Co grozi za błędne wystawienie faktury elektronicznej

radca prawny współpracujący z Instytutem Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy

@RY1@i02/2010/168/i02.2010.168.086.007b.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Jacek Pyssa, radca prawny współpracujący z Instytutem Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy

Odpowiedzialność podatnika istnieje w sferze prawa podatkowego oraz prawa karnego. Odpowiedzialność w sferze podatkowej ogranicza się do ryzyka związanego z obowiązkiem rozliczenia podatku wynikającego z tzw. pustej faktury. W przypadku gdy dana osoba wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest zobowiązana do jego zapłaty. Tak więc wystawienie faktury przez pomyłkę powinno wiązać się z zapłatą podatku wynikającego z tej faktury. Nie należy jednak zapominać, że możliwe jest anulowanie faktury, która nie została wprowadzona do obrotu. Odpowiedzialności w sferze prawa karnego należy poszukiwać przede wszystkim w regulacjach kodeksu karnego skarbowego (art. 62). Zaniechanie wystawienia faktury, wystawienie jej w sposób wadliwy albo odmowa jej wydania są co do zasady przestępstwami karnymi skarbowymi. Przestępstwem jest także wystawienie faktury w sposób nierzetelny albo posługiwanie się taką fakturą. Odpowiedzialności karnej skarbowej podlega także ten, kto nie przechowuje wystawionej lub otrzymanej faktury. W przypadkach mniejszej wagi wskazane czyny traktowane będą jako wykroczenia karne skarbowe. Należy pamiętać, że podstawową przesłanką odpowiedzialności karnej (w tym karnej skarbowej) jest wina sprawcy. Kwestia winy jest natomiast nieistotna w zakresie odpowiedzialności w sferze prawa podatkowego. Błędy przy wystawianiu faktur mogą być także czynami wypełniającymi znamiona przestępstwa opisanego w kodeksie karnym. Zgodnie z art. 271 par. 1 kodeksu karnego funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Doktryna nie wyklucza potraktowania podatnika wystawiającego fakturę jako "innej osoby uprawnionej do wystawienia dokumentu", która może podlegać odpowiedzialności na podstawie kodeksu karnego.

Odrębnej uwagi wymaga ustalenie, co rozumiemy przez pojęcie tzw. e-faktury. Obowiązujące przepisy akceptują faktury wystawiane w formie elektronicznej, o ile gwarantują one autentyczność wystawcy oraz rzetelność zawartych w nich danych przez podpisanie bezpiecznym podpisem elektronicznym lub przez sporządzenie ich w formacie wymiany danych EDI. Obecnie nie jest możliwe wystawienie faktury w formie papierowej i przesłanie jej kontrahentowi w formie elektronicznej bez użycia bezpiecznego podpisu elektronicznego albo poza systemem EDI. Tak więc praktyki polegające na przesyłaniu faktury e-mailem bez podpisu elektronicznego wiążą się z odpowiedzialnością karną skarbową za brak wystawienia faktury. Faktura sporządzona w formie papierowej i wysłana do kontrahenta e-mailem nie jest e-fakturą. Wystawienie faktury powinno polegać na jej sporządzeniu i wręczeniu (przeniesieniu posiadania dokumentu) kontrahentowi. Choć zagadnienie to jest w ostatnim czasie szeroko dyskutowane, a NSA w jednym z wyroków wypowiedział się z aprobatą o fakturach przesyłanych pocztą elektroniczną bez bezpiecznego podpisu elektronicznego, nie sposób w aktualnym stanie prawnym uznać takich praktyk za prawidłowe.

Należy pamiętać, że - w szerszej perspektywie - błędy przy wystawianiu faktur mogą pociągać za sobą pomyłki o charakterze ewidencyjnym lub księgowym oraz wpływać na kwoty zadeklarowanych i wpłacanych zobowiązań podatkowych.

em