Czy nabycie zespołu składników majątkowych trzeba rozliczyć podatkowo

konsultant w TPA Horwath

@RY1@i02/2010/118/i02.2010.118.086.0016.001.jpg@RY2@

Fot. Wojciech Górski

Marcin Zaskurski, konsultant w TPA Horwath

W przypadku transakcji, której przedmiotem jest pewien zbiór składników majątkowych, u podatników rodzą się wątpliwości, jak taki zbiór zakwalifikować dla celów podatku obrotowego - jako przedsiębiorstwo, jego zorganizowaną część bądź też jako pojedynczy składnik majątkowy. Często zdarza się, że nabywanym składnikom towarzyszą związane z nimi prawa, co jeszcze bardziej mnoży wątpliwości. Dlaczego kwalifikacja nabywanych składników jest tak istotna dla podatników VAT? Wszystko za sprawą art. 6 ustawy o VAT, który stanowi, że z opodatkowania tym podatkiem wyłączone jest nabycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Konsekwencją tego może być objęcie nabycia składników podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC). Sprawa jest o tyle istotna, że PCC stanowi faktyczne obciążenie dla kupującego, który co najwyżej może rozpoznać ten wydatek jako koszt podatkowy, zatem efektywnie odzyskać 19 proc. tej daniny. Natomiast w przypadku transakcji podlegających VAT podatek naliczony jest, co do zasady, odliczalny i podlega zwrotowi.

Pojęcie przedsiębiorstwa nie zostało zdefiniowane w ustawie o VAT, ale zgodnie z ogólnie akceptowanym poglądem, właściwe jest odwołanie się do kodeksu cywilnego. Zaglądając do kodeksu, nie znajdziemy jednak zamkniętego wyliczenia składników określających przedsiębiorstwo. O otwartym charakterze wliczenia z art. 55¹ świadczy użyty wyraz "w szczególności". Pewną wskazówką dla podatnika jest art. 55¹ kodeksu, który stanowi, że czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w jego skład, chyba że co innego wynika z czynności prawnej lub przepisu szczegółowego. Jeżeli zatem przedmiotem czynności są tylko niektóre składniki majątkowe, to aby można było twierdzić, że przedmiotem transakcji jest przedsiębiorstwo, muszą zostać przeniesione te z nich, które stanowią minimum środków koniecznych do prowadzenia przedsiębiorstwa i realizacji jego zadań gospodarczych.

Pojęcie zorganizowanej części przedsiębiorstwa zostało natomiast zdefiniowane bezpośrednio w ustawie o VAT w art. 2 pkt 27e jako "organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania". Podobnie jak przy definicji przedsiębiorstwa, również sformułowania ustawy VAT nie dają jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kiedy mamy do czynienia z przeniesieniem zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Klasyfikacja składników majątkowych będących przedmiotem danej transakcji nie stanowi zatem prostego zadania. Niestety, linia interpretacyjna i orzecznicza także nie wychodzi naprzeciw podatnikowi, ponieważ organy podatkowe często kwalifikują takie same lub analogiczne składniki raz jako przedsiębiorstwo, raz jako zbiór odrębnych składników majątkowych. Z kolei orzecznictwo sądów administracyjnych i powszechnych nakazuje rozpatrywanie każdego przypadku osobno, w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego. Celem zachowania stuprocentowej pewności co do sposobu opodatkowania danej transakcji nie pozostaje nic innego, jak wystąpić o interpretację indywidualną do właściwego organu podatkowego.

(EM)