Z jakiej dopuszczalnej reklamy skorzysta doradca podatkowy

Obecnie możemy mówić o generalnej dopuszczalności reklamy doradców podatkowych. Co oznacza, że został usunięty zakaz reklamy z ustawy o doradztwie podatkowym. Doradcy podatkowi mają natomiast obowiązek stosowania zasad etyki.

Nie ma obecnie w zasadach etyki doradców podatkowych definicji pojęcia "reklama dopuszczalna" ani "reklama zakazana". Jednak do określenia zachowań zakazanych prowadzą nas przepisy art. 9 ust. 3 oraz 9B zasad etyki.

Osobiście uważam, że obecne brzmienie zasad etyki nakazuje nam raczej posługiwanie się pojęciami etycznego i nieetycznego informowania o swoich usługach (etycznego i nieetycznego marketingu).

Etyczny marketing to podawanie obiektywnych informacji, takich jak:

a) adresy pocztowe (w tym poczty elektronicznej),

b) adresy stron internetowych,

c) numery telefonów i faksów,

d) liczba zatrudnionych doradców podatkowych,

e) informacje o zakresie działalności doradcy podatkowego lub spółki doradztwa podatkowego, w tym o planowanej działalności, organizacji lub udziale w szkoleniach i konferencjach o tematyce podatkowej, prawnej, ekonomicznej lub rachunkowej,

f) informacje o przebiegu kariery i tytułach naukowych oraz publikacjach.

Natomiast nieetyczny marketing to podawanie do wiadomości komunikatów, które:

a) mają charakter wartościujący ("u nas pracują tylko najlepsi", "najlepsza kadra"),

b) mają charakter porównawczy ("jesteśmy najlepsi", "za nami długo długo nikt", "podatki - najszybciej, najmniej i najtaniej", "lepiej i taniej niż gdzie indziej..."),

c) zawierają element nakłaniania ("pokaż nam faktury twojego dotychczasowego doradcy - my zrobimy to samo lepiej i 20 proc. taniej!", "każdy nowy klient płaci mniej niż naszym poprzednikom"),

d) zawierają element obiecywania ("100 proc. spokojnego snu", "całkowity i absolutny brak ryzyka podatkowego",),

e) zawierają element gwarantowania skuteczności ("100 proc. gwarancji bezpieczeństwa podatkowego").

W zakresie etycznego informowania/marketingu mieści się informowanie o zajętych miejscach w rankingach, posiadanych listach referencyjnych i rekomendacjach oraz sponsoringu, publikacjach na temat doradcy podatkowego lub jego kancelarii, a także ich treści.

Przepis art. 9B zasad etyki określa wszelkie zachowania mające na celu ominięcie obowiązujących ograniczeń w zakresie reklamy. Zawiera on jedynie przykładowy katalog penalizowanych zachowań. Osobiście nie mam wątpliwości, że posługiwanie się pośrednikami nie zwalnia doradcy (usługobiorcy usługi reklamowej) od odpowiedzialności za nieetyczną formę reklamy - np. zastosowanie reklamy porównawczej, która jest zakazana według art. 9B ust. 1 pkt b) zasad etyki. Powyższą zasadę potwierdza dodatkowo art. 9B ust. 1 pkt e), który wyraźnie zastrzega, że nieetycznym/niedopuszczalnym jest zlecenie nieetycznej formy reklamy podmiotom trzecim.

Ratio legis obecnie obowiązującego uregulowania 9B ust. 2a zasad etyki doradców podatkowych było swoiste pojmowanie zasad uczciwej konkurencji pomiędzy doradcami podatkowymi. Krajowy Zjazd Doradców Podatkowych - nie bez wątpliwości - uznał, że w przypadku braku tego typu normy zawsze istnieć będzie pokusa do wykorzystania faktu pełnienia określonej funkcji w samorządzie do stworzenia wrażenia wyższych kompetencji niż doradców niefunkcyjnych. Jest to oczywiście założenie dyskusyjne i można się z nim nie zgadzać. Niemniej jednak zjazd uznał, że nawet samo podawanie przez doradcę - w kontekście informowania o świadczonych przez niego usługach - informacji o pełnionej funkcji w samorządzie może być poczytywane jako działanie nieetyczne. Zachowanie takie nie jest obwarowane żadnymi dodatkowymi zastrzeżeniami. Nie jest więc istotna rzeczywista intencja podawania tego typu komunikatu ani inne konteksty. Automatycznie tego typu zachowanie traktowane jest jako naganne etycznie.

Przepisy art. 27 oraz art. 38 ust. 3 ustawy o doradztwie podatkowym nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że zarówno spółki doradców podatkowych, wymienione w art. 27, jak i podmioty uprawnione do wykonywania doradztwa podatkowego wymienione w art. 4 ust. 1 ustawy podlegają takim samym ograniczeniom w zakresie reklamy. Ustawodawca uznał, że nawet np. spółki audytorskie muszą w praktyce stosować przepisy rozdziału IV zasad etyki - nawet, jeżeli żaden z członków zespołu nie jest doradcą podatkowym. Mimo że, zgodnie z art. 36 ustawy, jak i art. 1 ust. 2 zasad etyki, adresatami zasad etyki są wyłącznie doradcy podatkowi i kandydaci odbywający praktyki przed wpisem na listę, w tym konkretnym zakresie (tj. rozdziału IV), znajdują one zastosowanie do wszystkich podmiotów uprawnionych do wykonywania doradztwa podatkowego wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy. Nie dotyczą więc one np. radców prawnych czy adwokatów.

Na to pytanie znajdujemy odpowiedź w art. 15 ust. 4 i 6 zasad etyki.

Według tych norm każdy doradca podatkowy powinien współdziałać w przestrzeganiu przez członków Krajowej Izby Doradców Podatkowych (do samorządu doradców należą wszyscy doradcy podatkowi - przyp. red.) zasad etyki doradcy podatkowego oraz godności zawodu i jest uprawniony do - w miarę możliwości niepublicznego - zwrócenia uwagi organom samorządu lub innemu doradcy podatkowemu naruszającemu powyższe zasady. Ewentualne skargi na innych doradców podatkowych oraz stwierdzone nieprawidłowości w wykonywaniu przez nich zawodu doradca podatkowy powinien kierować wyłącznie do odpowiednich organów samorządu, z powiadomieniem doradcy podatkowego, którego dotyczą.

Zatem każdy doradca może niepublicznie zwrócić uwagę doradcy na nieetyczność jego zachowania lub skierować zawiadomienie do rzecznika dyscyplinarnego lub jego zastępcy (powiadamiając równocześnie o tym fakcie również tego doradcę).

Jeśli rzecznik dyscypliny poweźmie informację o podejrzeniu naruszenia zasad etycznej reklamy, powinien wszcząć postępowanie wyjaśniające. Norma art. 69 ust. 3 ustawy o doradztwie podatkowym jest w tym zakresie kategoryczna (ustawodawca posłużył się sformułowaniem "wszczyna", a nie "może wszcząć"). Z formalnego punktu widzenia rzecznik dyscyplinarny powinien więc w każdym tego typu przypadku podjąć kroki wyjaśniające. Czy w praktyce wykonanie tego obowiązku będzie możliwe - czas pokaże.

Naruszenie zasad reklamy jest przewinieniem dyscyplinarnym ściganym z urzędu przez rzecznika dyscyplinarnego i podlegającym kognicji sądu dyscyplinarnego. Teoretycznie organem inicjującym postępowanie powinien być rzecznik - z własnej inicjatywy. Ustawodawca wyposażył w kompetencję do zlecania podjęcia kroków dyscyplinarnych przez rzecznika także ministra finansów i ministra sprawiedliwości.

Karą dyscyplinarną może być upomnienie, nagana, zawieszenie prawa wykonywania zawodu od 6 miesięcy do 3 lat, a nawet pozbawienie prawa do wykonywania zawodu doradcy podatkowego. Rodzaj kary zależy od ciężaru naruszenia oraz od stopnia winy i postawy doradcy.

@RY1@i02/2011/030/i02.2011.030.086.012a.001.jpg@RY2@

Fot. Marek Matusiak

Dominik Szczygieł, doradca podatkowy i radca prawny w MSDS Kancelarii Radców Prawnych M. Szczotka D. Szczygieł

Rozmawiał Łukasz Zalewski

Art. 27, art. 36, art. 38 ust. 3, art. 51 ust. 1 pkt 8, art. 69 ust. 3 ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 73, poz. 443 z późn. zm.).

Uchwała nr 749/2010 Krajowej Rady Doradców Podatkowych z 8 grudnia 2010 r. w sprawie zmiany załącznika do uchwały nr 28/2006 Drugiego Krajowego Zjazdu Doradców Podatkowych z 22 stycznia 2006 r. w sprawie zasad etyki doradców podatkowych (z późn. zm.).