Bez awansów poziomych w sądach

Zniesienie przyznanego sędziom sądów powszechnych i prokuratorom awansu poziomego było dopuszczalne - orzekł wczoraj Trybunał Konstytucyjny.

Awanse poziome wprowadzone zostały do ustawy o ustroju sądów powszechnych w 2007 r. Polegały na możliwości awansowania sędziów sądów rejonowych i okręgowych na stanowiska sędziów sądów okręgowych w sądach rejonowych i sędziów sądów apelacyjnych w sądach okręgowych. Przyznawały im także wyższe wynagrodzenie, jednak nie zmieniały zakresu obowiązków. Sędzia taki, żeby przejść do sądu wyższej instancji, musiał jak każdy inny przebyć całą procedurę awansu pionowego. Przepisy te znowelizowano w 2008 r. i usunięto instytucję awansów poziomych. Sędziowie awansowani stali się sędziami sądów rejonowych i okręgowych, które stanowiły ich miejsca służbowe. Wraz z kolejną nowelizacją utracili także wyższe uposażenie. Prezydent Lech Kaczyński, który był zwolennikiem modelu awansów poziomych, zwrócił się do TK o zbadanie konstytucyjności zmian. Uważał, że zniesienie tych przepisów osłabia prestiż sędziów przez pozbawienie ich z mocy prawa stanowisk sędziowskich uzyskanych w wyniku powołania.

- W trakcie obowiązywania tych przepisów awansowano poziomo ponad 1500 sędziów. Osoby te uzyskały tytuł i nie można ich go pozbawiać - przekonywał wczoraj mec. Roman Nowosielski reprezentujący prezydenta.

- Awanse poziome były sprzeczne z podstawowymi zasadami sądownictwa i demotywowały sędziów do rozwoju ich kwalifikacji - mówił jednak poseł Witold Pahl reprezentujący Sejm.

Krajowa Rada Sądownictwa także nie broni tego systemu.

- Awanse poziome pozornie tylko przynosiły nam korzyści. Zaburzały one system prawa i tak naprawdę były szkodliwe. Jesteśmy za silnym statusem sędziego na płaszczyźnie finansowej i ustrojowej. Byli sędziowie, którzy nie awansowali w pionie, bo nie wyróżniali się i nagradzanie ich w ten sposób przez część środowiska było uważane za niesprawiedliwe. Trzeba mieć odwagę uregulować status sędziego w sposób jasny, przejrzysty i oficjalny - mówił sędzia Waldemar Żurek z Krajowej Rady Sądownictwa.

Sędziowie TK orzekli, że zniesienie przepisów dotyczących takiego awansowania sędziów nie narusza ustawy zasadniczej. Trybunał uznał, że akt powołania sędziego w formie awansu poziomego nie był tożsamy z powołaniem funkcjonującym na gruncie przepisów konstytucji. Ponadto kształt ten ograniczał rolę Krajowej Rady Sądownictwa w jej samodzielnym decydowaniu o złożeniu wniosku o udzielenie awansu poziomego dla sędziego. Instytucja ta powodowała też oderwanie wysokości wynagrodzenia sędziów od zakresu ich obowiązków.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 maja 2012 r., sygn. akt K 7/10