Skazany za przestępstwo umyślne nie może być posłem ani senatorem
Zaostrzą się kryteria dla kandydatów do Sejmu i Senatu. Odpowiednia poprawka do Konstytucji RP uchwalona w maju przez Sejm dotyczy biernego prawa wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu, uregulowanego w art. 99. Przepis ten określa, komu przysługuje prawo do kandydowania w wyborach parlamentarnych i uzyskania mandatu posła lub senatora. Stanowi on, że:
● do Sejmu może być wybrany obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat,
● do Senatu może być wybrany obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat.
Do tego przepisu dodano przepis, stwierdzający że do Sejmu i Senatu nie może być wybrana osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Z regulacji tej wynika, że bierne prawo wyborcze w wyborach parlamentarnych przysługuje wyłącznie obywatelom polskim, którzy spełniają konstytucyjne warunki umożliwiające wybór do ciała ustawodawczego (określone w art. 62 Konstytucji RP) i najpóźniej w dniu wyborów osiągnęli wyznaczoną dolną granicę wieku wyborczego, a także nie byli skazani wyrokiem sądu. Te przesłanki występują łącznie.
Zakaz kandydowania do parlamentu trwa od uprawomocnienia się wyroku skazującego do zatarcia skazania. A zatem zakaz ten nie jest bezterminowy.
Ponadto jeśli kandydat na posła lub senatora został skazany za przestępstwo umyślne z oskarżenia publicznego na karę grzywny lub ograniczenia wolności, to nic nie staje na przeszkodzie, aby zasiadał w ławach poselskich. Podobnie prawomocny wyrok orzeczony w zawieszeniu nie spowoduje utraty biernego prawa wyborczego.
Konstytucjonaliści zwracają przy tym uwagę, że do tej pory sądy mogły odbierać skazanym prawa publiczne i zmiana konstytucji nie była do tego potrzebna. Ponadto jest to poważne ograniczenie praw obywatelskich i art. 99 może być wykorzystywany w walkach politycznych. Przykładem bowiem przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego jest zniesławienie głowy państwa.
Zmiana konstytucji wejdzie w życie w trzy miesiące od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Jednak będzie miała ona zastosowanie w następnych wyborach parlamentarnych w 2011 roku.
Cenzus niekaralności występuje tylko w niektórych państwach europejskich, jednak ograniczenie to funkcjonuje zwykle w ścisłym powiązaniu z czynnym prawem wyborczym. Sprowadza się do tego, że osoby karane za przestępstwa są pozbawione możliwości kandydowania w wyborach do parlamentu i nie mogą brać udziału w głosowaniu (rozwiązanie we Włoszech).
Konstytucja Litwy z 1992 roku stanowi, że nie może być wybrana osoba, która nie ukończyła kary orzeczonej przez sąd, lub osoba sądownie ubezwłasnowolniona.
Konstytucja Izraela przewiduje, że każdy obywatel, który ukończył 21 lat, posiada bierne prawo wyborcze, chyba że został on pozbawiony tego prawa przez sąd na podstawie ustawy lub został skazany na karę pozbawienia wolności bez zawieszenia na okres co najmniej 5 lat za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu państwa.
Podstawa prawa
● Art. 1–3 ustawy z 7 maja 2009 r. o zmianie Konstytucji RP. Skierowana do prac w Senacie.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.