Czy kupony rabatowe podlegają VAT

Z punktu widzenia podmiotu A zasadniczo dochodzi do dwóch transakcji - przekazania kuponu rabatowego oraz sprzedaży towaru (długopisów).

Przekazanie kuponów rabatowych podmiotowi B powinno podlegać opodatkowaniu VAT, o ile będzie spełniać definicję dostawy towarów lub świadczenia usługi.

Określona czynność może być uznana - dla celów VAT - za dostawę towarów wyłącznie gdy jej przedmiotem jest towar. Jednak definicji towaru, co do zasady, nie spełniają środki płatnicze (np. banknoty, monety). Kupon rabatowy de facto pełni funkcję środka płatniczego (podlega wymianie na długopisy produkowane przez podmiot A), a w konsekwencji nie powinien być kwalifikowany jako towar w rozumieniu ustawy o VAT. Stanowisko takie potwierdził m.in. dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 20 stycznia 2010 r. (nr IPPP1/443-4/10-2/ISz) uznając, że bon stanowi jedynie rodzaj środka pieniężnego, upoważniającego do odbioru świadczenia, a więc do zakupu w oznaczonym terminie towarów, i dlatego nie mieści się w definicji towaru. Bon nie jest więc towarem, lecz jedynie dokumentem uprawniającym do zakupu towarów.

Przekazanie kuponu rabatowego nie powinno być również kwalifikowane jako świadczenie usługi - jak bowiem wskazał dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji z 3 stycznia 2011 r. (nr IPPP3-443-1210/10-2/JF) bony rabatowe - same w sobie - nie zaspokajają żadnych potrzeb i nie stanowią autonomicznego świadczenia, a świadczenie jest elementem konstytutywnym usługi. Opodatkowanie przekazania instrumentów (pełniących funkcję płatniczą) prowadziłoby ostatecznie do podwójnego (wielokrotnego) opodatkowania nabywanych w zamian za nie towarów lub usług. Jednoznacznego stanowiska brak jednak w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - np. w orzeczeniu w sprawie C-288/94 Argos Distributors v. Commissioners of Customs trybunał wskazał, że czynnością opodatkowaną jest dopiero wydanie towaru w zamian za bon. Natomiast w orzeczeniu w sprawie C-40/09 Astra Zeneca UK Ltd v. Commissioners for Her Majesty’s Revenue and Customs uznano, że przekazanie bonów towarowych przez spółkę, która nabyła je za cenę obejmującą podatek od wartości dodanej, swoim pracownikom w zamian za rezygnację przez nich z części wynagrodzenia w gotówce, stanowi odpłatne świadczenie usług.

W praktyce - mimo pewnych wątpliwości - przyjęło się jednak, że przekazanie kuponów rabatowych nie podlega VAT.

Zasadniczo wątpliwości nie budzi konieczność opodatkowania VAT towaru wydawanego w zamian za kupon rabatowy (czyli - w naszym przypadku - wydanie długopisów klientowi, który uiszcza należność kuponem rabatowym). Jednak gdy wartość nominalna kuponu jest różna od jego ceny sprzedaży (w naszym przykładzie ceny sprzedaży na rzecz podmiotu B), problematyczna staje się kwestia ustalenia podstawy opodatkowania - cena długopisów wynikająca z wartości nominalnej kuponu nie jest bowiem tożsama z kwotą faktycznie uiszczoną na rzecz podmiotu A. Wydaje się jednak, że dokonanie zapłaty w niższej kwocie (ze względu na realizację kuponu rabatowego) powinno być - dla celów VAT - kwalifikowane jako rabat, a w konsekwencji podmiot A jako podstawę opodatkowania powinien przyjąć tylko kwotę uiszczoną przez podmiot B z tytułu zakupu kuponu rabatowego. Stanowisko takie potwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE (np. orzeczenie w sprawie C-317/94, Elida Gibbs), polskie sądy administracyjne (np. NSA w wyroku z 15 stycznia 2009 r., sygn. akt I FSK 1653/07) oraz organy podatkowe w wydawanych interpretacjach (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 27 października 2010 r., nr IPPP1-443-785/10-5/AS).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054).

Oprac. Ewa Matyszewska