trybie współdziałania. Jego celem jest usprawnienie procedury administracyjnej, w której organ prowadzący postępowanie wydaje rozstrzygnięcie po uzyskaniu stanowiska (opinii) innego organu. Brak stanowiska takiego organu w ustawowym czasie, a przez to brak możliwości wydania decyzji przez organ główny (załatwiający sprawę), może doprowadzić do sytuacji, w której oba te organy będą narażone na zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania. Posiedzenie takie może mieć dodatkowo walor informacyjny, umożliwiając spotkanie wszystkich zaangażowanych w załatwienie danej sprawę podmiotów (w szczególności gdy w posiedzeniu weźmie udział również strona) oraz wymianę przez nich przydatnych w sprawie informacji.

Ponadto rozwiązanie to może sprzyjać lepszej współpracy przez umożliwienie z jednej strony - bardziej aktywnego udziału stron w tej procedurze, a z drugiej - wypowiedzenia się organów i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, jakie mogą pojawić się przy współdziałaniu przy rozstrzyganiu danej sprawy. Posiedzenie w trybie współdziałania przez wymianę argumentów i wyłożenie racji wszystkich uczestników postępowania pozwala w szerszym niż dotychczas stopniu realizować zasady ogólne k.p.a., w tym zasadę zaufania do organów państwa.

WAŻNE

Posiedzenie w trybie współdziałania organ prowadzący postępowanie może co do zasady przeprowadzić z urzędu, na wniosek strony lub na wniosek organu, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska.

W praktyce to rozwiązanie może jednak stwarzać problemy, gdyż, jak wskazuje się w piśmiennictwie, k.p.a. nie znał wcześniej takiej postaci prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przewidywał tylko dwie formy, tj. gabinetową lub rozprawę administracyjną.

Artykuł 106a k.p.a. mówi, że posiedzenie może zwołać organ prowadzący postępowanie zarówno po upływie terminu na wydanie stanowiska (wskazanego w art. 106 par. 3 k.p.a. lub w przepisach szczegółowych), jak i przed jego upływem. W obu przypadkach przesłanką uzasadniającą takie działanie jest dążenie do przyspieszenia zajęcia stanowiska przez organ.

Ideą przewodnią zwołania posiedzenia w przypadku przekroczenia terminu na wydanie stanowiska ma być przyspieszenie jego uzyskania. W praktyce nie oznacza to jednak zwolnienia organu z obowiązku rozpatrzenia ponaglenia.

WAŻNE

Zwołanie posiedzenia w trybie współdziałania nie zwalnia z obowiązku rozpatrzenia ponaglenia.

Artykuł 106a par. 3 k.p.a. wskazuje, że organ załatwiający sprawę może wezwać strony na posiedzenie w trybie współdziałania. Przepis ten mówi ponadto, że do posiedzenia mają odpowiednie zastosowanie art. 90-96 k.p.a. Regulacje te dotyczą przygotowania rozprawy.

Korzystanie z posiedzeń

DO POSIEDZEŃ STOSUJE SIĘ PRZEPISY K.P.A. ODNOSZĄCE SIĘ DO ROZPRAWY, TAKIE JAK:

●

Chodzi m.in. o wezwanie stron do złożenia przed posiedzeniem wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów oraz zawiadomienie podmiotów współdziałających.

●

1. W przypadku posiedzenia w wezwaniu trzeba wskazać termin, miejsce i przedmiot posiedzenia.

2. Stronom, świadkom, biegłym oraz państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym, organizacjom i innym osobom wezwanym do udziału w posiedzeniu doręcza się wezwanie na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego.

3. Jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że oprócz wezwanych stron, uczestniczących w postępowaniu, mogą być jeszcze w sprawie inne strony, nieznane organowi administracji publicznej, należy ponadto o terminie, miejscu i przedmiocie rozprawy ogłosić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie zawiadomienia w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej.

●

Termin posiedzenia powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwań oraz ogłoszenie o nim nastąpiły przynajmniej na siedem dni przed jego przeprowadzeniem.

●

Posiedzeniem kieruje wyznaczony do jego przeprowadzenia pracownik tego organu administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie. Gdy postępowanie toczy się przed organem kolegialnym, rozprawą kieruje przewodniczący albo wyznaczony członek organu kolegialnego.

●

1. Nieobecność na posiedzeniu stron należycie wezwanych nie stanowi przeszkody do jego przeprowadzenia.

2. Kierujący posiedzeniem odroczy je, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron na posiedzenie, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny.

●

1. Na posiedzeniu strony mogą składać wyjaśnienia, zgłaszać żądania, propozycje i zarzuty oraz przedstawiać dowody na ich poparcie. Ponadto strony mogą wypowiadać się co do wyników postępowania dowodowego.

2. Kierujący posiedzeniem może uchylić zadawane świadkom, biegłym i stronom pytania, jeżeli nie mają one istotnego znaczenia dla sprawy. Jednak na żądanie strony należy zamieścić w protokole osnowę treści uchylonego pytania.

●

Za niewłaściwe zachowanie się w czasie posiedzenia strony świadkowie, biegli i inne osoby uczestniczące w rozprawie mogą być, po uprzednim ostrzeżeniu, wydalone z miejsca rozprawy przez kierującego posiedzeniem oraz ukarane grzywną do 100 zł. Na postanowienie o ukaraniu grzywną służy zażalenie. ⒸⓅ

AGP

Należy podkreślić, że te przepisy trzeba stosować odpowiednio, czyli należy wziąć pod uwagę istotę posiedzeń. Oznacza to, że regulacje odnoszące się do rozpraw należy stosować wprost, właściwie je zmodyfikować lub czasami z nich nie korzystać. Nie jest np. konieczne wezwanie strony, gdy to nie ona zainicjowała posiedzenie. Wówczas organ nie będzie korzystał z przepisów odnoszących się do wezwania strony na rozprawę.

Zgodnie z art. 106a par. 4 k.p.a. postanowienie wyrażające stanowisko organu współdziałającego może zostać wpisane do protokołu posiedzenia w trybie współdziałania. Przepis ten pośrednio wskazuje, że z przebiegu posiedzenia sporządza się protokół. Musi on więc spełniać wskazane w 124-125 k.p.a. wymogi formalne, w tym zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz zostać doręczone stronom na piśmie (lub elektronicznie).

ZACHĘCENIE DO UGODY

Nowelizacja wprowadziła też w k.p.a. zmiany, które z założenia mają upowszechnić zawieranie ugody administracyjnej. Dlatego za przesłanki jej dopuszczalności nie uznano wymogu uproszczenia lub przyspieszenia postępowania. Uznano, że są to pojęcia niedookreślone, co w praktyce mogło stanowić barierę zawierania takich ugód.

Ponadto przyjęto, że chociaż w efekcie wprowadzenia zmian zawarcie i zatwierdzenie ugody może spowodować pewne przedłużenie postępowania, to finalnie istotnie skróci czas załatwienia danej sprawy. W większości takich przypadków wyeliminowana zostanie bowiem potrzeba zaskarżenia aktu administracyjnego.

Nowelizacja zmieniła również art. 116 par. 1 k.p.a. Dotyczy on inicjatywy zawarcia ugody. Dotychczas konieczne było pozyskanie od stron zgodnego oświadczenia o zamiarze zawarcia ugody, aby organ mógł odroczyć wydanie decyzji i wyznaczyć stronom termin do jej zawarcia. Teraz się to zmieniło w ten sposób, że organ samodzielnie może odroczyć wydanie decyzji i wyznaczyć stronom odpowiedni termin na zawarcie ugody. Oznacza to, że nie jest wymagane zgodne oświadczenie stron o zamiarze jej zawarcia. To rozwiązanie ma istotne znaczenie, wyposaża bowiem organy w wyraźną kompetencję do wskazywania stronom możliwości wykorzystania tego prostszego i szybszego rozwiązania z jednoczesnym obowiązkiem pouczenia stron o trybie i skutkach zawarcia ugody.

Tak więc inicjatywa ugody administracyjnej może pochodzić od organu. Warunkiem jest jednak istnienie przesłanek do jej zawarcia.

Niezbędne przesłanki ⒸⓅ

● jej przedmiotem jest sprawa, w której toczy się postępowanie przed organem administracji publicznej i które jest rozstrzygane w drodze decyzji; nie jest zatem dopuszczalne zawarcie ugody przed wszczęciem postępowania ani po jego zakończeniu;

● brak jest przepisu, który na to nie powala; przykładem jest art. 118 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), zgodnie z którym w postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej;

● przemawia za tym charakter sprawy; nie jest dopuszczalne zawarcie ugody w sprawie, w której występuje jedna strona; nie może być ona zawarta pomiędzy stroną a organem lub innym uczestnikiem postępowania - strony ugody muszą mieć sporne interesy.

AGP

Wymagana treść ugody ⒸⓅ

● oznaczenie organu administracji publicznej, przed którym ugoda została zawarta, i stron postępowania,

● data sporządzenia ugody,

● przedmiot i treść ugody,

● podpisy stron oraz podpis upoważnionego pracownika organu administracji publicznej z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, a jeżeli ugoda została zawarta w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowane podpisy elektroniczne stron oraz upoważnionego pracownika organu administracji publicznej.

AGP

Zmiany w art. 117 k.p.a. doprecyzowują treść ugody oraz wskazują na konieczność włączenia jej do akt sprawy. Przepis przewiduje również możliwość zawarcia ugody zarówno w formie pisemnej, jak i w formie dokumentu elektronicznego z kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi. W przypadku zawarcia ugody w formie dokumentu elektronicznego wyłączony został nakaz zawarcia ugody w obecności pracownika organu oraz obowiązek odczytania jej treści przez pracownika organu.

Nowelizacja dodała także art. 121a k.p.a., który nakazuje stosowanie art. 117-121 k.p.a., gdy ugoda zawarta została przed mediatorem.

ZRZECZENIE SIĘ PRAWA DO ODWOŁANIA

Kolejną ważną zmianą jest dodanie art. 127a k.p.a. Przepis ten przewiduje, że strona może zrzec się prawa do odwołania od decyzji. Przy czym przepis ten na zasadzie art. 127 par. 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio również do decyzji, od których przysługuje stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takim przypadku strona nie będzie mogła złożyć skargi do sądu administracyjnego. Aby oświadczenie strony o zrzeczeniu się prawa do odwołania było skuteczne, muszą być spełnione określone przesłanki.

Tabela 2. Konieczne warunki zrzeczenia się prawa do odwołania ⒸⓅ

1	Oświadczenie składa się przed organem, który wydał decyzję.	Złożenie oświadczenia do innego organu powoduje konieczność jego przekazania do właściwego organu. Może to spowodować, że oświadczenie zostanie złożone po upływie terminu do złożenia odwołania.
2	Oświadczenie musi mieć formę pisemną.	Może ono zostać złożone bezpośrednio przed organem, a także przesłane pocztą lub środkami komunikacji elektronicznej na ogólnych zasadach.
3	Oświadczenie może być złożone dopiero po rozpoczęciu biegu terminu na wniesienie odwołania.	Niedopuszczalne jest zrezygnowanie z możliwości zaskarżenia decyzji na przyszłość, a w szczególności przed wydaniem decyzji, od której będzie przysługiwało odwołanie (albo wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).
4	Zrzeczenie się odwołania wywołuje skutek w momencie jego doręczenia do organu.	Doręczenie musi być poświadczone przez nadawcę.

Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna i prawomocna.ⒸⓅ

@RY1@i02/2017/172/i02.2017.172.05000040b.807.jpg@RY2@

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl