Nowe zasady prowadzenia kancelarii

Obowiązująca od niedawna ustawa o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła istotne zmiany do wielu aktów prawnych regulujących wykonywanie zawodów regulowanych, w tym przede wszystkim adwokatów i radców prawnych.

Nowe przepisy przewidują, że adwokat może wykonywać zawód w kancelarii, zespole adwokackim, jak i w spółce. Natomiast radca prawny może świadczyć pomoc prawną w ramach stosunku pracy, umowy cywilnoprawnej, w kancelarii, także w spółce. Zarówno adwokat, jak i radca prawny mają prawo wykonywać zawód w spółkach:

● cywilnej lub jawnej, w której wspólnikami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej;

● partnerskiej, w której partnerami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów rzeczonej ustawy;

● komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, w której komplementariuszami są adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, doradcy podatkowi lub prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie przepisów w/w ustawy.

Dotychczas wspólnikami w spółce cywilnej, jawnej i partnerskiej oraz komplementariuszami w spółce komandytowej mogli być zarówno w odniesieniu do adwokatów, jak i radców prawnych: adwokaci i radcowie prawni, a także prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na podstawie ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Nowe przepisy umożliwiają prowadzenie tzw. kancelarii multidyscyplinarnej i uzupełniają katolog form wykonywania zawodu o spółkę komandytowo-akcyjną. A zatem, adwokat czy radca prawny prowadząc kancelarię, nie jest ograniczony do wykonywania zawodu, jedynie mając za wspólnika bądź komplementariusza innego adwokata lub radcę prawnego.

Ustawa o świadczeniu usług zmienia również zasady wykonywania zawodu przez doradcę podatkowego. Nowe przepisy stanowią, że doradca podatkowy wykonuje zawód jako osoba fizyczna prowadząca działalność we własnym imieniu i na własny rachunek lub jako uczestnik spółki niemającej osobowości prawnej. Doradca podatkowy może obecnie wykonywać zawód już nie tylko jako uczestnik spółki, cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, lecz również komplementariusz spółki komandytowo-akcyjnej.

Analogicznie jak w odniesieniu do adwokatów i radców prawnych, ustawodawca rozszerza krąg potencjalnych komplementariuszy w spółkach komandytowej i komandytowo-akcyjnej oraz wspólników spółek cywilnej, jawnej i partnerów w spółce partnerskiej. Zmieniona ustawa enumeratywnie wylicza, że komplementariuszem/wspólnikiem/ partnerem doradcy podatkowego może być inny doradca podatkowy, adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, biegły rewident, prawnik zagraniczny wykonujący stałą praktykę na podstawie ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże ustawodawca wprowadza pewne ograniczenia, mianowicie większość komplementariuszy w spółce komandytowej i spółce komandytowo-akcyjnej oraz wspólników/partnerów w pozostałych spółkach muszą stanowić podmioty uprawnione do zawodowego wykonywania czynności doradztwa podatkowego. A zatem, osoby fizyczne wpisane na listę doradców podatkowych, adwokaci, radcowie prawni i biegli rewidenci. Jeśli w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej jest nie więcej niż dwóch komplementariuszy bądź pozostałe spółki składają się z dwóch wspólników/partnerów, co najmniej jeden z nich powinien wykonywać czynności doradztwa podatkowego.

W ustawie o rzecznikach patentowych znowelizowane zostały przepisy dotyczące utworzenia i prowadzenia kancelarii patentowej. Dotychczas można było utworzyć kancelarię jedynie w celu wykonywania zawodu rzecznika patentowego. Kancelaria patentowa mogła być prowadzona jako jednoosobowa działalność gospodarcza, w formie spółki cywilnej, jawnej, jeśli co najmniej połowa wspólników wykonywała zawód rzecznika patentowego, także w formie spółki partnerskiej i komandytowej, w której komplementariuszami byli wyłącznie rzecznicy patentowi, bądź w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o ile wspólnikami byli jedynie rzecznicy patentowi.

Nowe przepisy wprowadzają większą elastyczność w odniesieniu do form działalności usługowej wykonywanej przez rzeczników. Rzecznik patentowy może nadal utworzyć kancelarię samodzielnie na własny rachunek w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Może również wykonywać zawód, działając w formie spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej, gdy wspólnikami/partnerami odpowiednio komplementariuszami są rzecznicy patentowi, adwokaci, radcowie prawni prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę na terenie Polski albo doradcy podatkowi, jeśli wykonują zawód wspólnie z rzecznikami patentowymi w kancelarii patentowej. Kancelaria patentowa może być utworzona i prowadzona, gdy przynajmniej połowę wspólników w spółce cywilnej lub jawnej, partnerów w spółce partnerskiej, komplementariuszy w spółce komandytowej albo komandytowo-akcyjnej stanowią rzecznicy patentowi.

Dozwolone jest także utworzenie kancelarii patentowej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, o ile spełnia następujące wymogi:

● większość udziałów odpowiednio akcji posiadają rzecznicy patentowi;

● większość głosów na zgromadzeniu wspólników odpowiednio walnym zgromadzeniu przysługuje rzecznikom patentowym;

● w zarządzie większością są rzecznicy patentowi;

● emituje wyłącznie akcje imienne (kancelaria patentowa w formie spółki akcyjnej);

● do zbycia udziałów lub akcji albo ustanowienie na nich zastawu, konieczna jest zgoda zarządu;

Nowe przepisy traktują nie tylko o utworzeniu i prowadzeniu kancelarii patentowej, lecz również o ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy świadczeniu pomocy w sprawach z zakresu własności przemysłowej. Zarówno rzecznik patentowy, jak i osoba świadcząca na terytorium Polski usługi transgraniczne podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej.

Ustawa o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej określa formy prowadzenia stałej praktyki przez prawników z Unii Europejskiej.

Nowe przepisy stanowią, że wyłącznym przedmiotem działalności spółek, w których prawnicy z Unii Europejskiej wykonują stałą praktykę, może być świadczenie pomocy prawnej. Wspólnikami/partnerami w spółce cywilnej i partnerskiej mogą być wyłącznie prawnicy z Unii Europejskiej, adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi lub rzecznicy patentowi. Natomiast wspólnikami w spółce jawnej i komplementariuszami w spółce komandytowej mogą być również prawnicy z poza obszaru Unii Europejskiej.

Magdalena Krasuska

gp@infor.pl

Ustawa z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2010 r. nr 47, poz. 278).