Jak ustalić stawkę VAT przy transporcie międzynarodowym

- Na co zwrócić uwagę, ustalając stawkę VAT przy transporcie międzynarodowym? Czy dla przewoźników lotniczych przewidziano inne wymagania, a jeśli tak, to jakie - pyta pan Mikołaj z Łodzi.

O wyjaśnienie kwestii opodatkowania transportu międzynarodowego poprosiliśmy resort finansów oraz Izbę Skarbową w Lublinie. Maria Kukawska z Stone & Feather Tax Advisory wyjaśniła nam zasady rozliczeń VAT przy przewoźnikach lotniczych.

Ministerstwo Finansów wyjaśnia

Dla określenia stawki właściwej dla usług transportu międzynarodowego istotne jest ustalenie miejsca świadczenia tej usługi. Prawidłowe jego określenie jest bowiem podstawowym kryterium oceny, czy dana usługa podlega opodatkowaniu VAT w Polsce, czy nie. Zgodnie z zasadą ogólną miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym usługobiorca posiada siedzibę działalności gospodarczej. Od tej zasady ustawodawca przewidział wiele wyjątków.

Natomiast usługi transportu towarów wykonywane na rzecz podmiotów niebędących podatnikami oraz transportu osób niezależnie od statusu usługobiorcy podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wyłącznie w tej części transportu, jaka odbywa się na terytorium naszego kraju, stosownie do liczby przebytych kilometrów. Jednak w przypadku świadczenia usług transportu międzynarodowego osób, wykonywanych środkami transportu lotniczego i morskiego, miejscem świadczenia jest terytorium kraju.

Miejscem świadczenia usług transportu towarów, którego rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce odpowiednio na terytorium dwóch różnych państw członkowskich, na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, jest miejsce, gdzie transport towarów się rozpoczyna.

Jednocześnie należy zauważyć, że usługi transportu międzynarodowego w rozumieniu ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) podlegają opodatkowaniu stawką 0 proc. Aby przewoźnik świadczący usługę transportu międzynarodowego mógł zastosować preferencyjną stawkę VAT w wysokości 0 proc., musi posiadać odpowiednie dokumenty.

Jeżeli przewidziane przepisami prawa wymogi nie zostaną spełnione, usługi transportu międzynarodowego towarów podlegają opodatkowaniu stawką podstawową w wysokości 23 proc., zaś usługi transportu międzynarodowego osób - stawką obniżoną wynoszącą 8 proc.

Izba Skarbowa w Lublinie wyjaśnia

Z transportem międzynarodowym mamy do czynienia, gdy środek transportu przekroczy granice Unii Europejskiej. Międzynarodowy transport towarów, to przewóz towaru między jednym z krajów Wspólnoty (wliczając Polskę) a krajem trzecim, przy czym na pewnym odcinku trasa przebiega przez Polskę. Transport wykonywany częściowo w Polsce i częściowo poza nią, z przekroczeniem granic Unii, jest opodatkowany stawką VAT 0-proc., ale tylko, gdy miejsce świadczenia tych usług znajduje się w Polsce. Usługa transportu międzynarodowego opodatkowana jest więc w zależności od statusu podatkowego usługobiorcy. Jeżeli usługa transportu towarów będzie wykonywana na rzecz podatnika, zastosowanie znajdzie zasada ogólna dla określenia miejsca opodatkowania. Oznacza to, że miejsce opodatkowania wyznaczone jest przez siedzibę usługobiorcy. Jeżeli więc nabywcą usługi jest zagraniczny podatnik, to dla polskiego podmiotu świadczącego usługę jest to czynność niepodlegająca w Polsce opodatkowaniu, gdyż w całości usługa ta powinna zostać opodatkowana w miejscu (kraju) siedziby usługobiorcy lub stałego miejsca prowadzenia działalności. Gdy międzynarodowy transport towarów świadczony przez polski podmiot wykonywany jest na zlecenie polskiego podatnika, to ze względu na siedzibę usługobiorcy, miejscem opodatkowania będzie terytorium kraju. Świadczący usługę będzie mógł opodatkować całą usługę stawką 0-proc., pod warunkiem że posiada takie dokumenty, jak: list przewozowy lub dokument spedytorski lub inny dokument, z którego jednoznacznie wynika, że w wyniku przewozu z miejsca nadania do miejsca przeznaczenia nastąpiło przekroczenie granicy z państwem trzecim.

Jeśli usługobiorcą usługi transportu międzynarodowego nie jest podatnik, miejscem świadczenia jest miejsce, w którym odbywa się transport z uwzględnieniem pokonanych odległości. Usługa transportu międzynarodowego świadczona dla niepodatników opodatkowana jest polskim VAT wyłącznie na odcinku trasy przebiegającym w Polsce, a w każdym kolejnym kraju, przez który transport faktycznie przebiega, podatek należy zapłacić według zasad obowiązujących w danym państwie.

Stawka VAT na usługi transportu międzynarodowego świadczone na odcinku przebiegającym przez Polskę wynosi 0 proc. Jeśli świadczącym usługę jest podmiot zagraniczny, a usługobiorcą jest polski podatnik, usługa podlega opodatkowaniu w całości na terytorium kraju (Polski) jako import usług. Na polskim podatniku będzie spoczywał obowiązek rozliczenia podatku w Polsce z tytułu świadczenia tej usługi na całej trasie. Do całej wartości importowanej usługi podatnik stosuje stawkę VAT 0-proc., ale tylko wtedy, gdy będzie dysponował określoną dokumentacją. W przeciwnym razie usługę tę w całości powinien opodatkować stawką 23-proc.

EKSPERT RADZI

@RY1@i02/2012/121/i02.2012.121.07100150b.802.jpg@RY2@

Maria Kukawska, partner w Stone & Feather Tax Advisory

O16 lutego 2012 r. NSA wydał wyrok (sygn. akt I FSK 1676/10) dotyczący określenia stawki VAT dla czynności związanych z transportem międzynarodowym w stanie prawnym sprzed 1 kwietnia 2011 r. Sprawa dotyczyła spółki świadczącej usługi na rzecz przewoźników powietrznych oraz innych podmiotów wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym. Usługi te są związane z obsługą startu, lądowania, parkowania, obsługą pasażerów i ładunków. Polegają także na dostarczaniu towarów, służących zaopatrzeniu środków transportu lotniczego używanych głównie do wykonywania transportu międzynarodowego.

Do 31 marca 2011 r. w przepisach ustawy o VAT brakowało jasnych kryteriów, które pozwalałyby jednoznacznie ocenić, kiedy przy usługach świadczonych na rzecz przewoźników międzynarodowych można stosować stawkę 0 proc. Problematyczne okazało się określenie, że usługi te muszą być świadczone na rzecz przewoźników lotniczych wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym, bez wskazania np. minimalnego udziału przewozów międzynarodowych w przewozach ogółem. Obecnie, zgodnie z definicją wprowadzoną do ustawy o VAT 1 kwietnia 2011 r., przez przewoźników lotniczych wykonujących głównie przewozy w transporcie międzynarodowym rozumie się przewoźników lotniczych, u których w poprzednim roku podatkowym co najmniej 60 proc. w przewozach ogółem wynosił udział: przychodów z działalności w transporcie międzynarodowym, zrealizowanej liczby lotów w transporcie międzynarodowym, liczby pasażerów lub liczby przewożonych towarów bądź liczby przewożonych przesyłek w transporcie międzynarodowym. Konieczne jest przy tym, aby udział ten wynosił co najmniej 60 proc. w każdej z trzech wymienionych kategorii.

W wydanym wyroku NSA uznał, że w stanie prawnym obowiązującym przed 1 kwietnia 2011 r. ustawodawca posługiwał się nieprecyzyjnym, nieostrym pojęciem przewoźników lotniczych wykonujących "głównie" przewozy w transporcie międzynarodowym. W związku z tym, zdaniem NSA, dla zastosowania stawki 0-proc. wystarczające było ustalenie, że zrealizowana liczba przewozów w transporcie międzynarodowym stanowi co najmniej 51 proc. wszystkich lotów, liczba faktycznych godzin wykonywanych w transporcie międzynarodowym stanowi co najmniej 51 proc. wszystkich godzin wykonywanych w transporcie, a osiągnięty obrót, w tym wpływy z biletów, stanowi co najmniej 51 proc. całego osiągniętego obrotu.

Wyrok NSA jest bez wątpienia korzystny, a podatnikom świadczącym usługi na rzecz przewoźników powietrznych (dostarczyciele paliwa, posiłków, zajmujący się odprawami, obsługą ruchu, logistyką, naprawami środków transportu), którzy od 1 stycznia 2008 r. do 31 marca 2011 r. opodatkowywali je według stawki 22 proc., daje możliwość skorygowania rozliczeń.

Podstawa prawna

Art. 28b, 28f, 83 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Par. 4 rozporządzenia ministra finansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 73, poz. 392 z późn. zm.).

Oprac. Ewa Matyszewska