Czy zmiana stawki akcyzy wpływa na podstawę opodatkowania VAT

@RY1@i02/2011/118/i02.2011.118.086.0016.001.jpg@RY2@

Paweł Bębenek menedżer Zespołu Podatku Akcyzowego w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

W obu tych przypadkach zwiększenie kwoty akcyzy po zakończeniu transakcji sprzedaży nie ma i nie powinno mieć wpływu na zwiększenie podstawy opodatkowania dla potrzeb VAT (czyli wyższa stawka akcyzy, jeżeli jest należna, powinna być wliczona w kwotę netto "do środka", a nie doliczona do kwoty netto "na górę"). To stanowisko można uzasadniać zarówno na podstawie wykładni polskich przepisów, jak też norm dyrektywy. Przede wszystkim jednak doliczenie - po zakończeniu transakcji - akcyzy do kwoty netto, przez co zwiększyłaby się podstawa opodatkowania w VAT i naliczenie wyższego podatku należnego spowodowałoby naruszenie fundamentalnej zasady funkcjonowania tego podatku - czyli zasady neutralności (VAT, co do zasady, nie może obciążać sprzedawcę, lecz ma zostać przerzucony na nabywcę, a w konsekwencji na ostatecznego konsumenta, który ma ponieść ciężar ekonomiczny podatku). Po zakończeniu bowiem transakcji, kiedy ustalona przez strony kwota należna została przez sprzedawcę pobrana od nabywcy wraz z ustaloną kwotą VAT, późniejsze doliczenie akcyzy "na górę" kwoty netto i tym samym zwiększenie podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego musiałoby obciążyć bezpośrednio sprzedawcę tego towaru - łamiąc zasadę neutralności (nie sposób bowiem przerzucić ten "dodatkowy" VAT na nabywcę, w szczególności jeżeli jest to osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej). Podstawą opodatkowania VAT jest obrót, obrotem natomiast jest kwota należna z tytułu sprzedaży pomniejszona o kwotę należnego podatku (kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy), co jednoznacznie wskazuje, że podatek od towarów i usług jest liczony od kwoty obrotu, a więc kwoty uzyskanej od nabywcy towaru lub usługi, przy czym ta kwota musi uwzględniać ten podatek. Ustawa o VAT w żadnym miejscu nie przewiduje, by kwota podatku akcyzowego zwiększała podstawę opodatkowania VAT. Z treści art. 29 ust. 20 ustawy o VAT wynika jedynie, że podstawa opodatkowania, którą stanowi obrót, obejmuje podatek akcyzowy. Norma taka ma na celu jedynie potwierdzenie, że podatek od towarów i usług jest naliczony również od uwzględnionego w cenie podatku akcyzowego, a nie "obok" tego podatku. Ponieważ sposób obliczania VAT od wyrobów objętych jednocześnie podatkiem akcyzowym stanowi wyjątek od zasady unikania podwójnego opodatkowania (VAT obliczany jest częściowo od kwoty podatku akcyzowego), wprowadzenie takiej normy było celowe dla uniknięcia wątpliwości w tym zakresie. Pogląd taki zgodny jest także z definicją ceny zawartą w ustawie o cenach. Również z dyrektywy wynika, że do podstawy opodatkowania wlicza się (a nie dolicza) podatki, cła, opłaty i inne należności, z wyjątkiem samego VAT. Analogiczne stanowiska zajmował TS UE w powyższych sprawach, choćby np. w wyroku C-317/94 Elida Gibbs Ltd czy C-427/98 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Federalnej Niemiec.

Mimo tak oczywistych argumentów potwierdzonych wyrokami TS UE, organy podatkowe nadal wydają decyzje zwiększające kwotę VAT w związku z wydanymi decyzjami w zakresie zwiększenia kwoty podatku akcyzowego. Pozostaje tylko nadzieja, że sądy administracyjne w tym zakresie będą wydawały wyroki z uwzględnieniem zasady neutralności w VAT oraz zgodne z ugruntowaną linią orzeczniczą TS UE.

EM