Egzekucja należności

Wybrane jednostki sektora finansów publicznych jako wierzyciele uzyskały od 25 czerwca 2023 r. możliwość automatycznego dostępu do Rejestru Należności Publicznoprawnych. Od 25 marca 2024 r. ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556) zmieniono zasady podejmowania czynności egzekucyjnych w stosunku do należności pieniężnej nieprzekraczającej dziesięciokrotności kosztów upomnienia oraz ustalono sposób przedawniania kosztów upomnienia. Wprowadzono również nowe zasady wygasania należności podatkowej rozłożonej na raty po niespłaceniu rat. Nowelizacja zmodyfikowała zasady podejmowania przez wierzycieli czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych poprzez uwzględnianie wyłącznie wysokości należności głównej przy podejmowaniu tych czynności. Wierzyciel może czasowo odstąpić od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, gdy łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, chyba że okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż sześć miesięcy. Wspomniana zmiana polega na rezygnacji z ujmowania odsetek i kosztów upomnienia w kwocie stanowiącej podstawę do czasowego niepodejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Upraszcza to sposób działania wierzyciela, szczególnie w zakresie odsetek, które są wartością zmienną. Nowelizacja nie wpływa na sytuację zobowiązanych, zmieniony przepis daje bowiem wierzycielowi możliwość niepodejmowania czynności zmierzających do przymusowego wykonania obowiązku, jeżeli zobowiązany dobrowolnie nie zapłacił należności w niskich kwotach. Nowością jest również uproszczenie etapu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które polega na rezygnacji z klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, stosowanego zarówno w egzekucji należności pieniężnych, jak i obowiązków o charakterze niepieniężnym. Klauzula organu egzekucyjnego stanowi jedynie stwierdzenie, że tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i podlega wykonaniu. Przyjęto, że czynność nadawania klauzuli jest zbędna w kontekście obowiązującego art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z par. 1 powołanego przepisu organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest zaś uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Stosownie do art. 29 par. 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynach nieprzystąpienia, jeżeli: obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny uprawdopodobni, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 par. 1 i 2 u.p.e.a.