Prokuratorzy nie rezygnują z walki o awanse poziome

W dniu 22 stycznia weszła w życie ustawa likwidująca instytucję awansu poziomego. Tym sposobem rządzący zlikwidowali jedyne w pełni zobiektywizowane kryterium awansu dla sędziów i prokuratorów z piętnastoletnim stażem pracy w zawodzie. Apele środowiska sędziowskiego i prokuratorskiego do polityków o zachowanie tej instytucji trafiły w próżnię. Zniesienie awansu poziomego w praktyce oznacza obniżenie wynagrodzeń prokuratorów, którzy w przyszłości przekroczą granicę 15 lat pracy oraz bezprecedensowe pozbawienie nabytych przez kilkuset prokuratorów i sędziów w półrocznym okresie obowiązywania ustawy tytułów. W ubiegłym tygodniu z inspiracji prokuratorów z apelacji gdańskiej powstał list do Prokuratora Generalnego stanowiący wyraz niezadowolenia i oburzenia środowiska z powodu zaistniałej sytuacji. Przeprowadzono akcję zbierania podpisów za pośrednictwem forum www.prokuratorzy.net, w którą obok prokuratorów włączyli się sędziowie. List ten stanowi manifest środowiska, zdegustowanego bezprecedensową degradacją finansową sędziów i prokuratorów, która nastąpiła wraz ze zniesieniem awansu poziomego. Wystąpienie to poprzedzi kolejne kroki, mające na celu zainteresowanie sprawą Rzecznika Praw Obywatelskich, jako podmiotu dysponującego prerogatywą do wystąpienia ze stosownym wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego. Przepisy znoszące awans poziomy rodzą bowiem wiele wątpliwości natury konstytucyjnej. Dyskwalifikujący dla ustawy jest sam tryb jej uchwalenia naruszający Regulamin Sejmu przez przeprowadzenie pierwszego czytania w Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka zamiast na posiedzeniu plenarnym. Ponadto dokonana mocą ustawy degradacja prokuratorów i sędziów pozostaje w kolizji z zasadą demokratycznego państwa prawnego, które nie powinno w sposób arbitralny znosić lub ograniczać praw przysługujących obywatelom, a takim prawem było uprawnienie do obejmowania wyższego stanowiska służbowego po 15 latach służby. Zniesienie awansu poziomego godzi również w zasadę równości. Powoduje bowiem zróżnicowanie sytuacji prawnej, za którą idą uprawnienia natury ekonomicznej i tytularnej, pomiędzy grupą sędziów i prokuratorów, którzy nabyli uprawnienie do awansu do 22 stycznia 2009 r., a tymi, którzy nabyć je mogli po tej dacie. Zniesienie awansu poziomego godzi w konstytucyjnie gwarantowaną ochronę praw nabytych. Wraz z likwidacją awansu poziomego powstało wiele problemów natury praktycznej, których dotychczas nie rozwiązano. Po pierwsze powstaje pytanie o sposób naliczania stawek awansowych dla osób, które otrzymały tytuły prokuratorów jednostek wyższego rzędu. Nie jest jasne, czy powrócą one do trzeciej stawki awansowej w prokuraturze niższego rządu, czy też w stosunku do nich rozpocznie się bieg terminów ustawowych wymaganych do nabywania kolejnych stawek awansowych w jednostkach wyższego rzędu. Oczywiście to drugie rozwiązanie jest korzystniejsze, a zastosowanie pierwszego rodziłoby po stronie uprawnionego roszczenie odszkodowawcze. Dyskusje budzi również i to, czy swoista degradacja polegająca na powrocie do dawnego tytułu powinna łączyć się z kolejnym aktem mianowania przez prezydenta w przypadku sędziów i powołania przez ministra sprawiedliwości w przypadku prokuratorów. Znana jest interpretacja, że do degradacji dochodzi niejako ex lege. Niemniej pojawia się pytanie, co powinno znaleźć się w teczce osobowej degradowanego prokuratora - dekret czy kserokopia ustawy.